Aby móc stabilnie działać w 2026 roku, potrzebujemy Twojego wsparcia!
dowiedz się więcej
Przypisy
Pierwsza litera: wszystkie | 0-9 | A | B | C | D | E | F | G | H | I | J | K | L | M | N | O | P | Q | R | S | T | U | V | W | X | Y | Z
Według typu: wszystkie | przypisy autorskie | przypisy redaktorów Wolnych Lektur | przypisy źródła | przypisy tłumacza | przypisy tradycyjne
Według kwalifikatora: wszystkie | anatomiczne | angielski, angielskie | arabski | architektura | astronomia | austriacki | białoruski | biologia, biologiczny | bez liczby pojedynczej | botanika | celtycki | chemiczny | chiński | czasownik | czeski | dopełniacz | dawne | drukarstwo, drukowany | dziecięcy | ekonomiczny | filozoficzny | fizyka | francuski | frazeologia, frazeologiczny | geografia, geograficzny | geologia | grecki | gwara, gwarowe | handel, handlowy | hebrajski | hinduski | historia, historyczny | hiszpański | holenderski | ironicznie | islandzki | japoński | język, językowy, językoznawstwo | łacina, łacińskie | literacki, literatura | liczba mnoga | matematyka | medyczne | mineralogia | mitologia | mitologia germańska | mitologia grecka | mitologia rzymska | muzyczny | nieodmienny | niemiecki | norweski | obelżywie | poetyckie | pogardliwe | polski | polityczny | portugalski | pospolity | potocznie | prawo, prawnicze | przenośnie | przestarzałe | przymiotnik | przysłowiowy | przysłówek | psychologia, psychologiczny | regionalne | religijny, religioznawstwo | rodzaj męski | rodzaj nijaki | rosyjski | rodzaj żeński | rzadki | rzeczownik | rzymski | sportowy | środowiskowy | staropolskie | starożytny | szwedzki | teatralny | techniczny | turecki | ukraiński | węgierski | włoski | wojskowy | wschodni | wulgarne | żartobliwie | zdrobnienie | żeglarskie | zoologia
Według języka: wszystkie | English | français | Deutsch | lietuvių | polski
Znaleziono 175915 przypisów.
naostatek (starop. forma ort.) — dziś: na ostatek; w końcu, ostatecznie. [przypis edytorski]
naostatek (starop. forma ort.) — dziś: na ostatek; w końcu. [przypis edytorski]
naostatek (starop. forma ort.) — dziś popr.: na ostatek; w końcu. [przypis edytorski]
naostatek (starop. forma ort.) — na ostatek; w końcu. [przypis edytorski]
naostatek (starop.) — na ostatek, w końcu. [przypis edytorski]
naostatku (starop. forma ort.) — dziś popr.: na ostatku. [przypis edytorski]
naostrszy (daw. forma) — najbardziej ostry. [przypis redakcyjny]
naówczas (daw.) — wówczas, w tym czasie. [przypis edytorski]
naówczas (daw.) — wtedy, w tym czasie, w takiej sytuacji. [przypis edytorski]
naówczas — wówczas, wtedy. [przypis edytorski]
napad na tyły wojsk maszerujących w górę bynajmniej nie mógł grozić — ścigający Greków Persowie uważali położenie ich za beznadziejne. Ich zdaniem, wyjście z kraju Karduchów było wykluczone. Każdy z perskich wodzów wrócił więc do swej prowincji. [przypis tłumacza]
napad podchorążych na Belweder w nocy 29 listopada — tj. początek powstania listopadowego w 1830 r. [przypis edytorski]
napad Rosjan w 1519, którzy całą drogę z Mińska do Wilna przeszli z ogniem i mieczem — ob[acz:] Karamzin, Hist[oria] państ[wa] rosyjsk[iego] t. VII, nota 199. [przypis autorski]
napad wspomnień opisany na s. 91 — autor w ten sposób opatrzył odsyłaczami wewnątrztekstowymi pierwodruk swej powieści; w tym przypadku na wskazanej stronie znajdują się dwa akapity z rozdz. V: „Atak jednakże nie był za silnym. Były to lubieżne myśli (…) nazywała” (początek akapitu na poprzedniej stronie) oraz „Mocą kontrastu, porwany wstrętem (…) hodował w nim jakiś kwiat” (końcówka akapitu na następnej stronie). [przypis edytorski]
napadli Araby — dziś popr.: napadli Arabowie. [przypis edytorski]
