TPWL

Wolne Lektury potrzebują pomocy! Wesprzyj bezpłatną bibliotekę internetową i przeczytaj utwory napisane specjalnie dla Ciebie.

x

Spis treści

    I
  1. II
  2. III
  3. IV
  4. V
  5. VI
  6. VII
  7. VIII
  1. Błądzenie: 1
  2. Drzewo: 1
  3. Emigrant: 1
  4. Las: 1
  5. Modlitwa: 1
  6. Ojczyzna: 1
  7. Polska: 1
  8. Ptak: 1
  9. Sielanka: 1
  10. Tęsknota: 1

Uwspółcześnienia:

pisownia joty: liljowe -> liliowe

pisownia łączna i rozdzielna: naprzemiany -> na przemiany;

interpunkcja: Jak chleb, pachnie i jak miody. -> Jak chleb pachnie i jak miody.

Maria KonopnickaNa obczyźnie

Jaskółeczka smętnie nuci,

Skrzydełkami wiatr rozmiata…

Wie, ot, z gniazdka że wylata,

Ale nie wie — czy powróci.

I

1

Myśl się moja mgłami ściele

Na te pola, na te łąki,

Gdzie liliowe kwitną dzwonki,

Gdzie złociste brzęczą trzmiele.

5

SielankaZapatrzony, zasłuchany,

Nic nie widzę dookoła,

Tylko nasze ciche łany,

Tylko nasze zbożne[1] sioła[2].

Co bolało — już nie pomnę,

10

Ognie zgasły, przyschły rany…

Tylko szumy gdzieś ogromne

Słyszę z ciszą na przemiany[3].

Kosowica[4] z brzękiem płynie

Przez pszeniczne, złote szlaki;

15

Słońce jarzy się w kalinie,

Lecą pieśnie — niby ptaki…

To rozhuknie echem niwa,

To zaśmieje się, jak żywa…

A jak trzcina, grube kłosy

20

Z chrzęstem lecą na pokosy[5].

Hej, gromada, wy, gromada!

Czy o bracie zapomnieli?…

Cichość… nocka przędzie blada

Srebrne nici swej kądzieli.

II

25

Już najgorsza taka droga,

Już najgorsze takie wrota,

Co wywodzą z twego proga,

Chato moja! — Moja złota!

TęsknotaJuż najkrwawsza taka zorza,

30

Najsmutniejsza taka dola,

Co wypędza het, za morza,

Z swojej ziemi, z swego pola.

Choćby ci też gdzie świeciły

Trzy księżyce i trzy słońca,

35

Już ty własnej nie masz siły,

Już twa dusza jest mdlejąca.

Choćby tobie dwoje żniwo,

Choćby w żniwie dwoje plonu,

Zawsze tęsknisz do zagonu,

40

Coś go orał sochą[6] krzywą.

Zawsze dusza ci ucieka

Za te góry, za te wody,

Zawsze chata ci daleka,

Jak chleb pachnie i jak miody.

45

I z ptaszyną oną lotną,

Co po skraju niebios płynie,

Duszę puszczasz swą samotną

Ku zagrodzie… ku rodzinie…

III

Oj, ty morze, sine morze,

50

Oj, ty drogo korabiowa[7]!

Z trudna tutaj się uchowa,

Co wyrosło na ugorze.

EmigrantMocym pozbył od tęskności,

Dech wydychał za swojemi[8]

55

Truchleją mi oto kości,

Że na obcej legną ziemi…

Żeby chociaż jeden dzionek,

Choć ostatnie piersi tchnienie…

Choć śmiertelny z wieży dzwonek

60

Na wieczyste odpocznienie…

Żeby chociaż trumna z sosny,

Co wyrosła w naszym boru[9]

Żebyż hejnał on żałosny:

«Niebieskiego Pani dworu…»

65

Żeby chociaż krzyż u drogi

Na ostatnie te noclegi…

Żebyż wiosną białe głogi,

Żebyż zimą białe śniegi…

Cicho gasną złote zorze,

70

Wiatr porywa moje słowa…

Oj, ty morze, sine morze,

Oj, ty drogo korabiowa!

IV

BłądzenieJać nie byłem nigdy za tem[10],

Żeby gdzieś wędrować światem,

75

Jać się trzymał, jak jemioła,

Żywiciela mego sioła.

Świeciły mi różne zorze,

Ta gasnąca i ta złota…

A kto kiedy wiedzieć może,

80

Jaka burza nim pomiota?

Poiły mnie różne zdroje,

Jeden śmiercią, drugi mocą,

A kto przyśni, choćby nocą

Wszystkie ciężkie drogi swoje.

85

Oj, ptaszyny wy lecące,

Wy żałosne wędrowniki!

