Potrzebujemy Twojej pomocy!
Na stałe wspiera nas 443 czytelników i czytelniczek.
Niestety, minimalną stabilność działania uzyskamy dopiero przy 500 regularnych darczyńców. Dorzucisz się?
Przypisy
Pierwsza litera: wszystkie | 0-9 | A | B | C | D | E | F | G | H | I | J | K | L | M | N | O | P | Q | R | S | T | U | V | W | X | Y | Z
Według typu: wszystkie | przypisy autorskie | przypisy redaktorów Wolnych Lektur | przypisy źródła | przypisy tłumacza
Według kwalifikatora: wszystkie | anatomiczne | angielski, angielskie | arabski | architektura | astronomia | białoruski | biologia, biologiczny | bez liczby pojedynczej | botanika | celtycki | chemiczny | czasownik | czeski | dawne | drukarstwo, drukowany | dziecięcy | ekonomiczny | filozoficzny | fizyka | francuski | frazeologia, frazeologiczny | geografia, geograficzny | geologia | grecki | gwara, gwarowe | handel, handlowy | hebrajski | hinduski | historia, historyczny | hiszpański | holenderski | ironicznie | islandzki | łacina, łacińskie | literacki, literatura | liczba mnoga | matematyka | medyczne | mineralogia | mitologia | mitologia germańska | mitologia grecka | mitologia rzymska | muzyczny | nieodmienny | niemiecki | norweski | obelżywie | poetyckie | pogardliwe | polski | polityczny | portugalski | pospolity | potocznie | prawo, prawnicze | przenośnie | przestarzałe | przymiotnik | przysłowiowy | psychologia, psychologiczny | regionalne | religijny, religioznawstwo | rodzaj męski | rodzaj nijaki | rosyjski | rodzaj żeński | rzadki | rzeczownik | rzymski | środowiskowy | staropolskie | starożytny | szwedzki | teatralny | techniczny | turecki | ukraiński | węgierski | włoski | wojskowy | wulgarne | żartobliwie | zdrobnienie | żeglarskie | zoologia
Według języka: wszystkie | English | français | Deutsch | lietuvių | polski
Znaleziono 113278 przypisów.
Złota Łania — statek, na którym sir Francis Drake opłynął świat. [przypis edytorski]
złota łódź Sorrentu — prawdopodobnie nawiązanie do czarodziejskiej łodzi, którą bohaterowie Jerozolimy wyzwolonej płynęli na Wyspy Szczęśliwe; Sorrento — popularna już w XIX w. miejscowość turystyczna w płd. Włoszech nad Morzem Śródziemnym, niedaleko Neapolu, miejsce urodzenia Torquato Tasso (1544–1595), wł. poety, autora poematu Jerozolima wyzwolona. [przypis edytorski]
złota miara — umiar, podstawa prezentowanej przez Horacego filozofii stoickiej. [przypis edytorski]
Złota Orda — dawne państwo mongolsko–tatarskie w okolicach gór Kaukazu i dorzecza Wołgi. Orda była czymś pośrednim między zmilitaryzowanym państwem a formą organizacji wojskowej. [przypis edytorski]
Złota — ulica w warszawskich dzielnicach Śródmieście i Wola. [przypis edytorski]
złote jabłko niezgody (mit. gr.) — złote jabłko z napisem „dla najpiękniejszej” rzucone przez boginię niezgody Eris podczas wesela Tetydy i Peleusa, wywołało spór pomiędzy Herą, Afrodytą i Ateną. [przypis edytorski]
złotemi — daw. forma N. i Msc. lm przymiotników r.ż. i r.n.; dziś tożsama z r.m.: złotymi. [przypis edytorski]
złotemi — daw. forma N. i Msc. lm przymiotników r.ż. i r.n.; dziś tożsama z r.m.: złotymi. [przypis edytorski]
