Potrzebujemy Twojej pomocy!
Na stałe wspiera nas 487 czytelników i czytelniczek.
Niestety, minimalną stabilność działania uzyskamy dopiero przy 500 regularnych darczyńców. Dorzucisz się?
Przypisy
Pierwsza litera: wszystkie | 0-9 | A | B | C | D | E | F | G | H | I | J | K | L | M | N | O | P | Q | R | S | T | U | V | W | X | Y | Z
Według typu: wszystkie | przypisy autorskie | przypisy redaktorów Wolnych Lektur | przypisy źródła | przypisy tłumacza | przypisy tradycyjne
Według kwalifikatora: wszystkie | anatomiczne | angielski, angielskie | arabski | architektura | astronomia | austriacki | białoruski | biologia, biologiczny | bez liczby pojedynczej | botanika | celtycki | chemiczny | chiński | czasownik | czeski | dopełniacz | dawne | drukarstwo, drukowany | dziecięcy | ekonomiczny | filozoficzny | fizyka | francuski | frazeologia, frazeologiczny | geografia, geograficzny | geologia | grecki | gwara, gwarowe | handel, handlowy | hebrajski | hinduski | historia, historyczny | hiszpański | holenderski | ironicznie | islandzki | japoński | język, językowy, językoznawstwo | łacina, łacińskie | literacki, literatura | liczba mnoga | matematyka | medyczne | mineralogia | mitologia | mitologia germańska | mitologia grecka | mitologia rzymska | muzyczny | nieodmienny | niemiecki | norweski | obelżywie | poetyckie | pogardliwe | polski | polityczny | portugalski | pospolity | potocznie | prawo, prawnicze | przenośnie | przestarzałe | przymiotnik | przysłowiowy | przysłówek | psychologia, psychologiczny | regionalne | religijny, religioznawstwo | rodzaj męski | rodzaj nijaki | rosyjski | rodzaj żeński | rzadki | rzeczownik | rzymski | sportowy | środowiskowy | staropolskie | starożytny | szwedzki | teatralny | techniczny | turecki | ukraiński | węgierski | włoski | wojskowy | wulgarne | żartobliwie | zdrobnienie | żeglarskie | zoologia
Według języka: wszystkie | English | français | Deutsch | lietuvių | polski
Znaleziono 175182 przypisów.
zęby (starop. forma) — (z) zębami. [przypis edytorski]
zęza a. zenza — najniższe miejsce wewnątrz kadłuba jednostki pływającej nieporozdzielanego wewnętrznie grodziami wodoszczelnymi; zbiera się w nim woda wraz ze wszelkimi nieczystościami. [przypis edytorski]
zfrasowane (starop. forma) — dziś popr.: zafrasowane. [przypis edytorski]
zfrasowany (starop. forma) — dziś: zafrasowany; tj. zmartwiony. [przypis edytorski]
zgada — zgaduje, zmyśla. [przypis redakcyjny]
zgadać się z kimś — porozumieć się z kimś; dogadać się z kimś. [przypis edytorski]
zgadać — zgadywać. [przypis edytorski]
zgadał — zgadywał. [przypis edytorski]
zgadnął — dziś popr.: zgadł a. odgadnął. [przypis edytorski]
zgadni — dziś popr. forma trybu rozkazującego: zgadnij. [przypis edytorski]
Zgadniesz, że dojdzie do nieśmiertelności! — pomnik konny kolosalny Piotra roboty Falkoneta i posąg Marka Aureliusza stojący teraz w Rzymie w Kapitolium są tu wiernie opisane. [przypis redakcyjny]
zgadoj — taikoje. [przypis edytorski]
zgadywa (daw.) — dziś: zgaduje. [przypis edytorski]
zgadzać (daw.) — zmierzać. [przypis redakcyjny]
zgadzać się — tu: umawiać się. [przypis edytorski]
zgadzać się — tu: umawiać się, uzgadniać (między stronami sporu). [przypis edytorski]
