TPWL

Wolne Lektury potrzebują pomocy! Wesprzyj bezpłatną bibliotekę internetową i przeczytaj utwory napisane specjalnie dla Ciebie.

x

5549 free readings you have right to

Language

Footnotes

By first letter: all | 0-9 | A | B | C | D | E | F | G | H | I | J | K | L | M | N | O | P | Q | R | S | T | U | V | W | X | Y | Z

By type: all | author's footnotes | Wolne Lektury editorial footnotes | source editorial footnotes | translator's footnotes

By qualifier: all | angielski, angielskie | białoruski | biologia, biologiczny | botanika | chemiczny | dawne | filozoficzny | francuski | frazeologia, frazeologiczny | geologia | grecki | gwara, gwarowe | hebrajski | hiszpański | literacki, literatura | mitologia | mitologia grecka | mitologia rzymska | muzyczny | niemiecki | poetyckie | pogardliwe | polityczny | potocznie | przestarzałe | przysłowiowy | rodzaj żeński | regionalne | rosyjski | staropolskie | turecki | ukraiński | włoski | zdrobnienie | łacina, łacińskie | żartobliwie

By language: all | English | Deutsch | lietuvių | polski


3617 footnotes found

dziryt — wschodnia broń, rodzaj włóczni o krótkim drzewcu. [przypis edytorski]

dziryt (z tur.) — odmiana włóczni. [przypis edytorski]

dzisiajem — skrócone: dzisiaj jestem. [przypis edytorski]

dzisiejszém — dziś popr. forma N. lp r.n.: dzisiejszym. [przypis edytorski]

dzisiok (gw.) — dzisiaj. [przypis edytorski]

dziskordem (…) dzilabuntur — wyrwane i przekręcone słowa z sentencji łacińskiej: Concordia res parvae crescunt, discordia maximae dilabuntur, czyli „zgodą małe rzeczy wzrastają, niezgodą upadają wielkie”. [przypis edytorski]

dziś Dafne goni, Apollo ucieka — aluzja do mitu gr. o Dafne, która uciekając przed zalotami Apolla zmieniła się w drzewo laurowe. [przypis edytorski]

Dziś do nas zesłanemu — obecnie śpiewa się: „Dziś nam narodzonemu”. [przypis edytorski]

dziś jeszcze będziesz ze mną w raju — por. Łk 23, 43. [przypis edytorski]

Dziś występuje tu inna końcówka: serwetę. [przypis edytorski]

dziurawszy — dziś popr: bardziej dziurawy. [przypis edytorski]

dziurgiem — dziś popr.: ciurkiem. [przypis edytorski]

dziwi sie (daw.) — forma trybu rozkazującego: dziw się; przyglądaj się. [przypis edytorski]

dziwna (daw.) — co dziwne; co zadziwiające. [przypis edytorski]

dziwna — daw. forma; dziś znaczenie: dziwne (było). [przypis edytorski]

dziwna — daw. forma; dziś znaczenie: dziwne. [przypis edytorski]

Dziwna — dziś w tym znaczeniu: dziwne a. dziwna rzecz itp. [przypis edytorski]

dziwna — dziś w tym znaczeniu: dziwne a. dziwna rzecz, sprawa itp. [przypis edytorski]

dziwna, że (…) — dziś: dziwne, że. [przypis edytorski]

dziwna, żem ja go spotkał — dziś: dziwne, żem (…). [przypis edytorski]

Dziwne są Twego miłosierdzia sprawy — Boże miłosierdzie i łaska były pojęciami teologicznymi intensywnie dyskutowanymi w XVII wieku. [przypis edytorski]

Dziwnie bo wyglądała ta para — szyk zdania regionalny, nietypowy dla dzisiejszej polszczyzny. [przypis edytorski]

dziwnieście jakoś roztargnieni (daw.) — jest pan jakoś dziwnie roztragniony. [przypis edytorski]

dziwolążny — przym. od rzecz. dziwoląg. [przypis edytorski]

dziwotwór — istota dziwaczna, straszydło. [przypis edytorski]

dziwować się — dziś: dziwić się. [przypis edytorski]

dziwowasz się (daw.) — dziwisz się. [przypis edytorski]

dziwowasz się — dziś: dziwujesz się. [przypis edytorski]

dziwożona — demon słowiański o postaci szkaradnej kobiety, podmieniający dzieci na własne, brzydkie lub kalekie. [przypis edytorski]

dziwożona — demon słowiański o postaci szkaradnej kobiety, podmieniający dzieci na własne, brzydkie lub kalekie. Tu błędnie jako synonim nimfy. [przypis edytorski]

dziwożona — w mitologii słowiańskiej demon występujący pod postacią brzydkiej, garbatej kobiety, podmieniający dzieci w kołyskach. [przypis edytorski]

dzoon politikon (gr.) — „zwierzę polityczne”, istota społeczna. [przypis edytorski]

dzvanyti (lenk.) — skambėti. [przypis edytorski]

dzwon (…) o pękniętym sercu: nasz ton — jest to jednocześnie ton patriotyzmu szczególnie uwznioślany przez Zygmunta Krasińskiego: celebrujący powagę żałoby narodowej, narodowego nieszczęścia spowodowanego przez zabory. [przypis edytorski]

