Aby móc stabilnie działać w 2026 roku, potrzebujemy Twojego wsparcia!
dowiedz się więcej

Wpłać
 
300 000 zł

Cześć, jestem Dominik. Jestem właścicielem Postęp Studio i razem z Wolnymi Lekturami od ponad dwóch lat realizujemy dla Was audiobooki, których możecie słuchać za darmo.

Z tego miejsca chciałbym Was też zaprosić do wspierania po prostu Wolnych Lektur, bo Wolne Lektury istnieją właśnie dzięki Wam i dzięki Wam mogą takie projekty tu działać. Tylko po prostu liczą na mały gest od Was, od Ciebie, który może przyczynić się do tego, żeby nasza kultura mogła dalej trwać, istnieć i zachować się na lata.

Zapraszam do wsparcia.

Wesprzyj Wolne Lektury — teraz, zanim zapomnisz
Strona główna
Informacje Ustawienia Spis treści

Wszystkie zasoby Wolnych Lektur możesz swobodnie wykorzystywać, publikować i rozpowszechniać pod warunkiem zachowania warunków licencji i zgodnie z Zasadami wykorzystania Wolnych Lektur.
Ten utwór jest w domenie publicznej.
Wszystkie materiały dodatkowe (przypisy, motywy literackie) są udostępnione na Licencji Wolnej Sztuki 1.3.
Fundacja Wolne Lektury zastrzega sobie prawa do wydania krytycznego zgodnie z art. Art.99(2) Ustawy o prawach autorskich i prawach pokrewnych. Wykorzystując zasoby z Wolnych Lektur, należy pamiętać o zapisach licencji oraz zasadach, które spisaliśmy w Zasadach wykorzystania Wolnych Lektur. Zapoznaj się z nimi, zanim udostępnisz dalej nasze książki.

Zasób opracowany na podstawie: Wacław Potocki, Wiersze wybrane, wyd. i oprac. Aleksander Brückner, nakł. Krakowska Spółka Wydawnicza, druk. W.L. Anczyca i Spółki w Krakowie, Kraków [1924].

Publikacja zrealizowana w ramach projektu Wolne Lektury (http://wolnelektury.pl). Reprodukcja cyfrowa wykonana przez Bibliotekę Elbląską z egzemplarza pochodzącego ze zbiorów BE.

Opracowanie redakcyjne i przypisy: Aleksander Brückner, Paulina Choromańska, Dorota Kowalska, Bartłomiej Nawrocki.

Wydawca: Fundacja Nowoczesna Polska

Ilustracja na okładce: John Lambert, CC BY 2.0.

Nie mijaj murowanego komina
Szacowany czas do końca: -
Wacław Potocki, Nie mijaj murowanego komina

