Potrzebujemy Twojej pomocy!
Na stałe wspiera nas 466 czytelników i czytelniczek.
Niestety, minimalną stabilność działania uzyskamy dopiero przy 500 regularnych darczyńców. Dorzucisz się?
Przypisy
Pierwsza litera: wszystkie | 0-9 | A | B | C | D | E | F | G | H | I | J | K | L | M | N | O | P | Q | R | S | T | U | V | W | X | Y | Z
Według typu: wszystkie | przypisy autorskie | przypisy redaktorów Wolnych Lektur | przypisy źródła | przypisy tłumacza | przypisy tradycyjne
Według kwalifikatora: wszystkie | anatomiczne | angielski, angielskie | arabski | architektura | astronomia | austriacki | białoruski | biologia, biologiczny | bez liczby pojedynczej | botanika | celtycki | chemiczny | chiński | czasownik | czeski | dopełniacz | dawne | drukarstwo, drukowany | dziecięcy | ekonomiczny | filozoficzny | fizyka | francuski | frazeologia, frazeologiczny | geografia, geograficzny | geologia | grecki | gwara, gwarowe | handel, handlowy | hebrajski | hinduski | historia, historyczny | hiszpański | holenderski | ironicznie | islandzki | japoński | język, językowy, językoznawstwo | łacina, łacińskie | literacki, literatura | liczba mnoga | matematyka | medyczne | mineralogia | mitologia | mitologia germańska | mitologia grecka | mitologia rzymska | muzyczny | nieodmienny | niemiecki | norweski | obelżywie | poetyckie | pogardliwe | polski | polityczny | portugalski | pospolity | potocznie | prawo, prawnicze | przenośnie | przestarzałe | przymiotnik | przysłowiowy | przysłówek | psychologia, psychologiczny | regionalne | religijny, religioznawstwo | rodzaj męski | rodzaj nijaki | rosyjski | rodzaj żeński | rzadki | rzeczownik | rzymski | sportowy | środowiskowy | staropolskie | starożytny | szwedzki | teatralny | techniczny | turecki | ukraiński | węgierski | włoski | wojskowy | wulgarne | żartobliwie | zdrobnienie | żeglarskie | zoologia
Według języka: wszystkie | English | français | Deutsch | lietuvių | polski
Znaleziono 171010 przypisów.
ćwiczeńszy (starop. forma) — dziś popr.: bardziej wyćwiczony. [przypis edytorski]
Ćwiczenia gimnastyczne, ustanowione przez Greków — Gimnastyka dzieliła się na dwie części: taniec i walkę. Widziało się na Krecie strojne tańce Kuretów, w Lakonii tańce Kastora i Polluksa; w Atenach zbrojne tańce Pallady, bardzo sposobne dla tych, którzy jeszcze nie są w wieku, aby iść na wojnę. Zapasy są obrazem wojny, powiada Platon (Prawa, VIII). Chwali starożytnych, iż ustanowili tylko dwa tańce: pokojowy i pyrryjski. Patrzcie, jak ten ostatni taniec nadaje się do sztuki wojennej (Platon, ibid.). [przypis autorski]
ćwiczenia, tak snadno zdolne uczynić człowieka twardym i dzikim — Arystoteles powiada, iż dzieci lacedemońskie, które zaczynały te ćwiczenia od najmłodszego wieku, nabierały w nich zbyt wielkiego okrucieństwa, Polityka VII, 4. [przypis autorski]
ćwiczenie — tu: chłosta; por. oćwiczyć kogo. [przypis edytorski]
ćwiczonoż nas (daw.) — konstrukcja z partykułą -że, skróconą do -ż; znaczenie: czy ćwiczono nas, czyż ćwiczono nas. [przypis edytorski]
ćwiczony (daw.) — bity, chłostany. [przypis edytorski]
ćwiczyć (daw.) — napominać. [przypis edytorski]
ćwiczyć — tu: bić. [przypis edytorski]
ćwiczyć — tu daw.: bić, wymierzać karę chłosty. [przypis edytorski]
ćwiczył w dialektyce — dialektyka znaczy po grecku: rozmowa, sztuka rozmawiania; tutaj, w filozoficznym rozumieniu, wyraz ten oznacza dochodzenie do określenia pojęć przy pomocy rozmowy z kimś, kiedy kolejno rozważa się rozmaite zdania i oddziela prawdę od fałszu. Więc „ćwiczył w dialektyce” znaczy tyle, co u nas: ćwiczył w logice i metodologii (metodzie badania naukowego). [przypis tłumacza]
