Aby móc stabilnie działać w 2026 roku, potrzebujemy Twojego wsparcia!
dowiedz się więcej
Przypisy
Pierwsza litera: wszystkie | 0-9 | A | B | C | D | E | F | G | H | I | J | K | L | M | N | O | P | Q | R | S | T | U | V | W | X | Y | Z
Według typu: wszystkie | przypisy autorskie | przypisy redaktorów Wolnych Lektur | przypisy źródła | przypisy tłumacza | przypisy tradycyjne
Według kwalifikatora: wszystkie | anatomiczne | angielski, angielskie | arabski | architektura | astronomia | austriacki | białoruski | biologia, biologiczny | bez liczby pojedynczej | botanika | celtycki | chemiczny | czasownik | czeski | dawne | drukarstwo, drukowany | dziecięcy | ekonomiczny | filozoficzny | fizyka | francuski | frazeologia, frazeologiczny | geografia, geograficzny | geologia | grecki | gwara, gwarowe | handel, handlowy | hebrajski | hinduski | historia, historyczny | hiszpański | holenderski | ironicznie | islandzki | japoński | łacina, łacińskie | literacki, literatura | liczba mnoga | matematyka | medyczne | mineralogia | mitologia | mitologia germańska | mitologia grecka | mitologia rzymska | muzyczny | nieodmienny | niemiecki | norweski | obelżywie | poetyckie | pogardliwe | polski | polityczny | portugalski | pospolity | potocznie | prawo, prawnicze | przenośnie | przestarzałe | przymiotnik | przysłowiowy | psychologia, psychologiczny | regionalne | religijny, religioznawstwo | rodzaj męski | rodzaj nijaki | rosyjski | rodzaj żeński | rzadki | rzeczownik | rzymski | sportowy | środowiskowy | staropolskie | starożytny | szwedzki | teatralny | techniczny | turecki | ukraiński | węgierski | włoski | wojskowy | wschodni | wulgarne | żartobliwie | zdrobnienie | żeglarskie | zoologia
Według języka: wszystkie | English | français | Deutsch | lietuvių | polski
Znaleziono 126400 przypisów.
przed niemi (daw. forma) — dziś: przed nimi. [przypis edytorski]
przed obliczem wszystkich braci swoich mieszkać będzie — ponieważ jego potomstwo będzie liczne, zob. Raszi do 16:12. [przypis edytorski]
przed oczyma ich — «Związał go jedynie na ich oczach, a gdy tylko wyszli uwolnił [Szymona], nakarmił go i napoił», zob. Raszi do 42:24. [przypis edytorski]
przed oślepionymi (…) oczy — dziś popr. forma N.lm: (…) oczyma. [przypis edytorski]
przed parą dniami — dziś popr.: przed paru dniami. [przypis edytorski]
przed (…) pęty — przed pętami; tj. przed więzami, niewolą. [przypis edytorski]
przed pięciu minutami — dziś popr.: przed pięcioma minutami. [przypis edytorski]
przed polskiemi berły — dziś popr. forma N. lm: przed polskimi berłami. [przypis edytorski]
przed pół godziną — tu: zanim upłynie pół godziny. [przypis edytorski]
przed przeszło półwiekiem — tłumaczenie to zostało wydane w 1925 r. [przypis edytorski]
przed pułkami groźnymi Marsów — tj. przed armią rzymską. [przypis edytorski]
przed rewolucją — określenie to dotyczy tu najpewniej powstania listopadowego (1830–1831), w czasie którego m.in. zwołano Sejm Królestwa Polskiego i uchwalono detronizację cara Mikołaja I (25 stycznia 1831). [przypis edytorski]
przed samym św. Piotrem — przed kalendarzowym świętem św. Piotra, w liturgii prawosławnej obchodzonym 29 stycznia. [przypis edytorski]
przed sienią — przed domem; tu: przed pałacem. [przypis edytorski]
przed się — dziś popr.: przed siebie. [przypis edytorski]
przed się — przed siebie; do przodu. [przypis edytorski]
Przed siwą głową wstawaj, a uczci personę starą, a bój się Boga — Kpł 19, 32. [przypis edytorski]
