Dzisiaj aż 13,496 dzieciaków dzięki wsparciu osób takich jak Ty znajdzie darmowe książki na Wolnych Lekturach.
Dołącz do Przyjaciół Wolnych Lektur i zapewnij darmowy dostęp do książek milionom uczennic i uczniów dzisiaj i każdego dnia!
Przypisy
Pierwsza litera: wszystkie | 0-9 | A | B | C | D | E | F | G | H | I | J | K | L | M | N | O | P | Q | R | S | T | U | V | W | X | Y | Z
Według typu: wszystkie | przypisy autorskie | przypisy redaktorów Wolnych Lektur | przypisy źródła | przypisy tłumacza | przypisy tradycyjne
Według kwalifikatora: wszystkie | anatomiczne | angielski, angielskie | arabski | architektura | astronomia | austriacki | białoruski | biologia, biologiczny | bez liczby pojedynczej | botanika | celtycki | chemiczny | chiński | czasownik | czeski | dopełniacz | dawne | drukarstwo, drukowany | dziecięcy | ekonomiczny | filozoficzny | fizyka | francuski | frazeologia, frazeologiczny | geografia, geograficzny | geologia | grecki | gwara, gwarowe | handel, handlowy | hebrajski | hinduski | historia, historyczny | hiszpański | holenderski | ironicznie | islandzki | japoński | język, językowy, językoznawstwo | łacina, łacińskie | literacki, literatura | liczba mnoga | matematyka | medyczne | mineralogia | mitologia | mitologia germańska | mitologia grecka | mitologia rzymska | muzyczny | nieodmienny | niemiecki | norweski | obelżywie | poetyckie | pogardliwe | polski | polityczny | portugalski | pospolity | potocznie | prawo, prawnicze | przenośnie | przestarzałe | przymiotnik | przysłowiowy | przysłówek | psychologia, psychologiczny | regionalne | religijny, religioznawstwo | rodzaj męski | rodzaj nijaki | rosyjski | rodzaj żeński | rzadki | rzeczownik | rzymski | sportowy | środowiskowy | staropolskie | starożytny | szwedzki | teatralny | techniczny | turecki | ukraiński | węgierski | włoski | wojskowy | wschodni | wulgarne | żartobliwie | zdrobnienie | żeglarskie | zoologia
Według języka: wszystkie | English | français | Deutsch | lietuvių | polski
Znaleziono 175401 przypisów.
rębajło (daw.) — człowiek często się pojedynkujący. [przypis edytorski]
rębajło (daw.) — człowiek dobrze walczący białą bronią. [przypis edytorski]
rębowana myca — czapeczka z koronkami. [przypis autorski]
ręcami (gw.) — popr. forma N. lm: rękami. Forma ręcami może być utworzona przez dziecko spontanicznie na podstawie formy ręce, ale może też być cytatem z wypowiedzi posługującej się gwarą służącej. [przypis edytorski]
ręcami (gw.) — rękami. [przypis edytorski]
Récamier, Juliette (1777–1849) — francuska piękność, której paryski salon gromadził największe osobistości świata polityki, literatury i sztuki. [przypis edytorski]
ręce obciągnięte — tu zapewne: wyprostowane, wyciągnięte wzdłuż ciała. [przypis edytorski]
ręce swe na głowę jego — „Mówiąc mu: twoja krew na twoją głowę, my nie ponosimy kary za twoją śmierć, bo ty sam ją siebie sprowadziłeś”, Raszi do 24:14 [3]. [przypis tradycyjny]
ręce swoje i nogi swoje — Raszi uczy, że kohen „uświęcał [czyli obmywał] jednocześnie swoje ręce i nogi […] Kładł prawą rękę na swojej prawej nodze, a lewą na lewej i tak obmywał je [za jednym razem]”, Raszi do 30:19 [1]. Koheni pełnili swoją służbę boso. [przypis tradycyjny]
ręce uzbrajam tą miotełką mojej łaźni — według podania historycznego, zawartego w Kronice tzw. Galla-anonima, Bolesław Chrobry sam karał swoich wielmożów w łaźni rózgami. [przypis redakcyjny]
ręce w małdrzyk, a buzia w ciup — trawestacja kwestii z powieści Sienkiewicza, ujmującej sentencjonalnie pożądaną postawę skromnej i porządnej panny (o Zosi w Panu Wołodyjowskim). [przypis edytorski]
ręce z wełny — rękawice. [przypis edytorski]
Ręce za lud walczące — istnieje również inna wersja wiersza zaczynająca się wersami: „Gęby za lud krzyczące sam lud w końcu znudzą,/ I twarze lud bawiące na końcu lud znudzą”. [przypis edytorski]
