Potrzebujemy Twojej pomocy!
Na stałe wspiera nas 445 czytelników i czytelniczek.
Niestety, minimalną stabilność działania uzyskamy dopiero przy 500 regularnych darczyńców. Dorzucisz się?
Przypisy
Pierwsza litera: wszystkie | 0-9 | A | B | C | D | E | F | G | H | I | J | K | L | M | N | O | P | Q | R | S | T | U | V | W | X | Y | Z
Według typu: wszystkie | przypisy autorskie | przypisy redaktorów Wolnych Lektur | przypisy źródła | przypisy tłumacza
Według kwalifikatora: wszystkie | anatomiczne | angielski, angielskie | arabski | architektura | astronomia | białoruski | biologia, biologiczny | bez liczby pojedynczej | botanika | celtycki | chemiczny | czasownik | czeski | dawne | drukarstwo, drukowany | dziecięcy | ekonomiczny | filozoficzny | fizyka | francuski | frazeologia, frazeologiczny | geografia, geograficzny | geologia | grecki | gwara, gwarowe | handel, handlowy | hebrajski | hinduski | historia, historyczny | hiszpański | holenderski | ironicznie | islandzki | łacina, łacińskie | literacki, literatura | liczba mnoga | matematyka | medyczne | mineralogia | mitologia | mitologia germańska | mitologia grecka | mitologia rzymska | muzyczny | nieodmienny | niemiecki | norweski | obelżywie | poetyckie | pogardliwe | polski | polityczny | portugalski | pospolity | potocznie | prawo, prawnicze | przenośnie | przestarzałe | przymiotnik | przysłowiowy | psychologia, psychologiczny | regionalne | religijny, religioznawstwo | rodzaj męski | rodzaj nijaki | rosyjski | rodzaj żeński | rzadki | rzeczownik | rzymski | środowiskowy | staropolskie | starożytny | szwedzki | teatralny | techniczny | turecki | ukraiński | węgierski | włoski | wojskowy | wulgarne | żartobliwie | zdrobnienie | żeglarskie | zoologia
Według języka: wszystkie | English | français | Deutsch | lietuvių | polski
Znaleziono 116305 przypisów.
onegdaj — dawniej, kiedyś; przedwczoraj. [przypis edytorski]
onegdaj (daw.) — przedwczoraj; dziś w znaczeniu: niegdyś, dawno. [przypis edytorski]
onegdaj (daw.) — przedwczoraj. [przypis edytorski]
onegdaj (daw.) — przedwczoraj; również ogólnie: dawniej. [przypis edytorski]
onegdaj (daw.) — przedwczoraj; także: kiedyś. [przypis edytorski]
onegdajszej (daw.) — przedwczorajszej. [przypis edytorski]
onegdajszy (daw.) — dosł. przedwczorajszy; przen. dawniejszy, niegdysiejszy. [przypis edytorski]
onegdajszy (daw.) — poprzedni, zeszły. [przypis edytorski]
onegdajszy (daw.) — poprzedni, zeszły (rok). [przypis edytorski]
onegdajszy (daw.) — przedwczorajszy. [przypis edytorski]
onegdajszy (daw.) — wczorajszy. [przypis edytorski]
onego chrześcijańskiego króla, który (…) na chorągwi swojej namalować kazał ptaka, który swoją krwią ptaszęta od węża zarażone ożywia, dając znać, iż za swój lud rad umrzeć chce, sobie śmierć, a im żywot obierając — wizerunek pelikana rozrywającego sobie dziobem pierś i własną krwią karmiącego swoje młode był średniowiecznym symbolem najwyższego poświęcenia, a w kontekście religijnym znakiem ofiary Jezusa. W herbie używał go m.in. portugalski król Jan II Doskonały (1455–1495), w połączeniu z dewizą „Pola Lei e pola grey” (daw. port.: przez prawo i przez lud). Na marginesie wydania źródłowego Kazań sejmowych przy tym fragmencie widnienie adnotacja: „Joannes 2. Lusitaniae rex. Orosius lib. 1.”, jednak w popularnej kronice Pawła Orozjusza, który pochodził z terenów dzisiejszej Portugalii, nie może być podobnej wzmianki, gdyż żył w V wieku. [przypis edytorski]