złotemi — dziś popr.: złotymi. [przypis edytorski]
złotemi — dziś: złotymi. [przypis edytorski]
złote ostrogi, które Izoldy, Ginewry, Oriany przypinały niegdyś mężnym rycerzom — częścią ceremoniału pasowania na rycerza było przypięcie ostróg, dokonywane przez stojącego wyżej w hierarchii społecznej, czasami przez kobiety o wysokiej randze. [przypis edytorski]
złote ostrogi — nagroda ofiarowywana zasłużonemu rycerzowi. [przypis edytorski]
złotniczek (daw.) — uczeń złotnika, czeladnik złotniczy. [przypis edytorski]
złotnik Kuźma — postać historyczna, wzmiankowana w relacjach z podróży posłów papieskich, Benedykta Polaka i Giovanniego da Pian del Carpine. [przypis edytorski]
złotówka… grosik — w kongresowym Królestwie Polskim początkowo funkcjonował nadal polski system monetarny, od 1832 emitowano monety pol.-ros., następnie ros.-pol., z wybitą wartością równocześnie w rublach oraz w złotych (ówczesna złotówka = 15 kopiejek = 15/100 rubla, grosz = ½ kopiejki); od 1850 wybijano tylko monety czysto rosyjskie, jednak w języku potocznym utrzymały się nazwy „złotówka” i „grosz”. [przypis edytorski]
złoto ciągnione — złote nitki, którymi przetykano drogie tkaniny. [przypis edytorski]
złotogłów — droga tkanina ze złotych nitek. [przypis edytorski]
złotogłów — droga tkanina ze złotymi nitkami. [przypis edytorski]
złotogłów — droga tkanina z jedwabiu i złotych nici. [przypis edytorski]
złotogłów — jedwabna tkanina przetykana nićmi ze złota. [przypis edytorski]
złotogłów — jedwabna tkanina przetykana złotą nicią. [przypis edytorski]
złotogłów — jedwabna tkanina przetykana złotą nicią. [przypis edytorski]
złotogłów — jedwabna, ze złotą nicią, tkanina. [przypis edytorski]
złotogłów — kosztowna tkanina ze złotą nicią. [przypis edytorski]
złotogłów — tkanina ze złotych nici. [przypis edytorski]
złotogłów — złota nić. [przypis edytorski]
złotogłowie (starop. forma) — dziś Msc.lp: (w) złotogłowiu. [przypis edytorski]
złotohełma Własto — mowa o Atenie. [przypis edytorski]
złotohław — złotogłów; tkanina jedwabna wyszywana metaliczną złotą nicią. [przypis edytorski]
złotojeść — posłonek, roślina o złocistożółtych kwiatach kształtu małych różyczek, występująca w suchych, dobrze nasłonecznionych miejscach, takich jak łąki i południowe stoki górskie. [przypis edytorski]
złotokosy (neol.) — o złotych warkoczach. [przypis edytorski]
złotolejcy — przydomek Aresa, boga wojny, pochodzący od lejców jego rydwanu bojowego. [przypis edytorski]
złotolitka — owad z rzędu błonkówek, o kolorowym, metalicznie lśniącym ciele. [przypis edytorski]
złotopiór a. złotka (biol.) — ptak z rzędu dzięciołowych zamieszkujący polany w tropikalnych lasach deszczowych Ameryki Środkowej i Południowej. [przypis edytorski]
Złoto Renu — pierwsza część tetralogii Wagnera Pierścień Nibelunga, wystawiona po raz pierwszy w 1869. [przypis edytorski]
Złotousty Jan — Jan Chryzostom (ok. 350–407), biskup Konstantynopola, znakomity kaznodzieja. [przypis edytorski]
