Wolne Lektury potrzebują pomocy...

Wspólnie budujemy najpopularniejszą bibliotekę internetową w Polsce.

Dzięki Twojej wpłacie uwolnimy kolejną książkę. Przeczytają ją tysiące dzieciaków!


Dorzucisz się?

Jasne, dorzucam się!
Tym razem nie, chcę przejść do biblioteki
Znajdź nas na YouTube

Audiobooki Wolnych Lektur znajdziesz na naszym kanale na YouTube.
Kliknij, by przejść do audiobooków.

x

5606 free readings you have right to

Language

Footnotes

By first letter: all | 0-9 | A | B | C | D | E | F | G | H | I | J | K | L | M | N | O | P | Q | R | S | T | U | V | W | X | Y | Z

By type: all | author's footnotes | Wolne Lektury editorial footnotes | source editorial footnotes | translator's footnotes

By qualifier: all | architektura | białoruski | biologia, biologiczny | dawne | francuski | gwara, gwarowe | hiszpański | łacina, łacińskie | medyczne | mitologia grecka | mitologia rzymska | muzyczny | niemiecki | potocznie | przestarzałe | regionalne | rosyjski | środowiskowy | staropolskie | włoski

By language: all | English | français | Deutsch | lietuvių | polski


1318 footnotes found

udrać (z ros.) — czmychnąć; uciec. [przypis edytorski]

udręcza — dziś raczej: dręczy. [przypis edytorski]

u drzwi — przy drzwiach, blisko drzwi. [przypis edytorski]

uduchowniony (daw.) — przeniesiony w sferę duchowości; dziś: uduchowiony. [przypis edytorski]

uduszyło (białorus.) — udusiło. [przypis edytorski]

udychtować (daw., z niem.) — uszczelnić, pozatykać szpary. [przypis edytorski]

u dytka — tu: u diabła; dytko: demon w mitologii słowiańskiej. [przypis edytorski]

udźwigły — dziś popr.: udźwignęły (tu: forma krótsza, gwarowa użyta w celu utrzymania rytmu jedenastozgłoskowca). [przypis edytorski]

udziałany (daw.) — wykonany, stworzony. [przypis edytorski]

Udziałem Waszej Miłości (…) co mu każe obowiązek. — fragm. tekstu dramatu Makbet Shakespeare'a w tłum. Krystyny Berwińskiej (wyd. Warszawa 1959). [przypis edytorski]

Udziela, Seweryn (1857–1937) — etnograf, badacz kultury ludowej Małopolski. [przypis edytorski]

udziele — dziś popr.: udziale. [przypis edytorski]

udzie (starop. forma) — ujdzie; tj. ucieknie. [przypis edytorski]

Über die spezielle und allgemeine Relativitatstheorie (niem.) — o szczególnej i ogólnej teorii względności. [przypis edytorski]

überdulden — erdulden. [przypis edytorski]

überhüpft — übergangen. [przypis edytorski]

Übermensch (niem.) — nadczłowiek; pojęcie wprowadzone przez Fiedricha Nietzschego. [przypis edytorski]

Überwindung (niem.) — przezwyciężenie. [przypis edytorski]

[U]Eciec (gw.) — ojciec. [przypis edytorski]

u fary — w kościele parafialnym. [przypis edytorski]

Ufilas a. Wulfila (310–383) — biskup Taurydy (od 341 r.), misjonarz wśród Gotów naddunajskich; tłumacz Biblii (z wyjątkiem Ksiąg Kapłańskich); syn Gota i Greczynki z Kapadocji. [przypis edytorski]

ufnal a. hufnal — duży gwóźdź do przybijania podków. [przypis edytorski]

ufnal — gwóźdź o kwadratowym przekroju, służący do przytwierdzania podków do kopyt końskich. [przypis edytorski]

ufryzowany (przestarz.) — ułożony w loki. [przypis edytorski]

ugadzać (starop.) — godzić, uderzać, nacierać. [przypis edytorski]

ugadza — dziś popr. forma: godzi. [przypis edytorski]