Zgadzają się najzupełniej wszelkie szczegóły ich kultów tak dalece, że można np. przekaz Thietmarowy poprawiać wedle przekazu Saksona i żywociarzy Ottona Bamberskiego. Na ścianach świątyni ratarskiej miały być wedle Thietmara sztucznie wyrzezane posągi bóstw, ależ on tego na własne oczy nie oglądał; słusznie stwierdzili Duńczycy i Otton Bamberski, że na ścianach widniały bardzo dokładnie rzeźbione a grubo pomalowane rozmaite przedmioty, z czego sprawozdawca Thietmarowy bogów porobił. Stanica, to jest olbrzymia chorągiew Świętowitowa, miała to samo znaczenie, co wielka tarcza Jarowitowa, niecąca strach i dająca pewność zwycięstwa. Te same szczegóły co do konia-wierzchowca Świętowita i Trzygłowa itd. dowodzą tożsamości tego bóstwa o różnych nazwach. [przypis autorski]
zgaga — tu ogólnie: cierpienie. [przypis redakcyjny]
zgalwanizowany — tu: sztucznie pobudzony przez użycie prądu galwanicznego (prądu elektrycznego pochodzącego z ogniw galwanicznych). [przypis edytorski]
zganaszowany — o koniu: mający silnie pochyloną głowę, ustawioną prostopadle do podłoża, w pozycji wymuszonej przez jeźdźca ściąganiem wodzy. [przypis edytorski]
zgangreniały — toczony gangreną. [przypis edytorski]
zgani im zbyteczną słabość — dziś: zgani ich za (…). [przypis edytorski]
Zgardzał (…) nimfy — gardził nimfami. [przypis edytorski]
zgarszać się — dziś popr. forma: gorszyć się; odczuć oburzenie ze względów moralnych. [przypis edytorski]
zgartywać (daw.) — zgarniać. [przypis edytorski]
Zgasisz synków Hipokrata; będą cię gagatkiem zwać — Hipokrates, bratanek Peryklesa, wódz ateński, który poległ w r. 424 w bitwie pod Delion, miał dwu synów, z których śmiały się całe Ateny: nazywano ich prosiakami. [przypis tłumacza]
Zgasły wszech kruszców połysk i kamieni (…) przy tej doliny kwiatach i zieleni — Blask drogich kruszców i kamieni symbolicznie oznacza osoby zajmujące wysokie szczeble w społeczeństwie na ziemi, które poeta spotyka przed bramą czyśćcową w oczekiwaniu na jej otwarcie. Dolina ta bogato ubrana kwiatami symbolicznie tę myśl wyraża: że wielmożni ziemscy, książęta i ludzie prywatni, co blaskiem przepychu są otoczeni, o jeden krok do rzeczywistego duchowego celu jeszcze naprzód nie postąpili. Dlatego to zgodnymi głosami śpiewają pieśń: Salve Regina, ażeby co prędzej z tego przepychu kwiatów i kamieni, przypominającego im blask ich ziemski, do mąk oczyszczających ze zmaz grzechowych dojść mogli. [przypis redakcyjny]
zgasnąć (przen.) — umrzeć. [przypis redakcyjny]
zgaszenie — znaczenie przysłówkowe: w sposób zgaszony, przygaszony. [przypis edytorski]
zgęba — kęs. [przypis redakcyjny]
zgębę — kęs. [przypis redakcyjny]
zgęsły — dziś: zgęstniały. [przypis edytorski]
zgęstwiało (starop.) — zgęstniało (powietrze). [przypis edytorski]
zgęści się ciemność — „I spowije ich ciemność większa niż zwykła ciemność nocy. Ciemność nocy stanie się jeszcze gęstsza i mroczniejsza”, Raszi do 10:21. [przypis tradycyjny]
zgęści się — hebr. וְיָמֵשׁ (wejamesz) od rdzenia מָשַׁשׁ (maszasz): namacalny, wyczuwalny w dotyku. [przypis edytorski]
zgiąć kolana! — hebr. אַבְרֵךְ (awrech), od בָּרַךְ (barach): ‘klękać’. Midrasz dostrzega tu dwa słowa: אָב רַךְ (aw rach): ‘ojciec’ i ‘delikatny’. Jest to określenie Josefa, który był dojrzały w mądrości jak ojciec, a w delikatnym, czyli młodzieńczym, wieku. Targum Onkelos odczytuje to jako: ‘oto ojciec [czyli doradca] króla’. zob. Raszi do 41:43. [przypis edytorski]