złotowłosa Izolda, Meluzyna, Berta o Wielkiej Nodze — Izolda Złotowłosa: postać z celtyckiej legendy Dzieje Tristana i Izoldy; Meluzyna: postać z podań i legend francuskich, kobieta z wężowym lub rybim ogonem, czarodziejka; Bertrada z Laonu, znana też jako Berta o Wielkich Stopach a. łac. Regina pede aucae, tj. Królowa o gęsiej stopie (ok. 720–783): żona króla Franków Pepina Krótkiego, matka Karola Wielkiego; błogosławiona Kościoła katolickiego. [przypis edytorski]
złoto z hermijskiej głębiny — rzeka Hermos (dziś: Gediz w Turcji) w Azji Mniejszej, płynąca z gór Frygii przez równinę lidyjską i wpadająca do Zatoki Smyrneńskiej w okolicach Smyrny (dziś: Izmir) słynęła z tego, że w jej piaskach znajdowano złoto. [przypis edytorski]
Złoty Brzeg — Złote Wybrzeże, kolonia brytyjska nad Zatoką Gwinejską, utworzona w 1821, w 1957 uzyskała niepodległość i zmieniła nazwę na Ghana. [przypis edytorski]
Złoty Cielec — komedia Stanisława Dobrzańskiego z 1884 r. [przypis edytorski]
złoty cielec — w Biblii: wykonany ze złota kultowy posąg byczka (daw.: cielec) czczony przez Izraelitów jako wizerunek bóstwa podczas długiej nieobecności Mojżesza; przen.: symbol bogactwa, pieniądze. [przypis edytorski]
Złoty Czerwony (daw.) — określenie złotej monety obiegowej. [przypis edytorski]
Złoty Dom — Ca d'Oro, pałac uważany za najwspanialszy nad Canale Grande. [przypis edytorski]
Złoty Dom (łac. Domus Aurea) — nieukończona rzymska rezydencja cesarza Nerona, wzniesiona między wzgórzami Palatyn, Celius i Eskwilin po wielkim pożarze Rzymu. [przypis edytorski]
Złoty Dom Nerona (łac. Domus Aurea) — rozległy pałac cesarza Nerona, zbudowany w centrum Rzymu. [przypis edytorski]
Złotyj Lach — tu: iron. o bogatym Polaku. [przypis edytorski]
złotymi ćwieki — dziś popr. N.lm: (…) ćwiekami; ćwiek: gwóźdź. [przypis edytorski]
złotymi iskry — dziś: złotymi iskrami. [przypis edytorski]
złotymi stopy — dziś: złotymi stopami. [przypis edytorski]
złotymi włosy okryta — dziś popr. N.lm: włosami. [przypis edytorski]
Złoty Ołtarzyk — mowa o Ołtarzyku polskim Witwickiego; może to być też nawiązanie do tytułu popularnego w XVIII w. zbioru modlitw Złoty ołtarz wonnego kadzenia…. [przypis edytorski]
Złoty osioł — popularny tytuł fantastycznej, frywolnej powieści przygodowej Metamorfozy, rzymskiego pisarza Apulejusza (ok. 125–ok. 170). [przypis edytorski]
złoty półksiężyc — symbol Diany, dziewiczej bogini łowów. [przypis edytorski]
Złoty Róg — wąska, głęboko wcięta zatoka Bosforu w Turcji, ograniczająca od północy starożytny Konstantynopol i oddzielająca go od położonej na północnym brzegu Galaty, europejskiej dzielnicy obecnego Stambułu. [przypis edytorski]
Złoty Róg — wąska, głęboko wcięta zatoka Bosforu w Turcji. [przypis edytorski]
złoty wiek — mityczna epoka szczęśliwości, w mitologii greckiej sytuowana u początków rodzaju ludzkiego; po złotym wieku ludzkości nastąpił srebrny, trochę gorszy od poprzedniego, po nim brązowy, a następnie żelazny, który trwa do dziś. [przypis edytorski]
złoty wiek — mityczny okres szczęśliwości, w mitologii greckiej sytuowany u początków rodzaju ludzkiego; motyw złotego wieku pojawiał się ironicznie w I pieśni Monachomachii. [przypis edytorski]