przed stem lat — dziś: przed stoma laty; sto lat temu. [przypis edytorski]
przed stu laty — autorka pisała to dawno temu, w roku 1918, zaś Śpiewy historyczne Juliana Ursyna Niemcewicza wydano w roku 1816, od ich opublikowania do dziś minęło zatem ponad dwieście lat. [przypis edytorski]
przed światem — w rękopisie dalej następowała strofa o następującym brzmieniu: (więc nie wykładaj słów, jak karty / w pasjansów powrotnej nudzie: / tak / czy / nie — / tak / czy / nie — / bo każde słowo jest właśnie tyle warte / ile jest warte dla każdego z ludzi — [przypis edytorski]
przed tak ogromną widownią obwoływałeś każdy rodzaj jej myśli po dwa obole od sztuki — odniesienie do budzącego tutaj oburzenie filozofów dialogu Lukiana Wyprzedaż typów życia w powiązaniu z uwagą Filozofii na temat wyśmiewania jej w komediach: wystawiane w Atenach widowiska, początkowo bezpłatne jako część obrzędów kultowych, stały się tak popularne, że epoce klasycznej władze miasta pobierały opłatę za wstęp w wysokości dwóch oboli, przy czym najbiedniejsi obywatele mogli otrzymać zasiłek teatralny na pokrycie kosztów biletów. [przypis edytorski]
przed tem (starop.) — dziś: przedtem. [przypis edytorski]
przed tobąm nie składał — nie składałem przed tobą: przykład ruchomej końcówki czasownika; por. nadaremniem badał. [przypis edytorski]
przed trzydziestu laty — tekst pochodzi z 1913 r., Placówka ukazała się w 1884 r. [przypis edytorski]
Przed Twe ołtarze (…) Ojczyznę wolną racz nam wrócić — opublikowany 20 lipca 1816 r. w „Gazecie Warszawskiej” pierwotny tekst autorstwa Alojzego Felińskiego zatytułowany Pieśń narodowa za pomyślność króla miał nawiązywać do ang. pieśni God save the King; wskazywał na to refren: „Przed Twe ołtarze zanosim błaganie/ Naszego Króla zachowaj nam Panie”. Wyrażało się w nim legalistyczne stanowisko aprobujące władzę Aleksandra I w Królestwie Polskim, reprezentowane jednak jedynie przez część społeczeństwa. W lutym 1817 r. „Pamiętnik Warszawski czyli Dziennik Nauk i Umiejętności” opublikował wersję hymnu Antoniego Goreckiego pod znaczącym tytułem Hymn do Boga o zachowaniu wolności. Gorecki prezentował pogląd, że wartością jest nie tyle zachowanie króla, ile wolności, stąd refren: „Niesiemy modły przed Twoje ołtarze,/ zostaw nas Panie przy wolności darze”. Prośba o wolność z refrenu Goreckiego pozostała na stałe jako modyfikacja tekstu; podobnie dwie ze strof jego hymnu. Jeszcze w 1817 r. zmieniono drugi wers refrenu na: „Naszą ojczyznę racz nam wrócić, Panie”. Wkrótce pieśń stała się deklaracją nieposłuszeństwa wobec oficjalnej władzy; w 1862 r. została zakazana w zaborze ros., śpiewali ją uczestnicy powstania styczniowego, przez co zyskała miano „Marsylianki 1863 roku”. Później śpiewano „Boże coś Polskę” podczas okupacji hitlerowskiej oraz w czasie stanu wojennego w latach 80. XX w. Po roku 1989 zmieniono ponownie refren, zastępując frazę „racz nam wrócić” słowem „pobłogosław”. [przypis edytorski]
przed tym gorzem (daw.) — przed tym nieszczęściem. [przypis edytorski]
przed wieki — daw. forma N.lm; dziś: przed wiekami. [przypis edytorski]
przed wieki — dziś popr. forma N. lm.: przed wiekami. [przypis edytorski]
przed wieki — dziś popr. forma N.lm: przed wiekami. [przypis edytorski]
przed wieki — dziś popr. N.lm: przed wiekami. [przypis edytorski]
przed wieki — dziś: przed wiekami. [przypis edytorski]
przed wieki — tu daw.: przed wiekami. [przypis edytorski]
przed więcej jak sto laty — ponad sto lat temu. [przypis edytorski]