Wacław Potocki

Nie mijaj murowanego komina

Spis treści

    1. Głód: 1
    2. Gospodarz: 1
    3. Gość: 1
    4. Jedzenie: 1
    5. Skąpiec: 1

    Wacław PotockiNie mijaj murowanego komina

    1
    Jedzie nas trzech z sejmiku imo[1] dwór szlachecki;
    Sam[2] stał na grobli, baba w stawie płócze[3] niecki;
    GospodarzProsi na wstęp. Wstąpimy, bo południe blizko[4];
    Każe wskok do obiadu zakładać ognisko,
    5
    A tym czasem do izby prowadzi nas siedzieć,
    Chcąc się czego o przeszłym sejmiku dowiedzieć.
    Głód, GośćPrawimy, ale się nam na żołądku zwija,
    Gdzie nie tylko południe, lecz śródwieczerz mija;
    Już byśmy po pieczeni w karczmie przy ogórku
    10
    Jechali, nie czekając jego podwieczorku;
    Dawno by konie obrok zjadły. Ów się boży[5],
    Że owsa nie namłócił. Wolałbym najdrożej
    Kupić w karczmie, niżeli siedzieć, jak na szydłach,
    Dla kapłona tłustego i gęsi w powidłach,
    15
    Choć by i kuropatwa i cukrowe wety[6].
    Jakoż patrząc na obrus i świeże serwety,
    Przejźrałby[7] się w talerzu, bo dopiero z szkuty[8].
    Trzy godziny to leży na stole dla buty[9],
    Wielka aparencyja[10] przyszłego obiadu.
    20
    Nie byłoby inaczej, pomyślę, do ładu.
    Aż też niesie parobek barszcz w kowanym pasie,
    Panna petercymentu[11] flaszkę. Pojźrym[12] na sie.
    Żołądków rano wódką zagrzawszy z hanyżem,
    Ostrzyliśmy apetyt na kapłona z ryżem.
    25
    Jedzenie, Skąpiec«Radem[13] wam, Bracia, ale jako szkolne pensa
    Uczą nas, będzie, prawi, sine arte mensa[14].
    Blomuz[15], potaź i frykacz francuskie to brednie;
    Proszę na ten barszcz polski, póki nie ostydnie[16]».
    A w barszczu trzy zapartki[17] koło kury suchej.
    30
    Znać w niem tydzień kucharka płókała pieluchy.
    Kwokę, pomyślę sobie, a z nią wraz i jajca
    Niewylęgnione, dla nas kazał warzyć zdrajca.
    Potym kaszę jaglaną tenże kuchmistrz niesie,
    Tak twardą, że pies skoczy, a nie załomie się.
    35
    Toż syra[18], bo z kapustą nie każe się kwapić,
    Żeby petercymentu było po czym napić[19].
    Więc nie jadszy, nie piwszy, że już ku wieczoru,
    Porwiemy się do karczmy niedaleko dworu,
    Napatrzywszy obrusów i Gdańskiej[20] się cyny.
    40
    Co masz w wozie, kucharzu, daj; miasto[21] zwierzyny
    Na pieczeni przy kaszej pozbędziem oskomin[22]!
    Niech mija, komu w drogę, murowany komin.

    Przypisy

    [1]

    imo — mimo [tj. obok; red. WL]. [przypis redakcyjny]

    [2]

    sam — w domyśle: sam gospodarz, właściciel dworu. [przypis edytorski]

    [3]

    płókać (daw.) — dziś popr.: płukać. [przypis edytorski]

    [4]

    blizko (daw.) — dziś popr.: blisko. [przypis edytorski]

    [5]

    bożyć się — przysięgać. [przypis redakcyjny]

    [6]

    cukrowe wety (starop.) — słodki deser. [przypis edytorski]

    [7]

    przejźrałby się (daw. reg.) — przejrzałby się; Przejźrałby się w talerzu, bo dopiero z szkuty — talerz (srebrny lub cynowy) tak nowy, że aż błyszczy, można się w nim przejrzeć; dopiero co przywieziony na szkucie z Gdańska. [przypis edytorski]

    [8]

    dopiero z szkuty — szkutą (łodzią) z Gdańska przywieziony. [przypis redakcyjny]

    [9]

    dla buty — z próżności, dla prestiżu. [przypis edytorski]

    [10]

    aparencja (z łac.) — okazałość. [przypis redakcyjny]

    [11]

    petercyment — wino hiszpańskie. [przypis redakcyjny]

    [12]

    pojźrym na sie (daw. reg.) — spojrzymy na siebie (nawzajem). [przypis edytorski]

    [13]

    radem wam (daw.) — rad wam jestem, cieszę się z waszej wizyty. [przypis edytorski]

    [14]

    sine arte mensa (łac.) — stół (obiad) bez kunsztu, prosty. [przypis redakcyjny]

    [15]

    Blomuz, potaź i frykacz (fr. blanc-manger, potage, fricassê) — francuskie potrawy. [przypis redakcyjny]

    [16]

    ostydnąć — dziś popr.: ostygnąć. [przypis edytorski]

    [17]

    zapartek — zepsute jajko; jajko z martwym kurczakiem w środku. [przypis edytorski]

    [18]

    syr (daw. reg.) — ser. [przypis edytorski]

    [19]

    napić — dziś popr.: napić się. [przypis edytorski]

    [20]

