Spis treści

      Jan KochanowskiPieśni, Księgi pierwszePieśń XIX[1]

      1

      Żal mi cię, niebogo,

      Że nie masz nikogo,

      Co by cię przestrzegł; słuchaj ale mało[2],

      A potym uczyń, coć sie będzie zdało.

      5

      Bodaj sie przepadło

      To twoje źwierciadło:

      Bo tobą szali, a ty sie nie czujesz[3],

      Dawno sie nie swej twarzy przypatrujesz.

      Popatrz miedzy szoty

      10

      prawdziwszej roboty[4]:

      Ujźrzysz tam i płeć[5] chropawą, i zęby

      Nieprawie[6] białe, jeno uchyl gęby[7].

      Więc i lat tak snadnie[8]

      Mamka-ć nie ukradnie[9];

      15

      Bo łacno zliczysz pod oczyma karby[10],

      Tego nie zetrą i weneckie farby[11].

      Aż sie za cię wstydzę,

      Gdy cię w tańcu widzę.

      Ano wiem, czemuś mi sie nie udała[12]:

      20

      Prosto jakobyś młodym przyganiała[13].

      Takżeć i te stroje

      Jakoby nie twoje;

      Tyś sie ubrała prawie wedle świata,

      A to za krzywdę biorą twoje lata[14].

      25

      Nie przeciw sie[15] Zosi,

      Bo tę miłość nosi,

      Że musi skakać jako sarna w lesie;

      A nie sromota, co komu czas niesie.

      Tobie na twe lata

      30

      Czas poprzestać świata[16];

      Cudniej[17] ci będzie prząść kądziel niż w wieńcu

      Siedzieć za stołem, babie przy młodzieńcu.

      Przypisy

      [1]

      Ks. 1, Pieśń XIX — pieśń zawiera motywy z licznych utworów Horacego (Carmina I 25, III 15, IV 13; epody 8 i 12). [przypis redakcyjny]

      [2]

      ale mało — choć przez chwilę. [przypis redakcyjny]

      [3]

      tobą szali, a ty sie nie czujesz — oszukuje cię, a ty nie dostrzegasz, jak jest z tobą naprawdę. [przypis redakcyjny]

      [4]

      Popatrz miedzy szoty prawdziwszej roboty — poszukaj między kupcami bardziej prawdomównego wyrobu, tj. lustra („szot” od „Szkot”; Szkoci byli znani w Polsce jako kupcy). [przypis redakcyjny]

      [5]

      płeć — daw. cera. [przypis redakcyjny]

      [6]

      nieprawie (starop.) — nie całkiem. [przypis redakcyjny]

      [7]

      uchyl gęby — otwórz usta („gęba” nie ma w języku szesnastowiecznym znaczenia pejoratywnego). [przypis redakcyjny]

      [8]

      snadnie — łatwo. [przypis redakcyjny]

      [9]

      lat (…) / Mamkać nie ukradnie — zwrot różnie tłumaczony: „nie ujmie ci lat to, że młodą osobę przedstawisz jako swoją mamkę” (L. Ślękowa); „niełatwo mamce mówić, że masz mniej lat” (T. Sinko). [przypis redakcyjny]

      [10]

      karby — zmarszczki. [przypis redakcyjny]

      [11]

      weneckie farby — luksusowe kosmetyki sprowadzane z Wenecji. [przypis redakcyjny]

      [12]

      mi się nie udała — nie spodobała mi się. [przypis redakcyjny]

      [13]

      młodym przyganiać — współzawodniczyć z młodymi. [przypis redakcyjny]

      [14]

      A to za krzywdę biorą twoje lata — będąc już w takim wieku, wyrządzasz sobie (ściślej: swojemu wiekowi) krzywdę. [przypis redakcyjny]

      [15]

      Nie przeciw sie — nie naśladuj, nie chciej dorównać. [przypis redakcyjny]

      [16]

      poprzestać świata — wyrzec się świata. [przypis redakcyjny]

      [17]

      cudniej* — bardziej stosownie (inny odcień znaczeniowy niż dzisiaj). [przypis redakcyjny]

      Close
      Please wait...