„Dzwon” — ros. „Колокол” (Kołokoł), pierwsza rosyjska gazeta rewolucyjna, wydawana przez A. Hercena na emigracji w latach 1857–1867; jednym z głównych redaktorów był M. Ogariow, z „Kołokołem” współpracował także M. Bakunin. [przypis edytorski]

dzwon Zygmuntów — daw. forma D., dziś: dzwon Zygmunta (Zygmuntowy dzwon); por. Psałterz Dawidów. [przypis edytorski]

dzwonek (…) kłoda — dzwonek: klątwa kościelna; kłoda: więzienie cywilne. [przypis edytorski]

dzwonek — kwiat o kształcie dzwonka, najczęściej koloru białego i fioletowego; głównie spotykany w górach. [przypis edytorski]

dzwonek loretański — poświęcony dzwonek, którym dzwoniono w czasie burzy w celu odwrócenia piorunów; dzwonki loretańskie miały chronić przed burzą, huraganem, zarazą, pożarem i diabłem. [przypis edytorski]

dzwonek tłukł a świeczki gasił — następstwem rzucenia klątwy przez duchownego było oznajmianie jej zewnętrznymi znakami: dzwonieniem i gaszeniem świec przed wyklętym. [przypis edytorski]

dzwonek — tu: roślinka o dużych, niebieskawo-fioletowych kwiatach w formie dzwonka. [przypis edytorski]

dzwonią jak kraszanka, kiedy się z drugą spotka w dziecka dłoni — nawiązanie do zabawy wielkanocnej, polegającej na stukaniu jajkiem o jajko; wygrywa ten, czyje jajko pozostanie całe.

dzwonka ruszać (daw.) — przypominać rzecz niemiłą. [przypis edytorski]

dzwonnice (daw.) — dziś popr. forma D.lp: dzwonnicy. [przypis edytorski]

dźbło — dziś: źdźbło. [przypis edytorski]

dźwiergać (gw.) — wierzgać. [przypis edytorski]

dźwierze (daw.) — drzwi, brama. [przypis edytorski]

dźwierze (daw.) — wrota. [przypis edytorski]

dźwięczyć — dziś popr.: dźwięczeć. [przypis edytorski]

dźwiękanie — dziś: B.lp.: dźwięczenie. [przypis edytorski]

dźwiękło — dziś: dźwięknęło a. zadźwięczało. [przypis edytorski]

dźwiękły — dziś popr. forma: dźwięknęły. [przypis edytorski]

dźwigać więzy — być w niewoli. [przypis edytorski]

dźwigaj z nimi społem — dźwigaj razem z nimi. [przypis edytorski]

dźwignienie — dziś popr.: dźwignięcie, podźwignięcie.

dźwignięcia skórzanego jarzma tablicy reklamowej — mowa o popularnych w XIX w. dużych tablicach reklamowych noszonych przez ludzi na piersiach i na plecach, za pośrednictwem pasów umożliwiających zawieszenie ciężaru na ramionach. [przypis edytorski]

dźwigniony — dziś: podźwignięty. [przypis edytorski]

Dźwina (brus. Дзьвiна, łot. Daugava) — rzeka na terytorium dzisiejszej Rosji, Białorusi i Łotwy, płynie przez Połock, Witebsk i Rygę. [przypis edytorski]

dźwirza (reg.) — drzwi, wrota. [przypis edytorski]

Dżagannath (mit. hind.) — Pan Świata, bóstwo hinduskie, utożsamiane z Wisznu (jako Kriszną), czczone szczególnie w Puri (na wschodnim wybrzeżu Indii), gdzie na jego cześć organizuje się festiwal wozów, podczas którego wierni obwożą posąg bóstwa na wozie. [przypis edytorski]

Dżataka — w buddyzmie: pouczająca opowieść mająca cechy bajki, legendy i przypowieści. [przypis edytorski]

dżdża (daw.) — deszcz. [przypis edytorski]

dżdżem (daw.) — deszczem. [przypis edytorski]

dżdżem — deszczem. [przypis edytorski]

dżdżów — deszczów. [przypis edytorski]

dżdży — pada (o deszczu). [przypis edytorski]

Dżek (daw.) — spolszczona (dziś niepoprawna) pisownia anglosaskiego imienia Jack, zdrobnienia od imienia John. [przypis edytorski]

Dżekuńcio (daw.) — polskie spieszczenie anglosaskiego imienia Jack (zdrobnienia od imienia Jonh), ze spolszczoną (dziś niepoprawną) pisownią i formantem słowotwórczym -uńcio, wyrażającym czułość i poufałość. [przypis edytorski]

dżemper (z ang.) — rodzaj swetra. [przypis edytorski]

Dżems (daw.) — spolszczona (dziś niepoprawna) pisownia anglosaskiego imienia James. [przypis edytorski]

Dżems i Maria (w „Folwarku Primerose”) — imiona z tłum. pol. z XIX w.; w oryginale sztuki są to: James, dzierżawca folwarku, oraz Mary, jego wychowanica. [przypis edytorski]

dżen-szeng — dziś popr.: żeń-szeń. [przypis edytorski]

Dżengishan — właśc. Czyngis-chan a. Dżyngis-chan (1162–1227), władca mongolski, twórca Imperium Mongolskiego; prowadził politykę podbojów (zajął m.in. północne Chiny); w 1223 r. w bitwie nad Kałką jego wojska pokonały siły ruskie sprzymierzone z Połowcami; do 1206 r. nosił imię Temudżyn. [przypis edytorski]

Dżengisno-chan, właśc. Czyngis-chan a. Temudżyn (ok. 1160–1227) — jeden z najwybitniejszych władców mongolskich. [przypis edytorski]

Dżengiz-chan — właśc. Czyngis Chan (zm. 1227), twórca imperium mongolskiego. [przypis edytorski]

Close

* Loading