napadł na Czarnków (Carnkou). — „Koło Santoka tylko trzymali Polanie za Notecią stanowisko. Ale Welun, Czarnków, Uście, Nakło, były powznoszone nad Notecią warownie, zapewniające Pomorzanom panowanie po obu stronach Noteci. — Te twierdze, zdobyć albo obalić było potrzeba, aby się w głąb kraju wedrzeć i w nim panowanie zapewnić. Krzywousty wszystkie do tego siły obrócił, zwierzchników tych grodów, mianowicie Gniewomira w Czarnkowie, Światopola w Nakle chrzcił, z nimi się powinowacił” (Polska śr. w, T. 2 str. 365). [przypis tłumacza]
napadnieni (daw. forma) — dziś: napadnięci. [przypis edytorski]
napadniony (daw.) — napadnięty. [przypis edytorski]
napaliwa (gw.) — napalimy. [przypis edytorski]
naparstek — ochraniacz nakładany na palec w czasie szycia albo bardzo mała ilość czegoś; tu: w znaczeniu metaforycznym. [przypis edytorski]
naparstek — ochraniacz nakładany na palec w czasie szycia. [przypis edytorski]
naparzeć się (daw.) — uparcie, natarczywie chcieć. [przypis edytorski]
napastowasz — dziś popr.: napastujesz. [przypis edytorski]
Napaść rzeczpospolitą, wyniszczyć ogniem i mieczem naród bez udzielnej familii, ludzi bez dziedzicznego pana podburzeniem fanatyzmu wyrznąć, potem ich resztę rozszarpać i podzielić — chodzi o Polskę (wywołanie w niej sprawy dysydenckiej, rzezi hajdamackiej, pchnięcie szlachty do Konfederacji Barskiej, wkroczenie wojsk sąsiedzkich w r. 1772, rozbiór). [przypis redakcyjny]
napaść (starop.) — tu: natrafić. [przypis edytorski]
napaśnik — dziś: zapaśnik. [przypis edytorski]
napawać (daw.) — poić kogoś (czymś), dawać komuś pić coś. [przypis edytorski]
napawać (daw.) — poić. [przypis edytorski]
napawać się — tu: poić się. [przypis edytorski]
napawać — tu: poić. [przypis edytorski]
napawali się (daw.) — pić, poić (do syta). [przypis edytorski]
napełni myśli (starop.) — spełnij pragnienia. [przypis edytorski]
napełnili Megarę i Teby zbiegami — Spartanie zakazali przyjmowania zbiegów i polecili wydać ich w ręce „trzydziestu”, co Ksenofont pomija milczeniem. Miasta greckie rozkaz ten zupełnie zignorowały, a Teby nawet wyznaczyły karę jednego talentu, jeśli ktoś odmówi pomocy prześladowanym wygnańcom, i popierały ich zbrojenia. [przypis tłumacza]
napełnił nią dłoń swoją — Raszi wyjaśnia, że chodzi tu o קֹמֶץ (komec), por. przypis do Kpł 2:2, zob. Raszi do 9:17 [1]. [przypis tradycyjny]
Napełniłem go Duchem Bożym, mądrością i rozumem i umiejętnością do roboty — Wj 31, 3, o Besaleelu. [przypis edytorski]
napełń — dziś popr.: napełnij. [przypis edytorski]
napewniejsze (starop. forma) — najpewniejsze; tu: najpewniej, zapewne. [przypis edytorski]
Napędza nasion kwiatów, a te puchy — nasiona niektórych kwiatów otoczone są puchem (np. mniszchy) i dzięki temu łatwo unoszą się z wiatrem. [przypis redakcyjny]
napędzać — tu: popędzać, przynaglać. [przypis edytorski]
napędzić (gw.) — wypędzić. [przypis edytorski]
napędzić — tu: nadgonić. [przypis edytorski]
napić — dziś popr.: napić się. [przypis edytorski]
napierać się czegoś (daw.) — domagać się czegoś usilnie. [przypis edytorski]
napierać się czegoś — napraszać się; usilnie czegoś chcieć, o coś się dopominać. [przypis edytorski]
napierać się czegoś — tu: usilnie dopraszać się czegoś. [przypis edytorski]
napierać się (daw.) — domagać się czegoś. [przypis edytorski]
napierać się (daw.) — dopraszać się. [przypis edytorski]
napierać się (daw.) — upierać się, usilnie na coś namawiać. [przypis edytorski]
napierać się (daw.) — usilnie domagać się czegoś. [przypis edytorski]
napierać się (starop.) — nalegać; wywierać nacisk; upierać się. [przypis edytorski]
napierać — tu: uparcie dopominać się czegoś. [przypis edytorski]
napieranie — usilne domaganie się. [przypis edytorski]
