Aby móc stabilnie działać w 2026 roku, potrzebujemy Twojego wsparcia!
dowiedz się więcej

Wpłać
 
300 000 zł

Cześć, jestem Dominik. Jestem właścicielem Postęp Studio i razem z Wolnymi Lekturami od ponad dwóch lat realizujemy dla Was audiobooki, których możecie słuchać za darmo.

Z tego miejsca chciałbym Was też zaprosić do wspierania po prostu Wolnych Lektur, bo Wolne Lektury istnieją właśnie dzięki Wam i dzięki Wam mogą takie projekty tu działać. Tylko po prostu liczą na mały gest od Was, od Ciebie, który może przyczynić się do tego, żeby nasza kultura mogła dalej trwać, istnieć i zachować się na lata.

Zapraszam do wsparcia.

Wesprzyj Wolne Lektury — teraz, zanim zapomnisz
Strona główna
Informacje Ustawienia Spis treści

Wszystkie zasoby Wolnych Lektur możesz swobodnie wykorzystywać, publikować i rozpowszechniać pod warunkiem zachowania warunków licencji i zgodnie z Zasadami wykorzystania Wolnych Lektur.
Ten utwór jest w domenie publicznej.
Wszystkie materiały dodatkowe (przypisy, motywy literackie) są udostępnione na Licencji Wolnej Sztuki 1.3.
Fundacja Wolne Lektury zastrzega sobie prawa do wydania krytycznego zgodnie z art. Art.99(2) Ustawy o prawach autorskich i prawach pokrewnych. Wykorzystując zasoby z Wolnych Lektur, należy pamiętać o zapisach licencji oraz zasadach, które spisaliśmy w Zasadach wykorzystania Wolnych Lektur. Zapoznaj się z nimi, zanim udostępnisz dalej nasze książki.

Zasób opracowany na podstawie: Adam Mickiewicz, Poezje, tom 1 (Wiersze młodzieńcze - Ballady i romanse - Wiersze do r. 1824), wyd. 2 zwiększone, Krakowska Spółdzielnia Wydawnicza, Kraków 1922

Publikacja zrealizowana w ramach projektu Wolne Lektury (http://wolnelektury.pl). Reprodukcja cyfrowa wykonana przez Bibliotekę Narodową z egzemplarza pochodzącego ze zbiorów BN.

Opracowanie redakcyjne i przypisy: Józef Kallenbach, Aleksandra Sekuła, Olga Sutkowska.

Wydawca: Fundacja Nowoczesna Polska

Ilustracja na okładce: Pan Twardowski, Kuciński Stanisław (ur 1809), domena publiczna.

ISBN 978-83-288-6599-0

Szacowany czas do końca: -
Adam Mickiewicz, Ballady i romanse, Pani Twardowska

Adam Mickiewicz

Pani Twardowska

Tukaj albo próby przyjaźni → ← Rękawiczka

Spis treści

    1. Alkohol: 1
    2. Czary: 1 2
    3. Diabeł: 1 2 3 4
    4. Kobieta: 1
    5. Pijaństwo: 1
    6. Szlachcic: 1
    7. Żona: 1