ćwiczyzna — ćwiczenia. [przypis redakcyjny]
ćwiczyzna (daw.) — ćwiczenie, służba. [przypis redakcyjny]
ćwieczek — gwóźdź, mały ćwiek. [przypis edytorski]
ćwieczek — mały gwóźdź, gwoździk. [przypis edytorski]
ćwieczkarnia — fabryka produkująca gwoździe. [przypis edytorski]
ćwiek — duży gwóźdź. [przypis edytorski]
ćwiek — gwóźdź. [przypis edytorski]
ćwiek — tu: prawdopodobnie żargonowe określenie klawisza w maszynie do pisania. [przypis edytorski]
ćwierć (daw.) — tu: dawna miara. [przypis edytorski]
ćwierć (daw.) — tu: drewniane naczynie o pojemności ćwiartki korca. [przypis edytorski]
ćwierć (daw.) — tu: zapewne chodzi o używane dawniej drewniane naczynie. [przypis edytorski]
ćwierć kopy — 15; kopa — 60. [przypis edytorski]
ćwierć — płacy rocznej. [przypis redakcyjny]
ćwierć południka — autor południkiem (méridien) nazywa zamkniętą, zbliżoną do okręgu linię na powierzchni Ziemi, przechodzącą przez bieguny i obiegającą ją wokół. Obecnie południkiem nazywa się połowę takiej linii, od bieguna do bieguna. Stąd też wg obecnej terminologii metr jest równy w przybliżeniu jednej dziesięciomilionowej części połowy południka. [przypis edytorski]
ćwierć — trzy miesiące. [przypis edytorski]
ćwierć — wypłacany kwartalnie żołd. [przypis edytorski]
Ćwierciakiewiczowa — autorka 365 obiadów, zażywała w owym czasie w całej Polsce na wpół humorystycznej popularności. [przypis redakcyjny]
Ćwierciakiewiczowa — autorka niezwykle popularnej w okresie międzywojennym książki kucharskiej. [przypis edytorski]
Ćwierciakiewiczowa — autorka popularnych w XIX i na pocz. XX w. książek kucharskich. [przypis edytorski]
Ćwierczakiewicz, Józef (1822–1869) — działacz polityczny, dziennikarz; przedstawiciel Komitetu Centralnego Narodowego; komisarz Rządu Narodowego w Wielkiej Brytanii. [przypis edytorski]
Ćwierczakiewiczowa, Lucyna, właśc. Lucyna von Bachman — primo voto Staszewska, secundo voto Ćwierczakiewicz; niezwykle popularna postać XIX-wiecznej Warszawy, cieszyła się sympatią m.in. Bolesława Prusa, autorka poczytnych książek podejmujących tematykę prowadzenia gospodarstwa domowego oraz kuchni (m.in. wielokrotnie wznawiane 365 obiadów za pięć złotych, Warszawa 1860); współpracowała z czasopismami „Bluszcz” (gdzie w l. 1865–1894 prowadziła dział mody i gospodarstwa domowego) oraz „Kurier Warszawski”; od 1870 r. prowadziła przy ul. Królewskiej 3 w Warszawie salon, w którym podejmowała gości przyrządzanymi przez siebie daniami. [przypis edytorski]
ćwiertować — dziś popr.: ćwiartować. [przypis edytorski]
ćwiertowane — dziś: ćwiartowane. [przypis edytorski]
ćwik (daw.) — człowiek ćwiczony, doświadczony, szczwany; wyjadacz. [przypis edytorski]
ćwik (daw.) — doświadczony, przebiegły człowiek. [przypis edytorski]
ćwik (daw.) — ktoś doświadczony, przebiegły, chytry. [przypis edytorski]
ćwik (daw.) — spryciarz. [przypis edytorski]
ćwik (daw.) — tu: kapłon, wykastrowany, specjalnie utuczony młody kogut; wyglądać jak ćwik: być zarumienionym. [przypis edytorski]
ćwik (daw.) — zuch, spryciarz (także: istota niedojrzała lub nieokreślona pod względem płci). [przypis edytorski]
ćwiknąć (gwar.) — uderzyć. [przypis redakcyjny]
ćwik (starop.) — mąż sędziwy, ale czerstwy. [przypis redakcyjny]
ćwik — zuch. [przypis edytorski]
ćwik — zuch, śmiałek. [przypis redakcyjny]
ćwirć — ćwierć; tu: drewniane naczynie służące do mierzenia (o pojemności ok. 25 litrów). [przypis redakcyjny]
caballero (daw. hiszp.) — kawaler, szlachcic. [przypis edytorski]