Leciałby ja — gołąb dziki —

Tam… za wami… pod to słońce…

Ojczyzna, PolskaPod to słońce, pod te blaski,

90

Pod jutrzenne te kolory,

Na mazurskie nasze piaski,

Na sosnowe nasze bory…

Leciałbym ja dniem i nocą

Pod gwiaździstem[11] onem[12] niebem,

95

Na te łany, co się złocą

Mazowieckim naszym chlebem.

V

Co po chlebie — kiedy dławi?

Co po miodzie — kiedy truje?

Czasem to ci tak sumuję,

100

Że jak żywa mi się jawi

Ona dawna moja bieda,

One dawne ciężkie znoje,

Ono wszystko drogie moje,

Co nawrócić się już nie da.

105

Oj, wziąłbym ja dziś na siebie

I nie takie jeszcze brzemię

I o czarnym kopał chlebie

Płonny[13] ugór… płonną ziemię.

Oj, wziąłbym ja na ramiona

110

I nie takie jeszcze krzyże,

Bylem wiedział, ty, rodzona,

Że do ciebie się przybliżę…

Jako czajki te nabłotne,

Za łąk twoich drżę zapachem…

115

Dajże czoło mi samotne

Ukołysać pod twym dachem!

Tu bo serca nic nie bawi,

Nic tu duszy nie lubuje[14]

Co po chlebie — kiedy dławi?

120

Co po miodzie — kiedy truje?…

VI

Las, DrzewoNockę jedną, nockę drugą

Sioło mi się śni ojczyste…

One[15] olsze ponad strugą,

One lipy rozłożyste…

125

One lasy, one knieje,

One dęby pradziadowe…

I aż chwytam się za głowę,

I aż w piersiach coś się dzieje…

Pod okiścią[16] stoją bory,

130

Drobny śnieżek puchem prószy,

Jamnik wietrzy lisiej nory,

Huk siekiery słychać w głuszy…

Aż tu patrzę — wiosna wstaje,

Młody liść się winie[17] drzewem,

135

Brzmią dąbrowy, brzęczą gaje

Rozhukliwym ptasim śpiewem…

Ja się budzę cały w męce,

Pot na czole stoi rosny[18]

I wyciągam obie ręce

140

Do tej zimy — do tej wiosny…

VII

ModlitwaCzasem oto zmierzchem klęknę,

Przeżegnam się do pacierzy,

A gdy w cichość głos uderzy,

To aż w sobie się przelęknę.

145

I już dusza taje rosą,

Jak gdy słonko szron zagrzeje —

Już się echem pieśnie niosą,

Co je lud pod krzyżem pieje…

Za daleką gdzieś drużyną

150

Jąkam: Święty! Święty Boże!

A u stóp mi falą siną

Huczy wielkie, gniewne morze…

VIII

PtakOj, ty ptaszę wichrem gnane,

Ty jaskółko czarna, hoża,

155

Nigdyż patrzeć nie przestanę,

Tam — za góry, tam — za morza?

Od godziny do godziny

Tęskna w duszy bije troska:

Gdzie to dym mej chaty siny,

160

Gdzie to cicha moja wioska?

Jaskółeczka na skraj gniazda

Piersią pada, tuli dzieci,

A mnież błędna moja gwiazda

Do mogiły gdzie doświeci?…

Przypisy

[1]

zbożny (daw.) — błogi, spokojny; poważny, pełen skupienia; bogobojny. [przypis edytorski]

[2]

sioło — wieś. [przypis edytorski]

[3]

na przemiany (daw.) — na przemian. [przypis edytorski]

[4]

kosowica (reg.) — sianokosy. [przypis edytorski]

[5]

pokosy — pas skoszonego zboża. [przypis edytorski]

[6]

socha — prymitywne narzędzie rolnicze. [przypis edytorski]

[7]

korabiowy — od korab: okręt, statek, łódź. [przypis edytorski]

[8]

swojemi — dziś popr.: swoimi. [przypis edytorski]

[9]

w naszym boru — dziś popr.: w naszym borze. [przypis edytorski]

[10]

tem — dziś popr.: tym. [przypis edytorski]

[11]

gwiaździstem — dziś popr.: gwiaździstym. [przypis edytorski]

[12]

onem — dziś popr.: onym. [przypis edytorski]

[13]

płonny (daw.) — nieurodzajny. [przypis edytorski]

[14]

lubować (daw.) — podobać się. [przypis edytorski]

[15]

one (daw.) — tu: te. [przypis edytorski]

[16]

okiść — zamarznięty śnieg zwieszający się z gałęzi. [przypis edytorski]

[17]

winąć (daw.) — wić. [przypis edytorski]

[18]

rosny (daw.) — perlisty. [przypis edytorski]

Close
Please wait...