TPWL

Wolne Lektury potrzebują pomocy! Wesprzyj bezpłatną bibliotekę internetową i przeczytaj utwory napisane specjalnie dla Ciebie.

x

Spis treści

      Jan KochanowskiPieśni, Księgi pierwszePieśń IX[1]

      1

      Chcemy sobie być radzi[2]?

      Rozkaż, panie, czeladzi,

      Niechaj na stół dobrego wina przynaszają,

      A przy tym w złote gęśli[3] albo w lutnią[4] grają.

      5

      Kto tak mądry, że zgadnie,

      Co nań jutro przypadnie?

      Sam Bóg wie przyszłe rzeczy, a śmieje sie z nieba,

      Kiedy sie człowiek troszcze więcej, niżli trzeba.

      Szafuj gotowym[5] bacznie;

      10

      Ostatek, jako zacznie,

      Tak Fortuna[6] niech kona[7]: raczy li łaskawie,

      Raczy li też inaczej; my siedziem w jej prawie[8].

      U Fortuny to snadnie[9],

      Że kto stojąc[10] upadnie;

      15

      A który był dopiero u niej pod nogami,

      Patrzajże go po chwili, a on gardzi nami.

      Wszystko sie dziwnie plecie

      Na tym tu biednym świecie;

      A kto by chciał rozumem wszystkiego dochodzić,

      20

      I zginie, a nie będzie umiał w to ugodzić.

      Prózno ma mieć na pieczy

      Śmiertelny wieczne rzeczy;

      Dosyć na tym, kiedy wie, że go to nie minie,

      Co z przejźrzenia[11] Pańskiego od wieku mu płynie.

      25

      A nigdy nie zabłądzi,

      Kto tak umysł narządzi,

      Jakoby umiał szczęście i nieszczęście znosić,

      Temu mężnie wytrzymać, w owym sie nie wznosić.

      Chwalę szczęście stateczne[12];

      30

      Nie chce li też być wieczne,

      Spuszczę[13], com wziął, a w cnotę własną sie ogarnę

      I uczciwej chudoby[14] bez posagu pragnę.

      Nie umiem ja, gdy w żagle

      Uderzą wiatry nagle,

      35

      Krzyżem padać i świętych przenajdować[15] dary,

      Aby łakomej wodzie tureckie towary

      Bogactwa nie przydały

      Wpadwszy gdzie między skały;

      Tam ja bezpiecznym sercem[16] i pełen otuchy

      40

      W równej fuście[17] popłynę przez morskie rozruchy.

      Przypisy

      [1]

      W przypisach gwiazdką oznaczono wyrazy, które są używane do dziś, ale których znaczenie w Pieśniach jest odmienne od znaczenia obecnego.

      [2]

      sobie być radzi — zabawić się, weselić się wspólnie.

      [3]

      gęśli (a. gęśle) — instrument smyczkowy, zazwyczaj dwu- lub trzystrunowy, rodzaj prymitywnych skrzypiec w kształcie owalnego pudła z krótka szyjką.

      [4]

      lutnia (tu daw. forma B. lp: lutnią; dziś: lutnię) — instrument szarpany, posiadający od 6 do 16 strun, znany od starożytności, w renesansie również symbol sztuki poetyckiej.

      [5]

      szafuj gotowym — rozporządzaj tym, co posiadasz; może w znaczeniu: pieniędzmi (por. wyraz pokrewny: gotówka).

      [6]

      Fortuna — rzym. bogini ślepego przypadku. Przedstawiano ją z rogiem obfitości, trzymającą ster (była sternikiem życia ludzkiego), zazwyczaj ślepą. Motyw Fortuny odgrywał niezwykle ważną rolę w filozofii Pieśni Kochanowskiego.

      [7]

      niech kona — tu: niech dokona; niech doprowadzi do skutku.

      [8]

      siedziem w jej prawie (starop.) — podlegamy jej prawom, znajdujemy się pod jej władzą.

      [9]

      snadnie (starop.) — łatwo.

      [10]

      stojąc (starop. forma imiesł.) — stojący.

      [11]

      z przejźrzenia (starop.) — z postanowienia, z przeznaczenia.

      [12]

      szczęście stateczne (starop.) — niezmienny los.

      [13]

      spuścić (tu forma 1 os. lp cz. przysz.: spuszczę) — tu: oddać.

      [14]

      chudoba (starop.) — skromny dobytek, ubóstwo.

      [15]

      przenajdować — zjednywać.

      [16]

      bezpiecznym sercem (starop.) — z sercem wolnym od obaw, z poczuciem bezpieczeństwa.

      [17]

      W równej fuście — w niewielkim okręcie.

      Close
      Please wait...