zgiąn — dziś popr.: zgiął. [przypis edytorski]
zgiełk — ruchliwy, hałaśliwy pośpiech. [przypis edytorski]
zgiełk — tu raczej: zamęt. [przypis edytorski]
zgiełkliwie — gwarnie, głośno. [przypis edytorski]
zginąłże — konstrukcja z partykułą -że w funkcji wzmacniającej i pytającej; znaczenie: czy zginął. [przypis edytorski]
zginęli (starop. forma) — konstrukcja z partykułą -li; znaczenie: jeśli zginę. [przypis edytorski]
zginęła — w pierwotnej wersji: „umarła”. [przypis edytorski]
zginie cała Beocja (…) niech tylko zostaną węgorze! — Beocja słynna była z ryb i węgorzy, które poławiano w jeziorze Kopais. [przypis tłumacza]
Zginie miasto Priama przez podstęp boskiego Laertydy… — przepowiednia dotycząca Konia Trojańskiego — wymyślonego przez Odyseusza sposobu na pokonanie trojańczyków. [przypis edytorski]
zginiem, będziem itp. (daw.) — skrócona forma czasownika 1 os. lm; dziś: zginiemy, będziemy itp. [przypis edytorski]
zginienie (daw.) — dziś popr.: zginięcie. [przypis edytorski]
zginienie — dziś raczej: zginięcie; zgubę. [przypis edytorski]
zginienie (starop.) — tu: śmierć, zgładzenie. [przypis edytorski]
zglajchszaltowany (pot., z niem.) — ujednolicony; zrównany na siłę. [przypis edytorski]
zgligi (starop. forma) — zejdzie. [przypis redakcyjny]
zgliszcza — pogorzelisko; pozostałości czegoś, co zostało zniszczone, szczególnie: spalone; daw. przede wszystkim pozostałości stosu pogrzebowego. [przypis edytorski]
zgliszcze — pozostałość po pożarze, pogorzelisko. [przypis redakcyjny]
zgliszczów — dziś popr. forma D. lm: zgliszcz a. zgliszczy. [przypis edytorski]
zgliszczów — dziś popr.: zgliszczy. [przypis edytorski]
Zgładzę ludzi — hebr. rdzeń מָחָה (macha): dosł. 'wymazać'. «[Ponieważ człowiek] jest prochem, sprowadzę na niego wodę i wymażę go», zob. Raszi do 6:7. [przypis tradycyjny]
zgładzę — u Cylkowa jest to samo słowo co w poprzednim wersecie wytracę (wytrącę) ale tu jest inny czasownik: hebr. הַאֲבַדְתִּי (haawadti); doprowadzę do zguby, zniszczę. [przypis edytorski]
zgładzić zgładzę — hebr. מָחֹה אֶמְחֶה (macho emche) od hebr. rdzenia מָחָה (macha): wymazać, zetrzeć. „[Amalek] rozgniewał Boga, bo dowódcy Edomu drżeli ze strachu z powodu znaków, które [Bóg] uczynił w Micraim i na morzu, podobnie [lękały się ludy] Moaw i Plaszet, a oto ten, Amalek, usłyszał o potężnych czynach Boga dla Jego ludu, Israela, a jednak nadszedł z odległego miejsca, aby zaatakować Israela i nie bał się Boga”, Ibn Ezra do 17:14. Rabejnu Bachja zauważa, że użycie podwójnego wyrażenia wymazać, wymażę, oznacza: najpierw wymażę go w niebie, a następnie wymażę go na ziemi lub: wymażę go na tym świecie i w świecie przyszłym, zob. Rabeinu Bachja do 17:14. [przypis tradycyjny]
zgło (daw.) — koszula; szczególnie: koszula nocna. [przypis edytorski]
Zgłobice — wieś w województwie małopolskim, w powiecie tarnowskim. [przypis edytorski]
zgłodniałymi usty (daw.) — dziś: zgłodniałymi ustami. [przypis edytorski]
zgłosił się był (daw.) — forma czasu zaprzeszłego; znaczenie: zgłosił się wcześniej, uprzednio (przed wydarzeniami a. czynnościami wyrażonymi formą zwykłego czasu przeszłego). [przypis edytorski]
zgłoskować — sylabizować. [przypis edytorski]
zgłoszony w cechu księgarzy jako „książka…” — bardzo często określenie „książka” stosowano i do dramatu. [przypis tłumacza]