    Adam MickiewiczBallady i romansePani Twardowska

    1
    PijaństwoJedzą, piją, lulki palą,
    Tańce, hulanka, swawola;
    Ledwie karczmy nie rozwalą,
    Ha, ha! Hi, hi! hejże! hola!
    5
    Twardowski siadł w końcu stoła,
    Podparł się w boki jak basza:
    „Hulaj dusza! hulaj!” woła,
    Śmieszy, tumani, przestrasza.
    CzaryŻołnierzowi, co grał zucha,
    10
    Wszystkich łaje[1] i potrąca,
    Świsnął szablą koło ucha:
    Już z żołnierza masz zająca.
    Na patrona[2] z trybunału,
    Co milczkiem wypróżniał rondel,
    15
    Zadzwonił kieską[3], pomału:
    Z patrona robi się kondel[4].
    AlkoholSzewcu[5] w nos wyciął trzy szczutki,
    Do łba przymknął trzy rureczki,
    Cmoknął: cmok! i gdańskiej wódki
    20
    Wytoczył ze łba pół beczki.
    DiabełWtem, gdy wódkę pił z kielicha,
    Kielich zaświstał, zazgrzytał;
    Patrzy na dno: — „Co u licha?
    Po coś tu, kumie, zawitał?”
    25
    Diablik to był w wódce na dnie:
    Istny Niemiec, sztuczka kusa;
    Skłonił się gościom układnie,
    Zdjął kapelusz i dał susa.
    Z kielicha aż na podłogę
    30
    Pada, rośnie na dwa łokcie,
    Nos jak haczyk, kurzą nogę,
    I krogulcze ma paznokcie.
    „A, Twardowski… witam bracie!”
    To mówiąc, bieży[6] obcesem[7]:
    35
    „Cóż to, czyliż mię nie znacie?
    Jestem Mefistofelesem.
    Wszak ze mnąś[8] na Łysej Górze
    Robił o duszę zapisy:
    Cyrograf[9] na byczej skórze
    40
    Podpisałeś ty i bisy.
    Miały słuchać twego rymu;
    Ty, jak dwa lata przebiegą[10],
    Miałeś pojechać do Rzymu,
    By cię tam porwać jak swego.
    45
    Już i siedem lat uciekło,
    Cyrograf nadal nie służy:
    Ty, czarami dręcząc piekło,
    Ani myślisz o podróży.
    Ale zemsta, choć leniwa,
    50
    Nagnała cię w nasze sieci:
    Ta karczma Rzym się nazywa…
    Kładę areszt na waszeci”.
    SzlachcicTwardowski ku drzwiom się kwapił[11]
    Na takie dictum acerbum[12];
    55
    Diabeł za kontusz ułapił:
    „A gdzie jest nobile verbum[13]?”
    Co tu począć? kusa rada,
    Przyjdzie już nałożyć głową…
    Twardowski na koncept wpada
    60
    I zadaje trudność nową.
    Czary, Diabeł„Patrz w kontrakt, Mefistofilu,
    Tam warunki takie stoją:
    Po latach tylu a tylu,
    Gdy przyjdziesz brać duszę moją,
    65
    Będę miał prawo trzy razy
    Zaprząc ciebie do roboty,
    A ty najtwardsze rozkazy
    Musisz spełnić co do joty.
    Patrz, oto jest karczmy godło,
    70
    Koń malowany na płótnie;
    Ja chcę mu wskoczyć na siodło,
    A koń niech z kopyta utnie.
    Skręć mi przy tym biczyk z piasku,
    Żebym miał czym konia chłostać;
    75
    I wymuruj gmach w tym lasku,
    Bym miał gdzie na popas zostać.
    Gmach będzie z ziarnek orzecha,
    Wysoki pod szczyt Krępaku[14],
    Z bród żydowskich ma być strzecha,
    80
    Pobita nasieniem z maku.
    Patrz, oto na miarę ćwieczek[15],
    Cal[16] gruby, długi trzy cale:
    W każde z makowych ziareczek[17]
    Wbij mnie takie trzy bretnale[18]”.
    85
    Mefistofil duchem skoczy,
    Konia czyści, karmi, poi,
    Potem bicz z piasku utoczy,
    I już w gotowości stoi.
    Twardowski dosiadł biegusa,
    90
    Probuje podskoków, zwrotów,
    Stępa, galopuje, kłusa —
    Patrzy, aż i gmach już gotów.
    Diabeł„No! wygrałeś, panie bisie,
    Lecz druga rzecz nieskończona:
    95
    Trzeba skąpać się w tej misie —
    A to jest woda święcona”.
    Diabeł kurczy się i krztusi,
    Aż zimny pot na nim bije:
    Lecz pan każe, sługa musi,
    100
    Skąpał się biedak po szyję.
    Wyleciał potem jak z procy,
    Otrząsł się, dbrum! parsknął raźnie:
    „Teraz jużeś w naszej mocy,
    Najgorętsząm[19] odbył łaźnię”.
    105
    Kobieta, Diabeł, Żona„Jeszcze jedno, będzie kwita:
    Zaraz pęknie moc czartowska! —
    Patrzaj, oto jest kobiéta,
    Moja żoneczka, Twardowska.
    Ja na rok u Belzebuba
    110
    Przyjmę za ciebie mieszkanie;
    Niech przez ten rok moja luba
    Z tobą jak z mężem zostanie.
    Przysiąż[20] jej miłość, szacunek
    I posłuszeństwo bez granic;
    115
    Złamiesz choć jeden warunek,
    Już cała ugoda na nic”.
    Diabeł do niego pół ucha,
    Pół oka zwrócił do samki[21],
    Niby patrzy, niby słucha —
    120
    Tymczasem już blisko klamki.
    Gdy mu Twardowski dokucza,
    Od drzwi, od okien odpycha,
    Czmychnąwszy dziurką od klucza,
    Dotąd, jak czmycha, tak czmycha.

    Przypisy

    [1]

    łajać — strofować, ganić. [przypis edytorski]

    [2]

    patron — adwokat. [przypis redakcyjny]

    [3]

    kieska — woreczek z pieniędzmi. [przypis redakcyjny]

    [4]

    kondel — kundel, pies. [przypis edytorski]

    [5]

    szewcu — dziś C.lp.: szewcowi. [przypis edytorski]

    [6]

    bieży — 3.os. lp: idzie, zmierza. [przypis edytorski]

    [7]

    obcesem — natrętnie, zuchwale. [przypis redakcyjny]

    [8]

    ze mnąś (…) robił — konstrukcja z ruchomą końcówką czasownika; inaczej: ze mną robiłeś. [przypis edytorski]

    [9]

    cyrograf — własnoręcznie spisany dokument zawierający zobowiązanie, tekst umowy itp. (zwłaszcza z diabłem); dziś używane żartobliwie. [przypis edytorski]

