Wolne Lektury potrzebują pomocy...



Wolne Lektury są za darmo i bez reklam, bo utrzymują się z dobrowolnych darowizn i dotacji.

Na stałe wspiera nas 371 czytelników i czytelniczek.

Niestety, minimalną stabilność działania uzyskamy dopiero przy 1000 regularnych darczyńców. Potrzebujemy Twojej pomocy!

Tak, dorzucę się do Wolnych Lektur!
Tym razem nie pomogę, przechodzę prosto do biblioteki
Znajdź nas na YouTube

Audiobooki Wolnych Lektur znajdziesz na naszym kanale na YouTube.
Kliknij, by przejść do audiobooków.

x

Spis treści

    1. Kobieta: 1
    2. Kochanek: 1
    3. Łzy: 1
    4. Małżeństwo: 1 2
    5. Mężczyzna: 1
    6. Miłosierdzie: 1
    7. Miłość niespełniona: 1
    8. Morderstwo: 1
    9. Pieniądz: 1 2 3

    Adam MickiewiczCzaty(Ballada ukraińska)

    Z ogrodowej altany wojewoda zdyszany
    Bieży w zamek z wściekłością i trwogą.
    Odchyliwszy zasłony, spojrzał w łoże swej żony,
    Pojrzał[1], zadrżał, nie znalazł nikogo.
    Wzrok opuścił ku ziemi i rękami drżącemi
    Siwe wąsy pokręca i duma.
    Wzrok od łoża odwrócił, w tył wyloty[2] zarzucił
    I zawołał kozaka Nauma.
    «Hej, kozaku, ty chamie, czemu w sadzie przy bramie
    Nie ma nocą ni psa, ni pachołka?
    Weź mi torbę borsuczą[3] i jańczarkę[4] hajduczą,[5]
    I mą strzelbę gwintówkę[6] zdejm z kołka».
    Wzięli bronie, wypadli, do ogrodu się wkradli,
    Kędy szpaler[7] altanę obrasta.
    To siedziała w bieliźnie[9] niewiasta.
    Jedną ręką swe oczy kryła w puklach warkoczy
    I pierś kryła pod rąbek bielizny;
    Drugą ręką od łona odpychała ramiona
    Klęczącego u kolan mężczyzny.
    Ten, ściskając kolana, mówił do niej: «Kochana!
    Więc już wszystko, jam wszystko utracił!
    PieniądzNawet twoje westchnienia, nawet ręki ściśnienia
    Wojewoda już z góry zapłacił.
    Ja, choć z takim zapałem, tyle lat cię kochałem,
    Będę kochał i jęczał daleki;
    PieniądzOn nie kochał, nie jęczał, tylko trzosem[10] zabrzęczał,
    Tyś mu wszystko przedała[11] na wieki.
    Co wieczora on będzie, tonąc w puchy łabędzie,
    Stary łeb na twym łonie kołysał,
    I z twych ustek różanych, i z twych liców rumianych
    Mnie wzbronione słodycze wysysał.
    Ja na wiernym koniku, przy księżyca promyku,
    Biegę[12] tutaj przez chłody i słoty,
    Bym cię witał westchnieniem i pożegnał życzeniem
    Dobrej nocy i długiej pieszczoty!»
    Ona jeszcze nie słucha, on jej szepce do ucha
    Nowe skargi czy nowe zaklęcia,
    Aż wzruszona, zemdlona, opuściła ramiona
    I schyliła się w jego objęcia.
    Wojewoda z kozakiem przyklęknęli za krzakiem
    I dobyli zza pasa naboje,
    I odcięli zębami, i przybili stemplami[13]
    Prochu garść i grankulek[14] we dwoje.
    Miłosierdzie, Łzy, Morderstwo«Panie! — kozak powiada — jakiś bies mię napada,
    Ja nie mogę zastrzelić tej dziewki;
    Gdym półkurcze[15] odwodził, zimny dreszcz mię przechodził
    I stoczyła się łza do panewki[16]».
    «Ciszej, plemię hajducze, ja cię płakać nauczę!
    Masz tu z prochem leszczyńskim[17] sakiewkę,
    Podsyp zapał[18], a żywo sczyść paznokciem krzesiwo,
    Potem palnij w twój łeb lub w tę dziewkę.
    Wyżej… w prawo… pomału, czekaj mego wystrzału,
    Pierwej musi w łeb dostać pan młody»…
    Kozak odwiódł, wycelił[19], nie czekając wystrzelił
    I ugodził w sam łeb — wojewody.

    Przypisy

    [1]

    pojrzał — dziś: spojrzał. [przypis edytorski]

    [2]

    wylot (daw.) — rękaw kontusza (staropolskiego wierzchniego stroju męskiego) rozcięty po wewnętrznej stronie. [przypis edytorski]

    [3]

    torba borsucza — torba myśliwska wykonana ze skóry np. borsuka. [przypis edytorski]

    [4]

    jańczarka — strzelba o długiej lufie i krótkiej zakrzywionej kolbie używana przez janczarów (żołnierzy dawnej piechoty tureckiej). [przypis edytorski]

    [5]

    hajduk — na dworach magnackich nazywano tak służących, lokai ubranych w strój węgierski. [przypis edytorski]

    [6]

    strzelba gwintówka — strzelba z lufą gwintowaną wewnątrz, co nadaje pociskowi ruch wirowy, zapewniając mu stabilniejszy lot i lepszą celność. [przypis edytorski]

    [7]

    szpaler — rząd drzew lub krzewów, odpowiednio ciętych, tworzących aleję ogrodową. [przypis edytorski]

    [8]

    darń — gęsty splot roślin na powierzchni ziemi lub na wodzie. [przypis edytorski]

    [9]

    bielizna (daw.) — biała suknia (zwykle zakładana na noc do snu lub pod wierzchnie, barwne i ozdobne szaty). [przypis edytorski]

    [10]

    trzos — w dawnej Polsce pas z kieszeniami na pieniądze. [przypis edytorski]

    [11]

    przedać — dziś: sprzedać. [przypis edytorski]

    [12]

    biegę — bieżę, biegnę. [przypis edytorski]

    [13]

    odcięli zębami i przybili stemplami — proch, kule lub śrut, materiały służące do nabijania dawnych strzelb, zakręcane były w papierowe patrony, których końce należało odciąć (a w pośpiechu odgryźć), by wsypać do lufy ich zawartość, którą następnie ubijano w lufie za pomocą długiego pręta, stempla (zw. także z niem. sztenflem). [przypis edytorski]

    [14]

    grankulki — drobne kulki, większe od najgrubszego śrutu. [przypis edytorski]

    [15]

    półkurcze — część kurka w strzelbach skałkowych, przytrzymująca krzesiwo, z którego iskra dobyta uderzeniem kurka zapalała proch na panewce i powodowała wystrzał. [przypis edytorski]

    [16]

    panewka — w daw. broni palnej zagłębienie w górnej części lufy, na które sypano proch; przy wystrzale iskra padała na proch, który zapalał się i przenosił ogień dalej, przez zapał (otwór prowadzący do lufy) do ładunku umieszczonego w lufie, powodując jego odpalenie. [przypis edytorski]

    [17]

    proch leszczyński — wyrabiany w Lesznie. [przypis edytorski]

    [18]

    zapał — w daw. broni palnej otwór prowadzący do lufy. [przypis edytorski]

    [19]

    wycelił — dziś: wycelował. [przypis edytorski]

    Close
    Please wait...