ręce złamać — dziś: załamać ręce. [przypis edytorski]
ręczynki (zdr.; forma starop.) — rączki. [przypis redakcyjny]
ręczyny — dziś: rączyny; małe rączki. [przypis edytorski]
rėdyba — administracija, valdyba. [przypis edytorski]
rėdystė — valdžia. [przypis edytorski]
rėdyti — puošti. [przypis edytorski]
rėdyti — vilkti, rengti drabužiais. [przypis edytorski]
rėdytis — puoštis. [przypis edytorski]
rędzinny — przym. od rędzina: gleba powstała na skałach wapiennych, dość dobra, jednak często stosunkowo trudna w uprawie ze względu na skaliste podłoże. [przypis edytorski]
Réflexions — Réflexions sur la violence, dzieło Sorela z 1908 r. [przypis edytorski]
Réflexions sur la violence, Enquête sur la monarchie — Enquête sur la monarchie, dzieło Charles'a Maurrasa, teoretyka francuskiego rojalizmu, duchowego następcy Józefa de Maistre'a. Réflexions sur la violence, dzieło Jerzego Sorela. [red. WL]. [przypis redakcyjny]
régime (fr.) — tu: rygor. [przypis edytorski]
régime (fr.) — ustrój. [przypis edytorski]
régiment (fr.) — pułk. [przypis edytorski]
Régnier, Henri-François-Joseph de (1864–1936) — poeta i pisarz fr., przedstawiciel symbolizmu; z wykształcenia prawnik, uważany za jednego z najbardziej liczących się poetów francuskich początków XX wieku, członek Akademii Francuskiej (od 1911). [przypis edytorski]
Réjane, Gabrielle (1856–1920) — jedna z najpopularniejszych francuskich aktorek początku XX w. [przypis edytorski]
ręka, co przeklęta, była swoja — chodzi tu o zdrajców sprawy narodu w okresie rozbiorów, o sprzedawczyków na żołdzie mocarstw rozbiorowych, zwłaszcza Rosji. [przypis redakcyjny]
ręka jego przeciw wszystkim, a ręka wszystkich przeciw niemu — będzie to człowiek lubiący pustynie i polowania na zwierzęta, ale także rozbójnik, skłócony ze wszystkimi, zob. Raszi do 16:12. [przypis edytorski]
ręka (wzniesiona) ku tronowi Jah — „Mojżesz powiedział: ręka Świętego Błogosławionego jest wzniesiona w przysiędze na Jego tron, że Jego wojna i wrogość do Amaleka będą wiecznie”. Dlaczego słowo tron zapisane jest w niepełny sposób jako כֵּס (kes) a nie כִּסֵּא (kise)? Także Czteroliterowe Imię Boga napisane jest tu jedynie jako dwie litery czyli „rozdzielone w połowie? Przysiągł Święty Błogosławiony, że ani Jego Imię ani Jego tron nie będą całe, aż imię Amaleka zostanie całkowicie wymazane, a gdy zostanie ono zmazane, wtedy Imię Boga będzie kompletne i Jego tron również”, Raszi do 17:16. [przypis tradycyjny]
Rękawiczka — ballada autorstwa Friedricha Schillera (1759–1805). [przypis edytorski]
rękawiczne (daw.) — odsetki na rękę, rękawicę wypłacone. [przypis redakcyjny]
rękawicznik — rzemieślnik zajmujący się wyrobem rękawiczek. [przypis edytorski]
rękawki — kopca mogilnego. Nazwa wywodzi się od kopca Krakusa. Kopiec ten według legendy lud usypał znosząc ziemię w rękawach. Później nazwa święta ludowego, zapewne pamiątka dawnej uroczystości obchodzonej przez Słowian. [przypis redakcyjny]
ręką czynić (daw.) — pojedynkować się. [przypis edytorski]
ręką, krwią niewinną plugawą (starop.) — tzn. ręką splugawioną niewinną krwią; ręką splugawioną przez rozlew niewinnej krwi. [przypis edytorski]
rękę ci tylko ściągnąć już po niego — wystarczy, że wyciągniesz po nie rękę. [przypis edytorski]
rękę skinie — dziś raczej: ręką skinie. [przypis edytorski]
rękęm i umysł niosła (starop.) — konstrukcja z ruchomą końcówką czasownika; inaczej: rękę i umysł niosłam. [przypis edytorski]
rękęm skaleczył — skaleczyłem rękę (daw. konstrukcja z przestawną końcówką czasownika). [przypis edytorski]
ręki ludzkiemi — dziś popr. forma N. lm: rękami ludzkimi. [przypis edytorski]
rękoczyn — tu: działanie wykonane za pomocą rąk. [przypis edytorski]