Caballero, Francisco Largo (1869–1946) — hiszpański działacz związkowy i polityk, od września 1936 do maja 1937 premier rządu republikańskiego. [przypis edytorski]
caballero (hiszp.) — kawaler. [przypis edytorski]
caballero (hiszp.) — kawaler; szlachcic. [przypis edytorski]
caballero (hiszp., lm.: caballeros) — kawaler; szlachcic. [przypis edytorski]
Cabanellas, Miguel (1872–1938) — oficer hiszpański, jedna z czołowych postaci przewrotu wojskowego w 1936 i rebeliantów podczas hiszpańskiej wojny domowej. [przypis edytorski]
cab (ang.) — taksówka. [przypis edytorski]
caban (gw.) a. czaban (daw.) — duży wół lub baran. [przypis edytorski]
Cabanis, Pierre (1757–1808) — lekarz króla Francji Ludwika XVI, filozof, przyczynił się także do rozwoju psychologii. [przypis edytorski]
Cabanis, Pierre (1757–1808) — nadworny lekarz Ludwika XVI; filozof oświecenia; przyczynił się do rozwoju psychologii. [przypis edytorski]
cabanista — zwolennik Pierre'a Cabanisa (1757–1808), fr. lekarza-fizjologa, oświeceniowego empirysty i materialisty. [przypis edytorski]
caban (ukr.) — wielki wół podolski; tutaj: wielki koń. [przypis redakcyjny]
Cabaret du Néant (fr.) — kabaret śmierci. [przypis edytorski]
Cabet, Étienne (1788–1856) — francuski teoretyk wczesnego socjalizmu. [przypis edytorski]
cabildo (hiszp.) — ratusz. [przypis edytorski]
caboco, częściej: caboclo — brazylijskie określenie potomka miejscowych Indian i Europejczyków, niekiedy oznaczające Indianina, który wskutek działań kolonizatorów utracił przynależność plemienną i porzucił tradycyjny tryb życia. [przypis edytorski]
Cabourg — nadmorska miejscowość w Normandii. [przypis edytorski]
Cabral, Pedro Álvares (ok. 1467–ok. 1520) — żeglarz portugalski, dowódca sfinansowanej przez króla Manuela I (1469–1521) wyprawy 13 statków, które wyruszyły do Indii szlakiem Vasco da Gamy, jednakże płynąc ku Przylądkowi Dobrej Nadziei, zostały zniesione wiatrem i 22 kwietnia 1500 r. dotarły do wybrzeży Brazylii; Cabral nazwał nowo odkryty przez Europejczyków ląd Terra de Vera Cruz (Ziemia Prawdziwego Krzyża) i uczynił go kolonią Portugalii. [przypis edytorski]
Cabrera, Pedro de — teolog hiszpański z zakonu hieronimitów, autor de Sacramentis in genere (…) (1611). [przypis edytorski]
cacany — piękny, grzeczny; od: cacy-cacy. [przypis edytorski]
cacao-choix — likier kakaowy otrzymywany z ziarna lub proszku kakaowego, zawiera 25-35% alkoholu. [przypis edytorski]
cachas, właśc. cachaça — popularny rodzaj alkoholu w Brazylii. [przypis edytorski]
cache-nez (fr.) — długi, szeroki szalik wełniany. [przypis edytorski]
cachet (fr.) — piętno, znamię, znak. [przypis edytorski]
cachorro — pies po portugalsku. [przypis autorski]
cachucha — hiszp. taniec ludowy. [przypis edytorski]
cackać (daw.) — pieścić. [przypis edytorski]
cacko — daw. zabawka, później: ozdoba. [przypis edytorski]
cacko (daw.) — zabawka. [przypis edytorski]
cacko kosztowne — To jest: krzyż złożony ze świateł błogosławionych. [przypis redakcyjny]
cacko (starop.) — oboczna forma pisowni występująca w staropolszczyźnie XVI w. u Reja: czacz, czaczko. [przypis edytorski]
cacko (starop.) — także formy: czaczko, czacz. [przypis edytorski]
cacko — tu: zabawka. [przypis edytorski]
cacko — zabawka, ozdoba; kunsztownie wykonany przedmiot. [przypis edytorski]
cadaver, cadaveris (łac.) — trup, ruina; tu M. lm cadavera: trupy, ruiny. [przypis edytorski]
cadaver (łac.) — trup. [przypis edytorski]
cadaver (łac.) — trup. [przypis redakcyjny]
cadeau (fr.) — podarunek. [przypis edytorski]
cadeau (fr.) — prezent, podarek. [przypis edytorski]
