Przypisy

z wiatry — dziś popr. forma N.lm: z wiatrami. [przypis edytorski]

z wiatry na skrzydła się mienia — zamienia się z wiatrami na skrzydła, tj. bardzo szybka. [przypis edytorski]

z widocznym umysłem — tu: rozmyślnie, wyraźnie celowo. [przypis edytorski]

z wieku (starop.) — z dawna, od wieków. [przypis edytorski]

z wielą ludźmi (daw.) — dziś: z wieloma ludźmi. [przypis edytorski]

z wielą (starop.) — z wieloma (domyślnie: osobami). [przypis edytorski]

z wielą (starop.) — z wieloma; forma rzeczownikowa dawnego przymiotnika: wieli, wiela, wiele. [przypis edytorski]

z wielką biedą — z dużym trudem. [przypis edytorski]

z wielkich w zadku — w oryginale mowa o homoseksualistach. [przypis edytorski]

z wielkim pożytkiem rzeczypospolitej było, gdyby nie tylko powiaty polskie, ale też i insze krainy ku koronie przyległe do jednakiego sposobu albo dawania podatku, albo służenia wojny przywiedzione były — to dlatego Frycz pisze, że jeszcze zjednoczenia księstwa litewskiego z Koroną nie było, które aż roku 1569 doszło (przypis źródła). [przypis edytorski]

z wielkimi mocarze — dziś: z (…) mocarzami. [przypis edytorski]

z wielkimi wodami ponad kryształowym sklepieniem — por. Rdz 1:6; 7:10 i in. [przypis edytorski]

z Wielkopolany — dziś popr. forma N. lm: z Wielkopolanami. [przypis edytorski]

Z wielu względów człowiek jest zwierzęciem, które musi walczyć przeciwko naturze albo innym ludziom… — Hippolyte Taine, Filozofia sztuki (1865), rozdz. VI. [przypis edytorski]

z wiernemi bojary — dziś popr. forma N. lm: z wiernymi bojarami. [przypis edytorski]

z Wiesbadenu — dziś ndm: z Wiesbaden. Wiesbaden: miasto w śr. Niemczech, ośrodek turystyczny i znane uzdrowisko z gorącymi źródłami solankowymi. Eliza Orzeszkowa, nakłoniona przez lekarzy, wyjechała do Wiesbaden na kurację. [przypis edytorski]

z wieże — dziś popr. D.lp r.ż.: z wieży. [przypis edytorski]

z wieże (starop.) — dziś popr. forma D.lp r.ż.: z wieży. [przypis edytorski]

z wieże (starop. forma) — dziś D.lp r.ż.: z wieży. [przypis edytorski]

z wieżyce — dziś popr. forma Msc.lp: z wieżycy. [przypis edytorski]

z wikla — dziś popr.: z wikliny. [przypis edytorski]

z „wilczym biletem” — z podaną do powszechnej wiadomości złą opinią uniemożliwiającą przyjęcie w innym, podobnym miejscu nauki a. pracy. [przypis edytorski]

z własnych bark — dziś popr. forma D.lm: (…) barków. [przypis edytorski]

z włosistymi kity — daw. forma N.lm; dziś popr.: (…) kitami. [przypis edytorski]

z włoski — dziś popr. forma N.lm: z włoskami. [przypis edytorski]

z włosy — dziś popr. forma N. lm: z włosami. [przypis edytorski]

z wnątrza — z wnętrzności. [przypis edytorski]

z wnęka — z wnęki; z wnętrza. [przypis edytorski]

z wojski — dziś popr. forma: z wojskami. [przypis edytorski]

z wojskiem mianym — z wojskiem, które miał. [przypis edytorski]

z wolej (starop. forma) — z woli. [przypis edytorski]

z woza — dziś popr. forma D.: z wozu. [przypis edytorski]

z wpadłymi bokami — dziś popr.: z zapadłymi bokami. [przypis edytorski]

z wrogi — dziś popr. forma N. lm: z wrogami. [przypis edytorski]

z wróżbami pierwszymi — chodzi o wróżby (omina), które wg obyczajów staroż. Rzymian każdorazowo poprzedzały ślub. [przypis edytorski]

z wschodniej przyszłe ziemi olbrzymów plemie w bursztynowych brzegach usiadło — mity litewskie. [przypis edytorski]