rękoczynny — działający z pomocą rąk, posługujący się rękoma. [przypis edytorski]
rękodajny (daw.) — sługa. [przypis edytorski]
rękodajny — dworzanin, którego zadaniem było podawać rękę pani czy panu przy wysiadaniu z powozu, wstawaniu itp. [przypis edytorski]
rękodajny — dworzanin, którego zadaniem było podawać rękę pani czy panu przy wysiadaniu z powozu, wstawaniu itp. [przypis redakcyjny]
rękodajny — dworzanin, którego zadaniem było podawać rękę pani czy panu przy wysiadaniu z powozu, wstawaniu itp. [przypis edytorski]
rękodajny — dworzanin wyznaczony do asystowania pani domu i prowadzenia jej za rękę, gdy gdzieś szła. [przypis autorski]
rękodajny — szlachcic pozostający na służbie na mocy dobrowolnej umowy. [przypis edytorski]
rękodajny — w dawnej Polsce: dworzanin szlacheckiego pochodzenia pełniący służbę na dworze magnackim; w oryginale: yeoman, termin oznaczający w średniowieczu średniej rangi członka świty króla lub wielmoży, poświadczony od XIV w. [przypis edytorski]
rękodzielnia (daw.) — manufaktura, zakład produkcyjny bazujący na pracy ręcznej. [przypis edytorski]
rękodzieło — tu: zakład przetwórstwa. [przypis edytorski]
rękojemstwo (daw.) — poręczenie. [przypis edytorski]
rękojemstwo — dziś: rękojmia, poręczenie. [przypis edytorski]
rękojeść — uchwyt narzędzia zakończonego ostrą częścią, np. miecza. [przypis edytorski]
rękojmia (daw.) — gwarancja. [przypis edytorski]
rękojmia (daw.) — poręczenie, gwarancja. [przypis edytorski]
rękojmia — gwarancja. [przypis edytorski]
rękojmia — gwarancja. [przypis edytorski]
rękojmia — poręczenie, gwarancja. [przypis edytorski]
rękojmia — poręczenie, zagwarantowanie czegoś, zapewnienie o czymś. [przypis edytorski]
rękojmia — poświadczenie, zapewnienie. [przypis edytorski]
rękopis (…) lub raczej skrypt teatralny — K. Ehrenberg, który równocześnie był krytykiem w „Głosie Narodu” mówił mi, że i on, i Starzewski mieli do rozporządzenia nie rękopis, ale skrypt teatralny, który istnieje. [przypis autorski]
rękopis starego wierszyka, idiotycznego zresztą, który znacie ze Słówek: Ludmiła — w tym miejscu w publikacji źródłowej zamieszczono reprodukcję austriackiego formularza, a obok rękopis wiersza Ludmiła; podpis pod reprodukcją: Znaleziony rękopis utworu Boya, lekarza kolejowego. [przypis edytorski]
rękopism — dziś popr.: rękopis. [przypis edytorski]
rękopism — dziś: rękopis. [przypis edytorski]
Rękopisy (oznaczenia) — Z = rkps bibl. hr. Zamojskich w Warszawie; P = rkps bibl. Poturzyckiej hr. Dzieduszyckich we Lwowie; J = rkps bibl. Jagiellońskiej, w Krakowie; C = rkps bibl. ks. Czartoryskich w Krakowie; D = rkps bibl. hr. Tarnowskich w Dzikowie; S = rkps miejskiej t. z. Szersznikowskiej (Scherschnicksche Stadtbibliothek) w Cieszynie; B = rkps bibl. hr. Baworowskich we Lwowie; W = rkps bibl. uniwersyteckiej w Warszawie. [przypis edytorski]
Rękopisy — Z = rkps bibl. hr. Zamojskich w Warszawie; P = rkps bibl. Poturzyckiej hr. Dzieduszyckich we Lwowie; J = rkps bibl. Jagiellońskiej, w Krakowie; C = rkps bibl. ks. Czartoryskich w Krakowie; D = rkps bibl. hr. Tarnowskich w Dzikowie; S = rkps miejskiej t. z. Szersznikowskiej (Scherschnicksche Stadtbibliothek) w Cieszynie; B = rkps bibl. hr. Baworowskich we Lwowie; W = rkps bibl. uniwersyteckiej w Warszawie. Wszystkim zarządom powyższych bibliotek za chętne użyczenie rękopisów, i to na czas dłuższy, przez co to pierwsze krytyczne wydanie stało się możliwym, składam najszczersze podziękowanie. [przypis redakcyjny]
rękóm — dziś popr. forma C. lm: rękom. [przypis edytorski]
ręku (daw. forma) — dziś D.lp: (z) ręki. [przypis edytorski]
ręku — dziś: rąk. [przypis edytorski]
ręku (starop. forma) — daw. forma liczby podwójnej; dziś D.lm: (z) rąk. [przypis edytorski]
ręku (starop. forma) — dziś D.lp: (z) ręki. [przypis edytorski]