Ugania za rogaczem ranionym z cięciwy — dla rytmu pominięte „się”. [przypis edytorski]

ugarać (daw.) — ogrzewać, opiekać. [przypis edytorski]

ugasać — dziś: zagasać a. gasnąć. [przypis edytorski]

Ugłaskanie Sekutnicy — tj. Poskromienie złośnicy. [przypis edytorski]

ugór — pole nieuprawiane przez dłuższy czas. [przypis edytorski]

ugodnić się — uczynić się godnym. [przypis edytorski]

ugodzić kogo do służby — przyjąć kogo do pracy (służby). [przypis edytorski]

ugodzić w co (starop.) — osiągnąć co. [przypis edytorski]

ugodzić w co (starop.) — utrafić. [przypis edytorski]

ugodzon do żywa — dziś: ugodzony do żywego; tj. boleśnie zraniony. [przypis edytorski]

ugodzon — ugodzony, uderzony. [przypis edytorski]

Ugolino della Gherardesca (ok. 1220–1289) — wł. szlachcic i polityk, wtrącony do więzienia, w którym zmarł w głodu, jeden z bohaterów Boskiej komedii Dantego. [przypis edytorski]

Ugolino — postać z Boskiej Komedii Dantego, mściciel, który w Piekle gryzł czaszkę i wysysał mózg swojego dawnego prześladowcy za to, że ten skazał Ugolina i jego synów na śmierć głodową. [przypis edytorski]

Ugolin — por. Dante Alighieri, Boska Komedia, Piekło, Pieśń XXXIII. [przypis edytorski]

Ugolin — własc. Ugolino, postać z Boskiej Komedii Dantego, mściciel, który w Piekle gryzł czaszkę i wysysał mózg swojego dawnego prześladowcy, biskupa Ruggieri, za to, że ten skazał Ugolina i jego synów na śmierć głodową. [przypis edytorski]

ugor — dziś popr.: ugór. [przypis edytorski]

ugorny — leżący ugorem, nieorany, nieuprawny. [przypis edytorski]

uhamować — pohamować. [przypis edytorski]

Uhland, Johann Ludwig (1787–1862) — niem. poeta, literaturoznawca, z wykształcenia prawnik; był działaczem politycznym jako poseł do Landtagu, następnie do parlamentu frankfurckiego (1848), obrońcą koncepcji tzw. wielkoniemieckiego państwa narodowego (tj. obejmującego swym terytorium również Niemców zamieszkujących tereny ówczesnego państwa austriackiego); poezje Uhlanda były niezwykle popularne, zostały wydane kilkadziesiąt razy za jego życia i weszły w skład biblioteczek domowych w całym kraju; do jego wierszy muzykę komponowali m.in. Johannes Brahms, Franz Liszt, Franz Schubert i Robert Schumann; oprócz lirycznych obrazów dotyczących przyrody, pisał również dzieła literackie nawiązujące do historii (jak np. ballada Szwabska wieść, w oryg. Schwäbische Kunde, osnuta wokół wydarzeń trzeciej wyprawy krzyżowej i śmierci cesarza Fryderyka I Barbarossy) czy prace popularnonaukowe dotyczące starogermańskich wierzeń (np. Studia na temat mitologii nordyckiej, Der Mythos von Thor nach nordischen Quellen). [przypis edytorski]

Uhowo — wieś w pow. białostockim, na płn.-wsch. brzegu Narwi. [przypis edytorski]

uiścić — uregulować należność za coś. [przypis edytorski]

uiszczenie — dziś: ziszczenie, tj. zrealizowanie, wykonanie. [przypis edytorski]

u Iwana — przen. u Rosjan, w służbie carskiej. [przypis edytorski]

ująć w kluby — ująć w karby; okiełznać. [przypis edytorski]

ujawiać się — dziś: ujawniać się a. przejawiać się. [przypis edytorski]

ujęcie sławy — umniejszenie zasług, psucie opinii, zniesławienie. [przypis edytorski]