Napierski powiada, że Lieder to brakujące ogniwo gdzieś między Norwidem a Faleńskim — S. Napierski, Zapomniany polski modernista, Warszawa 1936, s. 50 (por. Aneks VIII [patrz: dalej w tej publikacji autorskie uzupełnienie opatrzone tytułem Aneks VIII; red. WL]). [przypis autorski]
Napierski, Stefan — właśc. Stefan Marek Eiger (1899–1940), poeta, eseista i tłumacz pochodzenia żydowskiego, wydawca czasopisma „Ateneum”. [przypis edytorski]
napierstnik a. napierśnik — część zbroi osłaniająca pierś. [przypis edytorski]
napierśnik — część uprzęży mocujący ją na piersi zwierzęcia i zapobiegająca zsuwaniu się siodła. [przypis edytorski]
napierśnik — część zbroi osłaniająca piersi. [przypis edytorski]
napierśnik — hebr. חֹשֶׁן (choszen). „Ozdoba noszona na piersi”, Raszi do 28:4 [1]. Por. przypis do Wj 25:7 [przypis edytorski]
napierśnik — hebr. חשֶׁן (choszen). [przypis edytorski]
napierśnik — hebr. efod, אפוד. [przypis tłumacza]
napierśnik wyroczny — hebr. חֹשֶׁן מִשְׁפָּט (choszen miszpat): dosł. napierśnik sądu, w innych tłumaczeniach pektorał, element stroju Najwyższego Kohena (Arcykapłana), noszony przez niego na piersi. Na zewnętrznej stronie choszen miszpat znajdowało się 12 kamieni szlachetnych z wyrytymi imionami plemion Israela, wewnątrz mieścił się schowek na tzw. אוּרִים וְתֻּמִּים (urim wetumim): wedle tradycji był to pergamin z zapisanym Imieniem Boga, por. 28:30, za pomocą urim wetumim Najwyższy Kohen udzielał w imieniu Boga odpowiedzi na zadawane pytania. Choszen miszpat był nazywany »napierśnikiem sądu« „ponieważ czynił odpokutowanie za omyłki sądu, inne wyjaśnienie: ponieważ jego wyroki były klarowne a jego obietnice prawdziwe”, Raszi do 28:15 [1]. [przypis tradycyjny]
napierśnika — hebr. חֹשֶׁן (choszen). Część ceremonialnego stroju Arcykapłana, kwadratowy napierśnik przymocowany był z przodu na piersi, w napierśniku osadzone było 12 drogich kamieni, po trzy w czterech rzędach, symbolizujących 12 plemion Israela. Raszi komentuje: kamienie onyksowe potrzebne były do naramiennika, a kamienie wypełniające do napierśnika, zob. Raszi do 25:7 [3]. [przypis tradycyjny]
napierwsze (starop. forma) — najpierwsze. [przypis edytorski]
napierwszy (starop. forma) — dziś popr.: najpierwszy. [przypis edytorski]
napiew (reg.) — śpiew; melodia. [przypis edytorski]
napiękniejszej — w rękopisie: napiękniejszy. [przypis redakcyjny]
napięstek — nadgarstek. [przypis edytorski]
napiętek — tylna część buta osłaniająca piętę. [przypis edytorski]
napiętnowaną rysy mnogimi — dziś popr. forma N.lm: (…) rysami (…). [przypis edytorski]
napilniej (daw.) — dziś: najpilniej. [przypis edytorski]
napiły — upity, pijany. [przypis edytorski]
napis, który znasz dobrze — brzmi on: „Tu spoczywa ten, którego imię napisane było na fali”. [przypis redakcyjny]
napis piekła: «Nadziei tu na wieki zbądź!» — w Boskiej Komedii Dantego (część Piekło, III, 9) napis nad bramą piekła głosi: „Porzućcie wszelką nadzieję, wy, którzy wchodzicie”. [przypis edytorski]
napis pod pomnikiem mówi (…) że padł na polu walki w roku 1919 jako dziewiętnastoletni dowódca pułku… — mowa o odsłoniętym w Rzeszowie w 1932 pomniku majora Leopolda Kuli ps. „Lis” (1896–1919), za młodu przywódcy grupy rówieśniczej konspiracyjnego Związku Strzeleckiego, ulubieńca Józefa Piłsudskiego i uzdolnionego dowódcy, który zginął podczas walk na froncie ukraińskim i został pośmiertnie awansowany do stopnia pułkownika. [przypis edytorski]
napis runiczny — pismo runiczne, runy; najstarsze pismo północnoeuropejskie. [przypis edytorski]
napis — tłumacz proponuje tu również zamiennie inne określenie: monogram. [przypis edytorski]
napis (tu daw.) — dziś: tytuł. [przypis edytorski]
