TPWL

Wolne Lektury potrzebują pomocy! Wesprzyj bezpłatną bibliotekę internetową i przeczytaj utwory napisane specjalnie dla Ciebie.

x

Spis treści

    I
  1. II
  2. III
  3. IV
  4. V
  5. VI
  6. VII
  7. VIII
  8. IX
  9. X
  10. XI
  11. XII
  12. XIII
  13. XIV
  14. XV
  1. Książka: 1
  2. Prawda: 1
  3. Śmiech: 1

Cyprian Kamil NorwidEpos — Nasza

1848

I

1

Z którego dziejów czytać się uczyłem,

Rycerzu! — piosnkę zaśpiewam i tobie.

Wysoki, właśnie obrócony tyłem

Do słońca, które złoci się na żłobie

5

I, po pancerzu przebiegłszy promieniem,

Z osieroconym bawi się strzemieniem…

II

Liców[1] twych — wyznam — opiewać nie mogę,

Bowiem rozlałeś profil swój na wielu.

Lecz serce? — czuję — i podzielam trwogę

10

O bohatyrstwo… stary przyjacielu!

Podzielam, mówię, gorącość i zapał,

Których-em z dziejów twych usty nałapał.

III

KsiążkaDziecina — pomnę — nad ciemnawą kartą

(Bo nawet odcień pamiętam papieru)

15

Schylony — z głową oburącz podpartą,

O! ileż, ileż ciągnąłem eteru[2]

Z czytania, z księgi, z możności czytania? —-

I jak smutnawo było mi dokoła,

Kiedy już świeca gasła (rzecz tak tania!…)

20

Albo gdy z starszych kto nagle zawoła,

Albo gdy widzę już, że kilka tylko

Arkuszy — tak że końca dotkniesz szpilką!…

IV

Czylim cię kochał i czy prawdę piszę,

To wiedz ze wspomnień, które tu skreśliłem,

25

Bom niepiśmienny ja i mało grzészę

Twórczością: piszę — śpiewam — tak jak żyłem…

V

To tak!… więc stajesz mi znów przed oczyma,

Jak ongi, rdzawą osłonięty zbroją,

I smutek budzisz, co się wężem zżyma,

30

Bo i ja miałem Dulcyneę[3] moją!

VI

ŚmiechTo tak!… a śmiechu nie ma w tym, oj! nie ma —

Dla widzów chyba i dla czytelników,

Lecz dla nas? — mówię: dla nas, co obiema

Rękami nikłych walczym rozbójników,

35

Oswobodzając księżniczkę zaklętą

Ból, spieka[4], gorycz i marsz drogą krętą.

VII

A śmiech? — to potem w dziejach — to potomni

Niech się uśmieją, że my tacy mali,

A oni szczęśni tacy i ogromni,

40

I czyści, i tak zewsząd okazali…

VIII

A oni? — że tak zniskąd nie zdradzani

Po paradyzie[5] latają w promieniach

Z Beatryksami[6] swymi — rozkochani—

W purpurze, w wieńcach i w drogich kamieniach,

45

Co odśmiechują się niebieskim ciałom

I oczom — i otwartym w strop aż na wskroś Chwałom!

IX

Szczęść-że im, Panie . . . . . . . . . . . . . . .

X

…a my — kawalery błędne,

Bez giermków, z wstęgą na piersi czerwoną,

50

Przez mokre lasy, przez lasy żołędne,

Ciągniemy przędzę z dala zaczepioną:

U przekreślonych szyb żelazną kratą,

U najeżonych bram wściekłą armatą…

XI

Raz smoków stado, grzejące się cicho

55

Na wygorzałej od jadu darninie;

Drugi raz psotny gnom brzozową wiéchą

Około nozdrza koniowi zawinie;

A indziej panna z wieży woła chustką;

A indziej szary wąż z żółtą wypustką…

XII

60

Przez jakie ścieżek bo chadzałem krocie

Z ogromną dzidą, co gałęzie kruszy,

Ty jeden, wielki, znasz to, Don Kichocie,

Jednego ciebie to wspomnienie wzruszy,

Bo gawiedź śmiać się będzie wielolica,

65

Niewarta ostróg z la Manczy szlachcica!

XIII

A Dulcynea moja — o! prze-chrobry[7]

Rycerzu — wiedz, że w swojej ona

Osobie nigdy mi nie odsłoniona;

— Chyba że wietrzyk jaki, wietrzyk dobry,

70

Uchyli czasem kwefu[8] i nad włosem

Rumianych grono gwiazd pokaże z dala,

Albo obrączkę tęczową z opala,

Albo obuwia, co się bawi z wrzosem

Kwitnącym, rąbek mały, taki mały,

75

Jak najdrobniejsza koncha perłowana…

XIV

To wszystko!… ptaki często mi śpiewały,

Że już zbudzona i odczarowana

Pomiędzy smoki wychodzi z wieżyce[9];

Że lampę trzyma w ręku, a potwory,

80

Nie mogąc światła znieść, w ziemię się ryją,

Skrzydłami w ciasne łopoczą piwnice

I klną, i gardła rozdzierają… wyją…

XV

PrawdaAle cóż? — ptaki, co im się przywidzi,

To wyśpiewują, przysiadłszy na tarczy

85

Albo na hełmie moim — a duch widzi,

Że kłamią — prawda jedynie wystarczy

Nam, co za prawdą gonim, Don Kichotom,

Przeciwko smokom, jadom, kulom, grotom!…

Przypisy

[1]

liców — dziś popr. forma D.lm: lic. [przypis edytorski]

[2]

eter — gaz stosowany w XIX w. jako środek znieczulający. [przypis edytorski]

[3]

Dulcynea — bohaterka powieści Don Kichote Miguela Cervantesa, kochana przez głównego bohatera. [przypis edytorski]

[4]

spieka — dziś popr.: spiekota. [przypis edytorski]

[5]

paradyz — raj. [przypis edytorski]

[6]

Beatrycze — bohaterka Boskiej Komedii Dantego, jego miłość i przewodniczka po raju. [przypis edytorski]

[7]

chrobry (daw.) — odważny. [przypis edytorski]

[8]

kwef — zasłona na twarzy kobiety. [przypis edytorski]

[9]

z wieżyce — dziś popr. forma Msc.lp: z wieżycy. [przypis edytorski]

Close
Please wait...