    Gdański — dziś popr. pisownia małą literą: gdański. [przypis edytorski]

    [21]

    miasto — tu: zamiast; miasto zwierzyny na pieczeni przy kaszej pozbędziem oskomin — zaspokoimy apetyt prostą pieczenią z kaszą (w karczmie) zamiast wyszukaną zwierzyną (w gościnie u szlachcica). [przypis edytorski]

    [22]

    oskominy a. oskoma (daw.) — apetyt. [przypis edytorski]

    Bezpieczne płatności zapewniają: PayU Visa MasterCard PayPal

    Dane do przelewu tradycyjnego:

    nazwa odbiorcy

    Fundacja Wolne Lektury

    adres odbiorcy

    ul. Marszałkowska 84/92 lok. 125, 00-514 Warszawa

    numer konta

    75 1090 2851 0000 0001 4324 3317

    tytuł przelewu

    Darowizna na Wolne Lektury + twoja nazwa użytkownika lub e-mail

    wpłaty w EUR

    PL88 1090 2851 0000 0001 4324 3374

    Wpłaty w USD

    PL82 1090 2851 0000 0001 4324 3385

    SWIFT

    WBKPPLPP

    Skopiuj link Skopiuj cytat
    Zakładka Istniejąca zakładka Notka
    Słuchaj od tego miejsca

    Pora na chwilę przerwy :)

    Podoba Ci się nasza biblioteka? Wesprzyj ją drobną wpłatą, a otrzymasz wcześniejszy dostęp do prapremier!

    Nowe książki pojawiają się częściej, gdy nas wspieracie. Wesprzyj Wolne Lektury 1,5% podatku!
    KRS: 0000070056
    Nazwa organizacji: Wolne Lektury

    Chcemy, aby każde dziecko w Polsce miało wygodny i bezpłatny dostęp do lektur szkolnych - zróbmy to razem! Wspieraj Wolne Lektury stałą wpłatą!
    Kliknij, by dowiedzieć się więcej >>>

    Wolne Lektury to biblioteka, która jest czynna 24 godziny na dobę i w dodatku można z niej korzystać bez wychodzenia z domu. No i można tam znaleźć mnóstwo klasycznych pozycji, również tych mniej oczywistych

    Barbara Klicka

    Znajdź nasze książki na Legimi! Za każdym razem, kiedy czytasz lub słuchasz Wolnych Lektur w księgarni Legimi, wspierasz naszą bibliotekę - DZIĘKUJEMY!

    Zapisz się na newsletter, a nie przegapisz naszych publikacji. Zawsze możesz zrezygnować. Kliknij i podaj adres email

    Nie bądź wuj ponury, wspieraj Wolne Lektury!

    Audiobooki Wolnych lektur znajdziesz też na naszym kanale na YouTube.
    Czy wiesz, że jeśli włączysz subskrypcję, to pomożesz uwolnić kolejną książkę?

    Kliknij obrazek, by subskrybować!

    Lubisz czytać? Pomóż nam sprawiać, by coraz więcej książek było dostępnych za darmo w polskim Internecie! Kliknij i dorzuć się!

    Nie wystarczy zeskanować książkę. Tekst musi jeszcze przejść proces redakcji językowej i technicznej oraz podwójną korektę. Sam widzisz, że to dużo pracy! Dlatego potrzebujemy Twojego wsparcia! Kliknij i dorzuć się!

    Dlaczego warto pamiętać o Kochanowskim, w jaki sposób zmiana akcentu może symbolizować bunt, jak rymować, aby prawie nikt nie zauważył, że rymujecie - wszystkiego dowiesz się słuchając Mistrzowskiej Szkoły Poezji.
    • NIP: 952-187-70-87
    • KRS: 0000070056
    • REGON: 017423865
    • Numer konta: 75 1090 2851 0000 0001 4324 3317
    Wolne Lektury to projekt prowadzony przez fundację Wolne Lektury.
    MKiDN
    Strona biblioteki Wolne Lektury powstała dzięki dofinansowaniu ze środków Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego pochodzących z Funduszu Promocji Kultury – państwowego funduszu celowego.