przed Wojciecha — tj. przed dniem św. Wojciecha, obchodzonym w kościele katolickim 23 kwietnia. [przypis edytorski]
przed wojną — mowa o I wojnie światowej. [przypis edytorski]
przed wroty — dziś popr. forma N. lm: przed wrotami. [przypis edytorski]
przed wrotyma — dziś popr. forma Msc.lm: przed wrotami. [przypis edytorski]
przed (…) zwierzęty — dziś popr. forma N. lm: zwierzętami. [przypis edytorski]
przedać (daw.) — dziś: sprzedać. [przypis edytorski]
przedać (daw., gw.) — sprzedać. [przypis edytorski]
przedać (daw.) — sprzedać. [przypis edytorski]
przedać (daw.) — sprzedać. [przypis edytorski]
przedać (daw.) — sprzedawać. [przypis edytorski]
przedać — dziś popr.: sprzedać. [przypis edytorski]
przedać — dziś: sprzedać. [przypis edytorski]
przedać (przestarz.) — sprzedać. [przypis edytorski]
przedający (daw.) — sprzedający. [przypis edytorski]
przedajny (daw.) — skorumpowany. [przypis edytorski]
przedajnych — dziś popr.: sprzedajnych. [przypis edytorski]
przedaną będzie (daw. forma) — dziś: będzie sprzedana. [przypis edytorski]
przedawać (daw.) — sprzedawać. [przypis edytorski]
przedawać na funt — sprzedawać na wagę. [przypis edytorski]
przedaż — dziś popr.: sprzedaż. [przypis edytorski]
przedaż — dziś: sprzedaż. [przypis edytorski]
przedchorągiewny — rycerz walczący w pierwszym szeregu, przed sztandarem chorągwi (dawnej jednostki wojskowej), do której należy. [przypis edytorski]
przeddyluwialny a. predyluwialny (z łac.) — przedpotopowy. [przypis edytorski]
przeddziad (daw.) — pradziad. [przypis edytorski]
przeddziad — pradziad. [przypis edytorski]
przede dniem (daw.) — przed świtem. [przypis edytorski]
przededniem (starop.) — przed świtem. [przypis edytorski]
przedeklinować — tu: przejść systematycznie, według kolejności. [przypis edytorski]
przedemną (starop. forma) — dziś popr.: przede mną. [przypis edytorski]
przedemną (starop. forma ort.) — dziś popr.: przede mną. [przypis edytorski]
przedeń (starop. forma) — przed nim. [przypis edytorski]
przedeń (starop. forma) — tu skrót od: przed nią. [przypis edytorski]
przedkładać (daw.) — wyjaśniać. [przypis edytorski]
przedkładać — tłumaczyć, wyjaśniać. [przypis edytorski]
przedłożenie (daw.) — propozycja, wniosek. [przypis edytorski]
przedłożył — u Cylkowa: 'przełożył'; uzasadnienie korekty: doprecyzowanie znaczenia i uniknięcie dwuznaczności, 'przełożyć' kojarzy się z bardziej fizyczną aktywnością przekładania przedmiotu na inne miejsce, czasownik w użyty oryginale oznacza 'postawił/położył'. [przypis edytorski]
przedłużyli — jeśli przedłuży (czasownik z partykułą -li). [przypis edytorski]
Przedmieścia Saint-Antoine i Temple (fr. Faubourg Saint-Antoine oraz Faubourg-du-Temple) — dawne przedmieścia Paryża, powstałe poza murami miejskimi, wokół opactwa Saint-Antoine-des-Champs oraz wzdluż drogi prowadzącej od miejskiej bramy Temple. [przypis edytorski]
przedmieście Saint-Germain — lewobrzeżna dzielnica Paryża, od poł. XVIII w. zamieszkiwana przez arystokrację. [przypis edytorski]
przedmiot — temat. [przypis edytorski]
„Przedmoście Rumuńskie” — Koncepcja „Przedmościa Rumuńskiego” zakładała, w przypadku konieczności odwrotu z linii Wisły pod naciskiem niemieckim, obronę Małopolski południowo-wschodniej w oparciu o granice z Węgrami i Rumunią. Rubież ta musiała być bezwzględnie utrzymana, aby możliwe było ustanowienie szlaków komunikacji i dostaw zaopatrzenia od zachodnich sojuszników. Plany obrony „Przedmościa Rumuńskiego” stały się nieaktualne po 17 września 1939 r., gdy na obszar ten wkroczyła Armia Czerwona. [przypis edytorski]