Onego czasu wszystkie członki ciała… — wg źródeł starożytnych bajkę o żołądku Meneniusz Agryppa opowiedział ludowi podczas tzw. pierwszej secesji plebejuszy (494 p.n.e.), kiedy oburzeni postawą senatu w sprawie długów opuścili miasto i udali się na Świętą Górę koło Rzymu, odmawiając służby wojskowej w obronie interesów bogatych patrycjuszy. Przemowa Meneniusza, stojącego na czele delegacji senatu, oraz obietnica stworzenia urzędu trybunów ludu doprowadziły do zawarcia zgody. Plutarch rozróżnia dwa wystąpienia ludu, różnej wagi: jedno z powodu zdzierstwa wierzycieli oraz drugie, po zdobyciu Korioli, z powodu klęski głodu, podczas gdy Szekspir łączy je w jedno wydarzenie. [przypis edytorski]
onego — daw., (gwarowe) jego, tamtego. [przypis edytorski]
onego mordercę — chodzi o Bolesława II Śmiałego a. Szczodrego (1042–1081/1082), króla Polski w latach 1076–1079. [przypis edytorski]
onego ojca, którego jest kłamca — tj. szatana. [przypis edytorski]
onego — owego; daw. on: ów, tamten. [przypis edytorski]
Onego też nie trzeba stronom cierpieć — sens: na to też nie należy stornom pozwalać. [przypis edytorski]
O'Neil, Eugene Gladstone (1888–1953) — dramaturg amer., laureat Nagrody Nobla (1936); syn członka wędrownej trupy aktorskiej, pracował na życie jako poszukiwacz złota w Hondurasie, urzędnik handlowy w Buenos Aires oraz marynarz na statkach pływających do Afryki Południowej, a potem jako reporter pisma „The Telegraph” z Connecticut; zasadnicza zmiana w jego życiu wiązała się z kilkumiesięcznym pobytem w sanatorium dla gruźlików w 1912 r., gdzie zapoznał się z dramaturgią współczesną (m.in. utworami Strindberga, Ibsena i Wedekinda); ukończył kurs teorii i historii dramatu przy Uniwersytecie Harvarda i zadebiutował zbiorem etiud scenicznych Pragnienie i inne jednoaktówki (1914); pierwszym wystawionym utworem był melodramat Na wschód od Cardiff (1916), w 1920 r. za dramat Poza horyzontem otrzymał Nagrodę Pulitzera; do najsławniejszych jego sztuk należą: Złoto (1920), Słoma (1921), Owłosiona małpa (1922), Pierwszy człowiek (1922), Anna Christie (1922, Nagroda Pulitzera), Irlandzka róża Abiego (1924), Zespojeni (1924), Pożądanie w cieniu wiązów (1924), Fontanna (1926), Marco Polo (1927), Dziwne preludium (1928, Nagroda Pulitzera), Żałoba nie przystoi Elektrze (1931, trylogia), Ach, pustynio! (1933), Dni bez końca (1934) oraz powojenne, pesymistyczne dramaty Zimna śmierć nadchodzi (1946), Księżyc dla bękartów (1952); pośmiertnie wydano również Zmierzch długiego dnia (1956) i Dotyk poety (1957); dramatopisarstwo Gladstone'a O'Neila łączy realizm z ekspresjonizmem i symbolizmem. [przypis edytorski]
onej (daw.) — tej. [przypis edytorski]
onej doby (starop. forma) — w tej chwili, w tym momencie. [przypis edytorski]
onej doby (starop.) — wtedy, w tym czasie. [przypis edytorski]
onej doby (starop.) — w tym czasie; wtedy. [przypis edytorski]
onej (gw.) — jej. [przypis edytorski]
onej pychy przypłacą (daw.) — dziś: przypłacą ową pychę. [przypis edytorski]