[Napis] — urywek ten drukowany był jako beztytułowa inskrypcja w Epitaphium Ignacego Maciejowskiego Sewera (Kraków, styczeń 1902, str. 78). W spisie zawartości tej książki wymieniony jest jako Napis. [przypis redakcyjny]
napis wyryty na podstawie uchwały państwowej — natchnienie „z woli ludu” nie zawsze dopisuje. Napisy takie, układane przez poetów państwowo upoważnionych, są często nieudolne w formie i banalne w treści. Epigram kończy się często sentencją. [przypis tłumacza]
napisać czuły list do mego przyjaciela Rassiego i oznajmić mu, iż mam wszelkie powody żywić nadzieję, że niebawem zasługi jego będą należycie ocenione. — P. y E. in Olo [tj. Paquita i Eugenia (de Montijo) w (miejscowości) Oloron; Red.]. [przypis autorski]
napisali — C. de legibus et constitut. L. Digna vox (przypis źródła). [przypis edytorski]
napisali to — Jezuici. [przypis tłumacza]
napisaliśmy przeciw niemu kilka tysięcy grubych ksiąg (…) i tyleż broszurek —- Wolter ma na myśli jansenistów. [przypis tłumacza]
napisał na tablicach słowa przymierza — „Bóg je napisał”, Ibn Ezra do 34:28 [2]. [przypis tradycyjny]
napisał o tym prawo Mojżesz… — autorstwo pierwszych pięciu ksiąg Biblii, w tym Księgi Powtórzonego Prawa, z której pochodzi zacytowany przez Skargę nakaz, przypisywano samemu Mojżeszowi. [przypis edytorski]
… napisał w swem cennem wydaniu tekstów staropolskich dyr. Wierczyński… — Lwowska Bibljoteka Slawistyczna. Stefan Vrtel-Wierczyński, Wybór tekstów staropolskich, czasy najdawniejsze do r. 1543; Lwów, nakł. K. S. Jakubowskiego. [przypis autorski]
napisał w złodziejskim narzeczu szajki szereg ballad o treści zaczerpniętej z życia włóczęgów. [przypis tłumacza]
napisała „Kanon astronomiczny” — wg źródła z X w. Obecnie uważa się, że nie chodzi o oryginalną pracę Hypatii, lecz o opracowane przez nią nowe wydanie Algamestu, kompendium astronomicznego Ptolemeusza lub o nową redakcję astronomicznych Tablic podręcznych, tego samego uczonego. [przypis edytorski]
napisałem dziś zaraz do pana Adama w Wiedniu — Adama Potockiego. [przypis redakcyjny]
Napisałem komedię, zdaje mi się, „Pan Piklar” — ta wprawka dramatyczna młodego Stendhala powstała w roku 1795 lub 1796 i nosi tytuł Selmours ou l'homme qui les veut tous contenter. [przypis redakcyjny]
napisałem właśnie długi ustęp mojego polskiego poematu — mowa o Agaj-Hanie. [przypis redakcyjny]
napisana w 1669 tragedia „Brytanikus” — pomiędzy Andromaką a Brytanikiem wystawił jeszcze Racine doskonałą komedię pt. Pieniacze, o temacie zaczerpniętym z własnych doświadczeń sądowych. [przypis tłumacza]
Napisane jest, iż Bóg nie objawił swoich praw poganom, i że pozwolił im błądzić — Ps 147, 20; Dz 14, 16. [przypis tłumacza]
napisane jest przeciwnie, że prawda boża trwa wiecznie — Ps 116, 2. [przypis tłumacza]
Napisane jest, że jest czas pokoju i czas wojny — Koh 3, 8. [przypis tłumacza]
napisano — dziś popr.: napisane. [przypis edytorski]
napisano jest (daw. forma) — dziś: napisane jest. [przypis edytorski]
napisów nakłuwanych — czyli tatuaży. „Napis wyryty i zatopiony [w ciele], którego nigdy nie da się wymazać, ponieważ jest wytatuowany igłą i pozostaje czarny na zawsze”, Raszi do 19:28 [2]. [przypis tradycyjny]
napisy (…) Baltazara — tj. słowa: mane, tekel, fares, które wg opowieści biblijnej z Księgi Daniela (5:25) wypisała tajemnicza ręka na ścianie pałacu w Babilonie podczas uczty króla Baltazara; znaczenie napisu: „policzono, zważono, rozproszono” (w jęz. hebr., aram. a. chaldejskim) zostało odczytane jako przepowiednia upadku państwa, który miał stanowić karę za grzechy Babilonu. [przypis edytorski]
napisz deklaracją — dziś popr.: (…) deklarację. [przypis edytorski]