Przedmowa do nowego wydania Reja — jest to przedmowa do warszawskiego wydania z 1828 r., stanowiącego pierwszą osobną publikację Żywota człowieka poczciwego Mikołaja Reja (poza zbiorem tekstów zatytułowanym Źwierciadło albo kstałt, w którym każdy stan snadnie się może swym sprawam jako we źwierciedle przypatrzyć). [przypis edytorski]
Przedmowa. Józef Tretiak — autorem tej części, w źródle umieszczonej przed tekstem Goszczyńskiego jako Wstęp, a w niniejszym wydaniu przeniesionej na koniec publikacji jest historyk literatury Józef Tretiak (1841–1923), profesor Uniwersytetu Jagiellońskiego. [przypis edytorski]
przedmowę, w jaką zaopatrzył — dziś popr.: przedmowę, w którą zaopatrzył. [przypis edytorski]
przedni (daw.) — znakomity. [przypis edytorski]
przedni — tu: w dobrym gatunku. [przypis edytorski]
przednia antygwardia — przednia straż. [przypis edytorski]
przednia — bardzo dobra. [przypis edytorski]
przedniejszy (starop.) — daw. forma przym. lm; dziś: przedniejsi. [przypis edytorski]
przedniejszy (starop. forma) — dziś M.lm: przedniejsi. [przypis edytorski]
przedniejszy (starop. forma) — dziś popr. forma lm: przedniejsi. [przypis edytorski]
przedniejszy (starop. forma) — przedniejsi. [przypis edytorski]
przedniejszy (starop. forma) — przedniejsi [wodzowie]. [przypis edytorski]
przednieyszy (starop. forma) — przedniejsi (lm). [przypis edytorski]
przednio, a. przednie (daw.) — przede wszystkim, głównie; szczególnie. [przypis edytorski]
przednio (daw.) — znakomicie. [przypis edytorski]
przednówek — czas głodu na przedwiośniu i wiosną, kiedy kończą się zapasy jedzenia dla ludzi i paszy dla bydła. [przypis edytorski]
przednówek — czas głodu na przedwiośniu i wiosną, kiedy kończą się zapasy jedzenia dla ludzi i paszy dla bydła. [przypis edytorski]
przednówek — czas przed nowymi zbiorami na roli, okres głodu na przedwiośniu i wiosną, kiedy kończą się zapasy jedzenia dla ludzi i paszy dla bydła. [przypis edytorski]
przednówek (daw.) — czas oczekiwania na nowe zbiory przy kończących się zapasach ze zbiorów poprzednich. [przypis edytorski]
przednówek (daw.) — czas przed nowymi zbiorami do pierwszych żniw. [przypis edytorski]
przednówek (daw.) — okres przed nowymi zbiorami, kiedy już kończą się zapasy z poprzednich plonów; zwykle okres ten wypadał na przełomie zimy i wiosny (przedwiośnie), lecz określenie nie jest precyzyjne i jego konkretne znaczenie zależało zarówno od zamożności gospodarza, jak i sposobu uprawy (np. stosowania lub nie odmian ozimych itp.). [przypis edytorski]
przednówek — dawniej najtrudniejszy do przetrwania na wsi okres, po zimie (w czasie której ludzie żywili się zapasami zebranymi jesienią), a przed nowymi zbiorami. [przypis edytorski]
przednówek (gw.) — okres tuż przez pierwszymi żniwami. [przypis edytorski]
przednówek — okres przed nadchodzącymi zbiorami, gdy zazwyczaj kończą się zeszłoroczne zapasy. [przypis edytorski]
przednówek — okres przed nowymi zbiorami; dawniej najtrudniejszy do przetrwania na wsi okres, kiedy po zimie kończyły się zapasy żywności ze zbiorów zebranych jesienią, a nie można było jeszcze zebrać nowych plonów. [przypis edytorski]
przednówek — okres przed nowymi zbiorami, przypadający zwykle pod koniec zimy, na przedwiośniu; spożywano wtedy resztki zapasów jedzenia z poprzedniego roku, zanim można było zebrać pierwsze plony w roku nowym. [przypis edytorski]