onejroplastia (z gr. oneiros: marzenie senne, plastos: ukształtowany, ulepiony) — tu: wytwarzanie obrazów sennych. [przypis edytorski]
onej (starop. forma) — (do) tej. [przypis edytorski]
onej (starop. forma) — jej, tej. [przypis edytorski]
onej (starop.) — jej. [przypis edytorski]
onej (starop.) — tej. [przypis edytorski]
onejże (starop. forma) — tejże. [przypis edytorski]
onejże (starop.) — tejże; tej samej; onejże godziny: w tej samej godzinie, w tym samym czasie. [przypis edytorski]
onem — dziś popr.: onym. [przypis edytorski]
onem (starop. forma) — im. [przypis edytorski]
onemu (daw.) — jemu. [przypis edytorski]
onemu rodgisarowi, co był mosiądzowego wołu uczynił tyranowi, co w nim ludzi męczyć miał, i musiał to ukazać sam, jako to być miało — Ateńczyk Perilaos zaproponował Falarisowi, tyranowi sycylijskiego miasta Akragas (VI w. p.n.e.) wykonanie pustego w środku spiżowego byka, do którego wnętrza wrzucano by skazańców, a następnie podpalano ogień pod figurą; jako pierwszy zginął w nim sam pomysłodawca i wykonawca byka (Diodor Sycylijski, Biblioteka historyczna IX 30). [przypis edytorski]
one pohańce — ci poganie. [przypis edytorski]
one słowa przez Waleriusza Messale z rozkazania senatu i pospólstwa rzymskiego do niego posłane — Swetoniusz In Octa., rozdz. 58. [przypis edytorski]
one (starop. forma) — te, owe. [przypis edytorski]
one (starop.) — te, owe. [przypis edytorski]
On est heureux de chercher là–bas des talents et de les protéger (fr.) — Szczęściem jest wyszukiwać tam talenty i je popierać. [przypis edytorski]
on est trop vieux marin pour ça (fr.) — jesteśmy na to zbyt starymi marynarzami. [przypis edytorski]
one — te, owe. [przypis edytorski]
one (tu daw.) — je. [przypis edytorski]
one wszystkie przez ciebie przezierają jak brudna woda przez szklane naczynie — w późn. wyd. popr. tłumaczenie na: „one wszystkie przez ciebie przezierają jak mocz przez szklany nocnik”. [przypis edytorski]
on fait des percées de vue, des eclaircies (fr.) — robimy aleje widokowe, przecinki. [przypis edytorski]
Ong-chan, Jong-chan a. To'orił Ong-chan (zm. 1203) — władca Keraitów (tu: Cheraitów), pokonany przez Czyngis-chana. [przypis edytorski]
ongi a. ongiś (daw.) — niegdyś, kiedyś. [przypis edytorski]
ongi a. ongiś — kiedyś, dawniej. [przypis edytorski]
ongi a. ongiś — kiedyś, swego czasu. [przypis edytorski]
ongi (daw.) — dawniej, kiedyś. [przypis edytorski]
ongi (daw.) — dawniej, niegdyś. [przypis edytorski]
ongi (daw.) — dawniej. [przypis edytorski]
ongi (daw., gw.) — dawniej, niegdyś. [przypis edytorski]
ongi (daw., gw.) — kiedyś, dawniej. [przypis edytorski]
ongi (daw.) — kiedyś, dawniej. [przypis edytorski]
ongi (daw.) — kiedyś, dawniej. [przypis edytorski]
ongi (daw.) — kiedyś, niegdyś. [przypis edytorski]
ongi — daw. kiedyś. [przypis edytorski]
ongi (daw.) — kiedyś. [przypis edytorski]
ongi (daw.) — niegdyś, dawniej. [przypis edytorski]
ongi (daw.) — niegdyś, kiedyś dawniej. [przypis edytorski]
ongi (daw.) — niegdyś, kiedyś. [przypis edytorski]
ongi (daw.) — niegdyś. [przypis edytorski]
ongi — dawniej, kiedyś. [przypis edytorski]
ongi — dawniej, niegdyś. [przypis edytorski]
ongi — dawniej. [przypis edytorski]