rêl — przekręcone z ang. railway: kolej. [przypis redakcyjny]
Rémusat, Claire Élisabeth Jeanne Gravier de Vergennes de (1780–1821) — francuska pisarka i pamiętnikarka, dama dworu cesarzowej Józefiny. [przypis edytorski]
Rénan, Ernest (1823–1892) — fr. pisarz, historyk, filolog, orientalista, filozof, historyk religii; najsławniejszą jego książką był Żywot Jezusa (1863, wyd. pol. 1904), stanowiący pierwszą część Historii początków chrześcijaństwa (1863–1883), wśród odbiorców sensację i ożywienie spowodowało sceptyczne, demitologizujące i całkowicie świeckie podejście do poruszanego tematu. Rénan wydał również wspomnienia (Souvenirs d'enfance et de jeunesse 1883), wątpliwe jednak, aby do nich odnosiła się wzmianka bohaterki Pamiętnika pani Hanki. [przypis edytorski]
résumé (fr.) — podsumowanie. [przypis edytorski]
résumé (fr.) — streszczenie. [przypis edytorski]
Réti, Richard (1889–1929) — czechosłowacki szachista, pisarz oraz twórca kompozycji szachowych. [przypis edytorski]
rėtis — ant lanko aptrauktas tinkliukas miltams, grūdams ir kt. sijoti. [przypis edytorski]
rėtis — graižas su aptrauktų tinkliuku miltams, grūdams ar kt. sijoti. [przypis edytorski]
rętszy (daw.) — bardziej rączy; szybszy. [przypis edytorski]
rętszy (daw.) — bardziej rączy, szybszy. [przypis redakcyjny]
rėvas — vandens kritimas užtvankoje. [przypis edytorski]
rêves à la Suisse — W Discours sur le bonheur rozwodzi się szczegółowo de la Mettrie nad tym stanem i nad jego związkiem z twórczością poetycką. [przypis tłumacza]
rėžis — žemės ruožas. [przypis edytorski]
RFSRR — Rosyjska Federacyjna Socjalistyczna Republika Radziecka, utworzona 8 listopada 1917 po obaleniu rządu Aleksandra Kiereńskiego; stolicą RFSRR był początkowo Piotrogród, następnie Moskwa; w 1922 Rosyjska FSRR, Ukraińska SRR, Zakaukaska FSRR i Białoruska SRR zjednoczyły się, tworząc Związek Socjalistycznych Republik Radzieckich (ZSRR), istniejący do grudnia 1991. [przypis edytorski]
RFSRR — Rosyjska Federacyjna Socjalistyczna Republika Radziecka, utworzona 8 listopada 1917 r. po obaleniu rządu Aleksandra Kiereńskiego; nazwa nowo powstałego państwa kierowanego przez bolszewików została przyjęta w 1918, po wejściu w życie konstytucji; stolicą RFSRR był początkowo Piotrogród, następnie Moskwa (przeniesienie nastąpiło w związku z ofensywą armii niemieckiej w lutym 1918). W 1922 r. Rosyjska FSRR, Ukraińska SRR, Zakaukaska FSRR i Białoruska SRR zjednoczyły się, tworząc Związek Socjalistycznych Republik Radzieckich (ZSRR), istniejący do grudnia 1991 r.; po rozwiązaniu ZSRR, RFSRR, najważniejsza republika Związku (największa pod względem zajmowanej powierzchni i liczby ludności), uzyskała odrębność państwową i zmieniła nazwę na Federacja Rosyjska – Rosja. [przypis edytorski]
RGO — Rada Główna Opiekuńcza, organizacja charytatywna funkcjonująca w latach 1940–1945 na terenie Generalnego Gubernatorstwa. [przypis edytorski]
rhamazan a. ramadan — miesiąc ścisłego postu w kulturze muzułmańskiej; tu: post. [przypis edytorski]
Rhedarum (…) flexu — Iuvenalis, Satirae III, 236. [przypis tłumacza]
Rheni (…) aequat — Lucretius, De rerum natura, V, 289. [przypis tłumacza]
Rhetowie — dawni mieszkańcy dzisiejszego Tyrolu i części Szwajcarii. [przypis redakcyjny]
rhinogomenol — maść zmniejszająca przekrwienie i antyseptyczna. [przypis edytorski]
rhinoskleroma a. twardziel — zakaźna choroba bakteryjna, zapalenie górnych dróg oddechowych, na skutek którego w nosie i gardle pojawiają się twarde nacieki. [przypis edytorski]
Rhode Island — jeden z amerykańskich stanów, położony w płn.-wsch. części USA. [przypis edytorski]
Rhodymenia palmowata właśc. Rhodymenia palmata (łac.) — glon zaliczany do grupy alg czerwonych. [przypis edytorski]
rhubarbarum — korzeń rośliny, rheum barbarum, działającej rozwalniająco. [przypis redakcyjny]