zgłuszyć (daw.) — przyciszyć, zagłuszyć. [przypis edytorski]
zgmerać (starop.) — [tu:] wydobywać. [przypis redakcyjny]
zgniewana — dziś popr.: zagniewana. [przypis edytorski]
zgniła gorączka — w ówczesnej terminologii lekarskiej gorączka, przy której „soki ciała psują się i gniją”. [przypis redakcyjny]
zgniły Zachód — pogardliwe określenie Europy zachodniej, używane przez reprezentantów reakcyjnej ideologii szczególnego posłannictwa Rosji jako wybawicielki świata. [przypis edytorski]
zgoda między królem a kniaziem Witoldem na Niemcach skrupiła — sens: skutki tej zgody spadły na Niemców. [przypis edytorski]
Zgoda (w oryg. Covenant) — właśc. Solemn League and Covenant; dosł. „ugoda” a. „przymierze”: pakt z r. 1643, ustanawiający prezbiterianizm w Anglii i Szkocji. [przypis tłumacza]
zgodliwy (rzad.) — zgodny. [przypis edytorski]
Zgodnie konfederackim marszałkiem obrany — W Litwie za wkroczeniem wojsk francuskich i polskich, zawiązano po województwach konfederacje i obrano posłów na Sejm. [przypis autorski]
zgodnie z Epikurem (…) większe rozkosze — por.: Cyceron, Rozmowy tuskulańskie, V, 33; Diogenes Laertios, Żywoty i poglądy słynnych filozofów, X, 129. [przypis tłumacza]
Zgodnie z wczorajszą umową… — dialog Platona Teajtet, w którym Sokrates rozmawia o wiedzy z Teodorem z Cyreny oraz jego uczniem Teajtetem z Aten, kończy się słowami Sokratesa: „Jutro rano, Teodorze, spotkamy się tutaj znowu”. [przypis edytorski]
Zgodnie ze swym nazwiskiem, Cavalier podróżował — fr. cavalier: kawalerzysta, jeździec. [przypis edytorski]
zgodność była między mężczyznami a damami (…) wedle życzenia dam — Cały ten ustęp brzmi bardzo pociesznie w zestawieniu z różnymi odezwaniami się brata Jana w kwestii płci pięknej. [przypis tłumacza]
zgodny — tu: od „Zgoda”: League and Covenant. [przypis redakcyjny]
zgodny — tu: skłonny. [przypis edytorski]
zgodzę się za sklepową (przest.) — przyjmę pracę sklepowej, najmę się do pracy jako sklepowa. [przypis edytorski]
zgodzić (daw., gw.) — przyjąć do pracy. [przypis edytorski]
zgodzić (daw. gw.) — przyjąć do pracy. [przypis edytorski]
zgodzić (daw.) — wynająć coś; zaangażować kogoś. [przypis edytorski]
zgodzić (daw.) — zaangażować kogoś. [przypis edytorski]
zgodzić — dziś popr.: zgodzić się. [przypis edytorski]
zgodzić komu (starop.) — dogodzić komu. [przypis edytorski]
zgodzić się (daw.) — zatrudnić się; umówić się co do zakresu pracy i wysokości wynagrodzenia. [przypis edytorski]
zgodzić się (tu daw.) — podjąć się pracy. Zgodził się za pastuszka, czyli został przyjęty do pracy jako pastuszek. [przypis edytorski]
zgodzony (daw.) — najęty do pracy. [przypis edytorski]
Zgoił (…) ranę zwycięski oręż Karlomana — Karol Wielki zniszczył królestwo Longobardów, przez co wsparł Kościół i ugruntował cesarstwo zachodnie. [przypis redakcyjny]
zgoła — całkiem. [przypis edytorski]
zgoła — całkiem, zupełnie; daw.: wręcz, wprost. [przypis edytorski]
zgoła — całkiem, zupełnie. [przypis edytorski]
zgoła — całkowicie, zupełnie. [przypis edytorski]
zgoła (daw.) — całkiem. [przypis edytorski]
zgoła (daw.) — całkiem, zupełnie. [przypis edytorski]
zgoła (daw.) — nawet. [przypis edytorski]
zgoła (daw.) — zupełnie, całkiem. [przypis edytorski]
zgoła (gw.) — całkiem. [przypis edytorski]
zgoła mówiąc — mówiąc bez ogródek, mówiąc wprost. [przypis redakcyjny]