ongi — kiedyś, dawniej. [przypis edytorski]
ongi (książk.) — a. ongiś; dawniej. [przypis edytorski]
ongi — niegdyś, kiedyś dawniej. [przypis edytorski]
ongi — niegdyś, kiedyś. [przypis edytorski]
ongi — niegdyś, kiedyś wcześniej. [przypis edytorski]
ongiś (daw.) — niegdyś, kiedyś, dawniej. [przypis edytorski]
ongiś — wcześniej, dawniej, niegdyś. [przypis edytorski]
on (gw.) — tu: ten. [przypis edytorski]
On (hebr.) — gr. Heliopolis, stolica 13. nomu Dolnego Egiptu, ok. 20 km na północ od Memfis. [przypis edytorski]
onić (daw.) — konstrukcja z partykułą wzmacniającą -ci, skróconą do -ć i dodaną do zaimka osobowego „oni”. [przypis edytorski]
o nic piękniejszym — dziś popr.: o niczym piękniejszym. [przypis edytorski]
o nię — dziś popr. forma B. lp r.ż.: o nią; tu zachowano daw. formę ze względu na rym. [przypis edytorski]
o nię (starop. forma B. lp r.ż.) — o nią. [przypis edytorski]
o nię (starop. forma) — dziś B.lp r.ż.: (o) nią. [przypis edytorski]
o nieba miedzianego sklepy — akcja dzieje się podczas zachodu słońca, chodzi więc o kolor nieba. [przypis edytorski]
onieczulony — znieczulony, pozbawiony czucia. [przypis edytorski]
o niego ja stoję (daw.) — na nim mi zależy. [przypis edytorski]
o niej [o trzeciej przyczynie] potem powiem (s. 104) — autor w ten sposób opatrzył odsyłaczami wewnątrztekstowymi pierwodruk swej powieści; w tym przypadku na odnośnej stronie znajduje się akapit z rozdziału V zaczynający się od słów: „Tu muszę wreszcie poruszyć kwestię sumienia (…)”. [przypis edytorski]
oniemić (neol.) — uczynić niemym, odebrać głos. [przypis edytorski]
oniemić — odebrać głos; uczynić niemym. [przypis edytorski]
oniemić — uczynić niemym. [przypis edytorski]
o niespełna rozumie — dziś: niespełna rozumu. [przypis edytorski]
o nie — tzn. o zdrowie swojego hetmana. [przypis edytorski]
oni Julianowie, możni cesarze — cesarz Julian, właśc. Flavius Claudius Iulianus (331–363), cesarz rzymski (od 361), filozof i autor piszący po grecku, znany pod nadanym mu przez chrześcijan przydomkiem Apostata, tzn. Odstępca, gdyż wychowany w religii chrześcijańskiej, pod wpływem filozofii neoplatońskiej odstąpił od niej. Był ostatnim cesarzem wyznającym religię dawnych Rzymian, podjął próbę jej zreformowania, dążąc do przywrócenia jej statusu religii państwowej; aktami prawnymi starał się osłabić chrześcijaństwo. [przypis edytorski]
Oni płyną niby potok (…) — parafraza bądź tłumaczenie Psalmu 90(89). [przypis edytorski]
oniria (neol.) — rzeczywistość snu. [przypis edytorski]
oni są chore — pan profesor jest chory (gospodyni używa specyficznej formy grzecznościowej). [przypis edytorski]
oni (starop.) — ci, owi. [przypis edytorski]
oni w Wilnie tak ciąąąągną — mowa o charakterystycznym kresowym akcencie, o wymowie samogłosek; innymi wyrazistymi cechami kresowej polszczyzny były półmiękkie ć, ś, ź oraz przedniojęzykowe ł. [przypis edytorski]
Oniż się (…) zachwieją — czyż oni się zachwieją (konstrukcja z partykułą -że, skróconą do -ż). [przypis edytorski]
On l'accepte très bien (fr.) — Przyjmuje się ją bardzo dobrze. [przypis edytorski]
On l'a exagéré et surexagéré (fr.) — To przesadzone i wyolbrzymione. [przypis edytorski]
on mąż (tu daw.) — ten człowiek, ten mężczyzna. [przypis edytorski]