z współbraćmi — dziś dla ułatwienia wymowy: ze współbraćmi. [przypis edytorski]

z wszelkimi zaszczyty — dziś popr. forma N. lm: z wszelkimi zaszczytami. [przypis edytorski]

z wszystkimi szczegóły (daw.) — dziś popr. forma: z wszystkimi szczegółami. [przypis edytorski]

z wygnania chcę koniecznie wrócić do Polski — tekst powstał w 1943 r., gdy Julian Tuwim jako uchodźca wojenny przebywał w Stanach Zjednoczonych. [przypis edytorski]

z wyjątkiem — u Cylkowa: 'wyjąwszy o'; uzasadnienie korekty: uwspółcześnienie i uniknięcie niezręczności. [przypis edytorski]

z wylaniem (daw.) — wylewnie; serdecznie, dając wyraz uczuciom. [przypis edytorski]

z wylaniem (daw.) — wylewnie, tj. demonstracyjnie okazując serdeczność. [przypis edytorski]

z wylaniem (daw.) — wylewnie, z uczuciem. [przypis edytorski]

z wylaniem — dziś popr.: wylewnie. [przypis edytorski]

z wylaniem — uczuciowo, szczerze, z wylewnością. [przypis edytorski]

z wylaniem — wylewnie; okazując serdeczność. [przypis edytorski]

z wylękiem — dziś raczej: z lękiem a. z zalęknieniem. [przypis edytorski]

z wymysłem — wymyślnie, wykwintnie. [przypis edytorski]

z wyraźnymi kształty — dziś popr. N.lm: (…) kształtami. [przypis edytorski]

Z wysokich parnasów (…) A pfe, mościa panno, być taką! — jedna z wersji tradycyjnego poloneza staroszlacheckiego. [przypis edytorski]

z wyspy Kos ma strój — gr. wyspa Kos była znana z wyrobu delikatnych tkanin. [przypis edytorski]

z wywalonymi jęzory — dziś popr. forma N.lm: (…) jęzorami. [przypis edytorski]

z wzrostem — tu: z wiekiem. [przypis edytorski]

Z zadowoleniem (…) senności — w tłumaczeniu brak następnego zdania, w oryg. niem. Mit einemmal schrak er auf (Nagle zerwał się); red. WL. [przypis edytorski]

z zakręconymi po wilhelmowsku czarnymi wąsami — takimi jak u Wilhelma II, ostatniego cesarza Niemiec, który abdykował po zakończeniu I wojny światowej. [przypis edytorski]

z zamorskimi straszydły — dziś popr. forma N. lm: z zamorskimi straszydłami. [przypis edytorski]

z zawias — dziś popr.: z zawiasów. [przypis edytorski]

z zawias — dziś popr.: z zawiasów (tu odmiana słowa w r.ż.: ta zawiasa). [przypis edytorski]

z zbudzeniem — dziś popr.: ze zbudzeniem. [przypis edytorski]

z zdania wspólnego — za obustronnym porozumieniem. [przypis edytorski]

z zdroja (daw., gw.) — dziś: ze zdroju. [przypis edytorski]

z zdziwioną — dziś popr.: ze zdziwioną. [przypis edytorski]

z zejściem gwiazdy — błąd, winno być: z wzejściem gwiazdy (mowa o Wenus, zwanej gwiazda poranną). [przypis edytorski]

Z zeszytem roli Roxany w ręku — jako sceniczna postać aktorki odgrywającej rolę Roksany w tragedii Racine'a Bajazet. [przypis edytorski]

z zgiętemi kolany — dziś popr. forma N. lm: ze zgiętymi kolanami. [przypis edytorski]

z ziemi egipskiej, z domu niewoli — Wj 20,2 (cytat za Biblią Warszawską). [przypis edytorski]

z Ziemi lęgły — tu: wylęgły z ziemi; zrodzony z ziemi. [przypis edytorski]

z ziemie (daw.) — dziś popr. forma N. lp r.ż.: z ziemi. [przypis edytorski]

z ziemie (starop. forma D. lp r.ż.) — z ziemi. [przypis edytorski]

z ziomków naszych — tj. pochodzący z Florencji. [przypis edytorski]

z złota — dziś popr.: ze złota. [przypis edytorski]

z złotą — dziś popr.: ze złotą. [przypis edytorski]

z złotemi włosy — dziś popr. forma N. lm: ze złotymi włosami. [przypis edytorski]

z żebra swego kości — nawiązanie do biblijnej legendy o powstaniu pierwszej kobiety, Ewy, z żebra Adama. [przypis edytorski]

z (…) żebraki (daw.) — dziś popr. forma N. lm: z żebrakami. [przypis edytorski]

z żeleścem (starop. forma) — z żeleźcem; tu: część z grotem strzały. [przypis edytorski]

