Wolne Lektury potrzebują pomocy...



Wolne Lektury utrzymują się z dobrowolnych darowizn i dotacji.


Na stałe wspiera nas 377 czytelników i czytelniczek.
Niestety, minimalną stabilność działania uzyskamy dopiero przy 1000 regularnych darczyńców.


Dołącz do darczyńców! Przyjaciele Wolnych Lektur zyskują wcześniejszy dostęp do nowych publikacji!
Potrzebujemy Twojej pomocy!

TAK, wpłacam
Tym razem nie pomogę, przechodzę prosto do biblioteki
Znajdź nas na YouTube

Audiobooki Wolnych Lektur znajdziesz na naszym kanale na YouTube.
Kliknij, by przejść do audiobooków.

x
Pieśń X (Kto mi dał skrzydła, kto mię odział pióry...) → ← Pieśń VIII (Gdzieśkolwiek jest, Bożeć pośli dobrą godzinę...)

Spis treści

      Jan KochanowskiPieśni, Księgi pierwszePieśń IX[1]

      Chcemy sobie być radzi[2]?
      Rozkaż, panie, czeladzi,
      Niechaj na stół dobrego wina przynaszają,
      A przy tym w złote gęśli[3] albo w lutnią[4] grają.
      Kto tak mądry, że zgadnie,
      Co nań jutro przypadnie?
      Sam Bóg wie przyszłe rzeczy, a śmieje sie z nieba,
      Kiedy sie człowiek troszcze więcej, niżli trzeba.
      Szafuj gotowym[5] bacznie;
      Ostatek, jako zacznie,
      Tak Fortuna[6] niech kona[7]: raczy li łaskawie,
      Raczy li też inaczej; my siedziem w jej prawie[8].
      U Fortuny to snadnie[9],
      Że kto stojąc[10] upadnie;
      A który był dopiero u niej pod nogami,
      Patrzajże go po chwili, a on gardzi nami.
      Wszystko sie dziwnie plecie
      Na tym tu biednym świecie;
      A kto by chciał rozumem wszystkiego dochodzić,
      I zginie, a nie będzie umiał w to ugodzić.
      Prózno ma mieć na pieczy
      Śmiertelny wieczne rzeczy;
      Dosyć na tym, kiedy wie, że go to nie minie,
      Co z przejźrzenia[11] Pańskiego od wieku mu płynie.
      A nigdy nie zabłądzi,
      Kto tak umysł narządzi,
      Jakoby umiał szczęście i nieszczęście znosić,
      Temu mężnie wytrzymać, w owym sie nie wznosić.
      Chwalę szczęście stateczne[12];
      Nie chce li też być wieczne,
      Spuszczę[13], com wziął, a w cnotę własną sie ogarnę
      I uczciwej chudoby[14] bez posagu pragnę.
      Nie umiem ja, gdy w żagle
      Uderzą wiatry nagle,
      Krzyżem padać i świętych przenajdować[15] dary,
      Aby łakomej wodzie tureckie towary
      Bogactwa nie przydały
      Wpadwszy gdzie między skały;
      Tam ja bezpiecznym sercem[16] i pełen otuchy
      W równej fuście[17] popłynę przez morskie rozruchy.

      Przypisy

      [1]

      W przypisach gwiazdką oznaczono wyrazy, które są używane do dziś, ale których znaczenie w Pieśniach jest odmienne od znaczenia obecnego. [przypis edytorski]

      [2]

      sobie być radzi — zabawić się, weselić się wspólnie. [przypis redakcyjny]

      [3]

      gęśli (a. gęśle) — instrument smyczkowy, zazwyczaj dwu- lub trzystrunowy, rodzaj prymitywnych skrzypiec w kształcie owalnego pudła z krótka szyjką. [przypis redakcyjny]

      [4]

      lutnia (tu daw. forma B. lp: lutnią; dziś: lutnię) — instrument szarpany, posiadający od 6 do 16 strun, znany od starożytności, w renesansie również symbol sztuki poetyckiej. [przypis redakcyjny]

      [5]

      szafuj gotowym — rozporządzaj tym, co posiadasz; może w znaczeniu: pieniędzmi (por. wyraz pokrewny: gotówka). [przypis redakcyjny]

      [6]

      Fortuna — rzym. bogini ślepego przypadku. Przedstawiano ją z rogiem obfitości, trzymającą ster (była sternikiem życia ludzkiego), zazwyczaj ślepą. Motyw Fortuny odgrywał niezwykle ważną rolę w filozofii Pieśni Kochanowskiego. [przypis redakcyjny]

      [7]

      niech kona — tu: niech dokona; niech doprowadzi do skutku. [przypis redakcyjny]

      [8]

      siedziem w jej prawie (starop.) — podlegamy jej prawom, znajdujemy się pod jej władzą. [przypis redakcyjny]

      [9]

      snadnie (starop.) — łatwo. [przypis redakcyjny]

      [10]

      stojąc (starop. forma imiesł.) — stojący. [przypis redakcyjny]

      [11]

      z przejźrzenia (starop.) — z postanowienia, z przeznaczenia. [przypis redakcyjny]

      [12]

      szczęście stateczne (starop.) — niezmienny los. [przypis redakcyjny]

      [13]

      spuścić (tu forma 1 os. lp cz. przysz.: spuszczę) — tu: oddać. [przypis redakcyjny]

      [14]

      chudoba (starop.) — skromny dobytek, ubóstwo. [przypis redakcyjny]

      [15]

      przenajdować — zjednywać. [przypis redakcyjny]

      [16]

      bezpiecznym sercem (starop.) — z sercem wolnym od obaw, z poczuciem bezpieczeństwa. [przypis redakcyjny]

      [17]

      W równej fuście — w niewielkim okręcie. [przypis redakcyjny]

      Close
      Please wait...