Cadogan Square — plac mieszkalny w zachodnim Londynie. [przypis edytorski]
Ca' d'Oro — pałac w Wenecji, położony nad Canal Grande; nazwa nawiązuje do złoceń polichromii, jaką była niegdyś ozdobiona fasada, stanowiąc przykład gotyku weneckiego; pałac wzniesiono w l. 1421–1440 na zamówienie kupca weneckiego Marino Contariniego; wygląd zewn. budowli charakteryzuje się asymetrią: lewa część fasady to portyk z umieszczonymi nad nim dwupiętrowymi loggiami, zaś prawą część stanowi lita ściana pokryta marmurem z nielicznymi otworami; wewn. dziedziniec w kształcie litery C zawiera ozdobną studnię (marmur weroński 1427) oraz schody z białego marmuru, wiodące do wejścia oraz dalej ku galerii na piętrze. [przypis edytorski]
Cadoudal, Georges (1771–1804) — francuski rojalista, spiskowiec; podczas rewolucji przywódca szuanów (chłopskich powstańców w Bretanii); w 1800 zamieszany w zamach przeciwko Napoleonowi Bonapartemu jako Pierwszemu Konsulowi, uciekł do Wielkiej Brytanii; w 1803 uczestniczył w kolejnym spisku przeciwko Bonapartemu; pojmany, został stracony; w 1814 pośmiertnie mianowany przez Ludwika XVIII marszałkiem Francji. [przypis edytorski]
cadyk — charyzmatyczny przywódca odłamu judaizmu (chasydyzmu), zwany też rebe. [przypis edytorski]
cadyk — dosł. „sprawiedliwy”; Żydzi zazwyczaj nazywają tak słynnych rabinów, uczonych, bogobojnych mężów słynących ze sprawiedliwości, dobroci i pobożności. [przypis tłumacza]
cadyk — mąż sprawiedliwy, przywódca chasydów. [przypis tłumacza]
Icchok Lejb Perec, Opowiadania chasydzkie i ludowe, Chełmski mełamed
(źródło na Platformie Redakcyjnej)
Icchok Lejb Perec, Opowiadania chasydzkie i ludowe, Cud chanukowy
(źródło na Platformie Redakcyjnej)
Icchok Lejb Perec, Opowiadania chasydzkie i ludowe, Cybuch rabiego
(źródło na Platformie Redakcyjnej)
Icchok Lejb Perec, Opowiadania chasydzkie i ludowe, Jeśli mówią, że wariat, uwierz!
(źródło na Platformie Redakcyjnej)
cadyk— rabin cudotwórca. [przypis redakcyjny]
cadyk — sprawiedliwy, charyzmatyczny przywódca duchowy chasydów. Zwolennicy chasydów wierzyli m. in. w ich moc czynienia cudów. [przypis tłumacza]
cadyk — sprawiedliwy, pobożny człowiek; także: charyzmatyczny przywódca duchowy chasydów. [przypis tłumacza]
cadyk (z hebr. dosł.: sprawiedliwy) — Żydzi zazwyczaj nazywają tak słynnych rabinów, uczonych, bogobojnych mężów słynących ze sprawiedliwości, dobroci i pobożności; także: charyzmatyczny przywódca duchowy chasydów. [przypis edytorski]
cadyk (z hebr. dosł.: sprawiedliwy) — Żydzi zazwyczaj nazywają tak słynnych rabinów, uczonych, bogobojnych mężów słynących ze sprawiedliwości, dobroci i pobożności; także: charyzmatyczny przywódca duchowy chasydów; zwolennicy chasydów wierzyli m.in. w moc czynienia cudów przez cadyków. [przypis edytorski]
cadyk — zwany również rebe, charyzmatyczny przywódca wspólnoty chasydzkiej, otoczony czcią; wzór pobożności, sprawiedliwości i pokory dla wspólnoty. [przypis edytorski]
cadyk — zwany również rebe; wzór pobożności, sprawiedliwości i pokory; ponadto: otoczony czcią, charyzmatyczny przywódca wspólnoty chasydzkiej. [przypis edytorski]
caeca (łac.) — ślepa. [przypis redakcyjny]
Caedebant (…) illis (łac.) — „Obie strony jednako prą naprzód lub w odwrót,/ Obie to zwyciężają, to są zwyciężane:/ O ucieczce nie myśli nikt” (Vergilius, Aeneida, X, 756; tłum. Edmund Cięglewicz). [przypis tłumacza]
Caedimur (…) hostem — Horatius, Epistulae II, 2, 97. [przypis tłumacza]
Caesar, Caius Iulius (101–44 p.n.e.) — także: Cezar, wódz, a następnie cesarz rzym., autor m.in. dzieła historycznego O wojnie gallickiej. [przypis edytorski]