Z życia Indian — w spisie treści wiersz pojawia się pod tytułem jasność w grudniu. [przypis edytorski]

z żydowskim siedmiopłomiennym świecznikiem sobotnim — siedmioramienny świecznik (menora) stanowi podstawowy symbol judaizmu. [przypis edytorski]

z żyły — dziś popr. forma N. lm: z żyłami. [przypis edytorski]

z żyzności — u Cylkowa: 'zdala od żyzności'; uzasadnienie korekty: błąd Cylkowa, słowa 'zdala' nie ma w tekście hebrajskim, a ojciec obiecuje tu Esawowi, że otrzyma urodzajną ziemię, co sugerują również komentarze. [przypis edytorski]

z żyzności ziemi — «Ziemia, która przypadnie ci w dziedzictwie i na której osiądziesz, będzie należała do ziem najżyźniejszych, a będzie to góra Seir», zob. Radak do 27:39. [przypis edytorski]

za a. aza (starop.) — czy, czyż, czyżby; za po polsku nie rozumiesz: czy nie rozumiesz po polsku. [przypis edytorski]

za aktorką — Melanią Guilbert. [przypis edytorski]

za bezdurno — za darmo, daremnie. [przypis edytorski]

za cały śledź — dziś popr. forma B. lp: za całego śledzia. [przypis edytorski]

Za caria, za wieru i za otieczestwo (z ros.) — za cara, za wiarę i za ojczyznę. [przypis edytorski]

za cenę kupna mojej osoby podreperował swój sklep — Przybyszewska sugeruje, że małżeństwo Dantonów było wymuszone przez Georges'a i zaaranżowane wspólnie z ojcem Louise, który w zamian otrzymał wsparcie finansowe, jednak obecnie znane źródła historyczne nie wskazują na to. Louise Sébastienne Gély pracowała jako niania dzieci Dantonów w czasie trwania pierwszego małżeństwa Georges'a. Po śmierci pierwszej żony Dantona, Antoinette Gabrielle Danton z domu Charpentier, Louise wyszła za mąż za swojego pracodawcę. Historycy wskazują, że to ona prawdopodobnie nakłoniła go do wycofania się na jakiś czas z polityki. [przypis edytorski]

za ciężki — tu: zbyt ociężały. [przypis edytorski]

za co temuż Kazimierz potem nagrodził, iż zwierzchność grodu mu nadał, a w godności pomiędzy rzędy szlachty zaliczył — w oryg. łac.: civitatem ci contulit, et cum dignitate inter nobiliores extulit [przypis edytorski]

za co — tu: dlaczego. [przypis edytorski]

za cóż tedy (daw.) — zatem z jakiego powodu. [przypis edytorski]

za cóż — tu: dlaczego, dlaczegóż. [przypis edytorski]

za cóż — tu: dlaczego. [przypis edytorski]

za czarna na świetne pochwały — w oryg. wyraźniejsza gra słów: too brown for a fair praise, gdzie fair może oznaczać blond, jasny lub rzetelny, słuszny; w czasach Szekspira za piękne uważano tylko blondynki o jasnej skórze. [przypis edytorski]

za czasem (daw.) — z czasem, po jakimś czasie. [przypis edytorski]

za czasów Mikołaja — tzn. za cara Mikołaja I Romanowa, który panował w Cesarstwie Rosyjskim w latach 1825–1855. [przypis edytorski]

Za czasów niemieckich — tj. podczas okupacji Warszawy przez wojska niemieckie w czasie I wojny światowej, od 5 sierpnia 1915 do listopada 1918. [przypis edytorski]

za czasów Rosji przedwojennej — chodzi o cesarstwo rosyjskie sprzed I wojny światowej. [przypis edytorski]

za czasu — w czas; póki czas; zawczasu. [przypis edytorski]