    [10]

    jak dwa lata przebiegą — gdy upłyną dwa lata. [przypis edytorski]

    [11]

    kwapić się — śpieszyć się; kierować się śpiesznie. [przypis edytorski]

    [12]

    dictum acerbum (łac.) — przykre powiedzenie. [przypis redakcyjny]

    [13]

    nobile verbum (łac.) — słowo szlacheckie (którego trzeba dotrzymać pod groźbą utraty honoru). [przypis redakcyjny]

    [14]

    Krępak — także: Krempak a. Krapak; nazwa używana dawniej na określenie szczytu Łomnicy (2634 m n.p.m.), ale także Karpat lub Tatr. [przypis redakcyjny]

    [15]

    ćwieczek — mały gwóźdź, gwoździk. [przypis edytorski]

    [16]

    cal — daw. jednostka miary długości, równa ok. 2,5 cm. [przypis edytorski]

    [17]

    ziareczko — dziś: ziarneczko. [przypis edytorski]

    [18]

    bretnal (z niem. Brettnagel) — duży gwóźdź do przybijania desek. [przypis redakcyjny]

    [19]

    Najgorętsząm odbył — konstrukcja z ruchomą końcówką czasownika; inaczej: odbyłem najgorętszą (łaźnię). [przypis edytorski]

    [20]

    przysiąż — dziś: przysięgnij. [przypis edytorski]

    [21]

    samka — samica, tu żartobliwie o pani Twardowskiej. [przypis redakcyjny]

    Bezpieczne płatności zapewniają: PayU Visa MasterCard PayPal

    Dane do przelewu tradycyjnego:

    nazwa odbiorcy

    Fundacja Wolne Lektury

    adres odbiorcy

    ul. Marszałkowska 84/92 lok. 125, 00-514 Warszawa

    numer konta

    75 1090 2851 0000 0001 4324 3317

    tytuł przelewu

    Darowizna na Wolne Lektury + twoja nazwa użytkownika lub e-mail

    wpłaty w EUR

    PL88 1090 2851 0000 0001 4324 3374

    Wpłaty w USD

    PL82 1090 2851 0000 0001 4324 3385

    SWIFT

    WBKPPLPP

    x
    Skopiuj link Skopiuj cytat
    Zakładka Istniejąca zakładka Notka
    Słuchaj od tego miejsca

    Pora na chwilę przerwy :)

    Podoba Ci się nasza biblioteka? Wesprzyj ją drobną wpłatą, a otrzymasz wcześniejszy dostęp do prapremier!

    Lektury szkolne za darmo dla wszystkich dzieciaków? To możliwe! Wesprzyj Wolne Lektury 1,5% podatku!
    KRS: 0000070056
    Nazwa organizacji: Wolne Lektury

    Chcemy, aby każde dziecko w Polsce miało wygodny i bezpłatny dostęp do lektur szkolnych - zróbmy to razem! Wspieraj Wolne Lektury stałą wpłatą!
    Kliknij, by dowiedzieć się więcej >>>

    Lektury szkolne muszą być wolne! Darmowy i łatwy dostęp do każdej lektury — skoro jest obowiązkowa — powinien być zagwarantowany dzieciakom.

    Robert Koszucki

    Znajdź nasze książki na Legimi! Za każdym razem, kiedy czytasz lub słuchasz Wolnych Lektur w księgarni Legimi, wspierasz naszą bibliotekę - DZIĘKUJEMY!

    Co nowego na Wolnych Lekturach? Dowiesz się z naszego newslettera. Kliknij, by się zapisać.

    Nie bądź wuj ponury, wspieraj Wolne Lektury!

    Audiobooki Wolnych lektur znajdziesz też na naszym kanale na YouTube.
    Czy wiesz, że jeśli włączysz subskrypcję, to pomożesz uwolnić kolejną książkę?

    Kliknij obrazek, by subskrybować!

    Chcesz pomóc bibliotece? Najlepszą metodą pomocy są niewielkie, ale stałe wpłaty. Kliknij i dorzuć się!

    Czy wiesz, że żeby wciąż docierać do miejsc, w których nie wszyscy mają dostęp do biblioteki, potrzebujemy Twojego wsparcia? Kliknij i dorzuć się!

    Dlaczego warto pamiętać o Kochanowskim, w jaki sposób zmiana akcentu może symbolizować bunt, jak rymować, aby prawie nikt nie zauważył, że rymujecie - wszystkiego dowiesz się słuchając Mistrzowskiej Szkoły Poezji.
    • NIP: 952-187-70-87
    • KRS: 0000070056
    • REGON: 017423865
    • Numer konta: 75 1090 2851 0000 0001 4324 3317
    Wolne Lektury to projekt prowadzony przez fundację Wolne Lektury.
    MKiDN
    Strona biblioteki Wolne Lektury powstała dzięki dofinansowaniu ze środków Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego pochodzących z Funduszu Promocji Kultury – państwowego funduszu celowego.