Ujejski, Józef (1883–1937) — historyk literatury, badacz okresu romantyzmu, zwł. filozofii i prądów umysłowych tego okresu, w tym mesjanizmu; po uzyskaniu w 1907 r. stopnia doktorskiego na Uniwersytecie Jagiellońskim, kształcił się dalej w Paryżu; od 1919 profesor Uniwersytetu Warszawskiego, w l. 1932–1933 rektor; członek Towarzystwa Naukowego Warszawskiego (od 1921) i Polskiej Akademii Umiejętności (od 1922); autor m.in. Dziejów polskiego mesjanizmu do powstania listopadowego włącznie (1931). [przypis edytorski]

ujeść (daw.) — ugryźć. [przypis edytorski]

ujeść — ukąsić. [przypis edytorski]

ujezdnyj (ros.) — powiatowy. [przypis edytorski]

ujezdżaiąc (starop. forma) — dziś: ujeżdżając; odjeżdżając. [przypis edytorski]

ujma — coś, co kogoś obraża bądź poniża. [przypis edytorski]

ujmi (starop. forma) — dziś popr. forma 2.os.lp trybu rozkazującego: ujmij. [przypis edytorski]

ujrzał był — daw. forma czasu zaprzeszłego; znaczenie: ujrzał uprzednio (wcześniej, zanim miały miejsce zdarzenia i czynności wyrażone czasem przeszłym zwykłym). [przypis edytorski]

Ujrzał niebo rozwarte… — Dz 10:11–13. [przypis edytorski]

ujrzano, iż ogania się psu (…) — por. Diogenes Laertios, Pyrrhon z Elidy [w:] Żywoty i poglądy słynnych filozofów, IX, 66. [przypis edytorski]

ujrzawszy (…) fizjonomią — dziś: ujrzawszy fizjonomię; fizjonomia daw.: twarz. [przypis edytorski]

ujrzemy (daw.) — dziś: ujrzymy. [przypis edytorski]

ujrzemy — dziś popr.: ujrzymy. [przypis edytorski]

ujrzy (…) sług — dziś popr. z B.: ujrzy sługi. [przypis edytorski]

ujrzysz wielką część przodków twoich czynu (starop.) — szyk przestawny; inaczej: ujrzysz wielką część czynu twoich przodków. [przypis edytorski]

ujść bez szwanku — dziś popr.: ujść na sucho. [przypis edytorski]

ujść sobie — uciec od siebie. [przypis edytorski]

ujść z życiem — przeżyć, uratować się w niebezpiecznej sytuacji. [przypis edytorski]

ujście wielkiej rzeki — mowa o rzece Kongo. [przypis edytorski]

ujuszony — zakrwawiony; por. jucha: krew. [przypis edytorski]

ujźrzał (starop. forma) — dziś: ujrzał. [przypis edytorski]

ujźrzawszy (starop.) — dziś: ujrzawszy. [przypis edytorski]

ujźrzawszy (starop. forma) — dziś: ujrzawszy. [przypis edytorski]

ujźrzeć (starop. forma) — dziś popr.: ujrzeć. [przypis edytorski]

ujźrzeć (starop.) — ujrzał. [przypis edytorski]

ujzoł (gw.) — ujrzał. [przypis edytorski]

ukajać — dziś popr.: koić. [przypis edytorski]

ukajać — dziś: ukoić; może też gra znaczeń z czasownikiem: pokajać się (tu: kogoś), czyli ukorzyć. [przypis edytorski]

ukaja — dziś popr. tylko forma niedokonana: koi. [przypis edytorski]

ukajający — dziś popr.: kojący a. dający ukojenie. [przypis edytorski]

Close

* Loading