złoty wiek — mityczny okres szczęśliwości, w mitologii greckiej sytuowany u początków rodzaju ludzkiego; w kostiumach złotego wieku: nago. [przypis edytorski]
złowieszczymi uroki — dziś popr. N. lm: złowieszczymi urokami. [przypis edytorski]
złowróżby — dziś: złowróżbny. [przypis edytorski]
złowróżebnie — dziś popr.: złowróżbnie. [przypis edytorski]
złowrogi układ gwiazd… powtórzy się za pięćset lub sześćset lat od strony Asyrii i ludu Paras — Asyryjczycy na kilka lat zdobyli Egipt w 671 p.n.e., Persowie podbili go w 525 p.n.e. [przypis edytorski]
złożenie — tu: forma, postać, ułożenie, budowa. [przypis edytorski]
złożonemi — daw. forma dla określeń (przymiotników, zaimków) rzeczowników rodzaju niemęskoosobowego lm; dziś tak samo dla obu rodzajów: złożonymi. [przypis edytorski]
złożyć (daw.) — tu: porzucić. [przypis edytorski]
złożyć ręce w małdrzyk — złożyć dłonie na krzyż, wnętrzem do siebie. [przypis edytorski]
złożyć się — tu: zasłonić się (np. w szermierce). [przypis edytorski]
złożyć z czego (starop.) — tu: zrezygnować, ustąpić; złagodzić. [przypis edytorski]
złożyczyć — dziś raczej: złożeczyć, tj. przeklinać kogoś, krzyczeć na kogoś. [przypis edytorski]
złr — skrót od: złotych reńskich; złoty reński to polska nazwa austriackiego guldena, oficjalnej waluty Austro-Węgier, w 1892 zastąpionej przez koronę austro-węgierską; gulden dzielił się na 60 krajcarów (grajcarów), a od 1857 na 100 krajcarów. [przypis edytorski]
złr. — skrót od: złoty reński (polska nazwa guldena austro-węgierskiego, srebrnej monety i jednostki monetarnej Cesarstwa Austriackiego i Austro-Węgier). [przypis edytorski]
złr. w. a. — dawny skrót: złotych reńskich waluty austriackiej; walutą Austro-Węgier były guldeny, zwane też złotymi reńskimi, które po reformie walutowej w 1892 zastąpiono przez korony; w życiu codziennym wielu mieszkańców Austro-Węgier nadal liczyło w starych pieniądzach. [przypis edytorski]
z łusk (daw. forma) — dziś: łusek. [przypis edytorski]
zły (daw., gw.) — tu: diabeł. [przypis edytorski]
złymi (…) niewiasty — dziś N.lm: złymi niewiastami. [przypis edytorski]
zły — tu: szatan. [przypis edytorski]
z lądu — bo część bydła wypasano w miejscach bardziej sprzyjających niż górzysta Itaka. [przypis edytorski]
zlągł się — wykluł się, powstał. [przypis edytorski]
zląkł się nie żartem — dziś: zląkł się nie na żarty. [przypis edytorski]
zlać łaski na kogoś — dziś raczej: obsypać kogoś łaskami. [przypis edytorski]
Zlał się (…) Czy to słomy brak — dawniej na wsi sypiano na siennikach, czyli materacach ze słomy. [przypis edytorski]
z lasa (daw. forma D. lp.) — dziś popr.: z lasu. [przypis edytorski]
z lasa — dziś popr. forma D.lp.: z lasu. [przypis edytorski]
z lasa — dziś popr. z lasu. [przypis edytorski]
z laską swéj cześci — chodzi o laskę będącą oznaką czci marszałkowskiej. [przypis edytorski]
zlaszały — spolonizowany, spolaczony. [przypis edytorski]
zlatać — spadać. [przypis edytorski]
zlata — dziś popr. forma: zlatuje. [przypis edytorski]
z latem — z wiekiem. [przypis edytorski]
z lat osiemdziesiątych — chodzi o lata 80. XIX w. [przypis edytorski]
z laty — daw. forma N.lm., dziś popr.: z latami, tj. z czasem, kiedyś. [przypis edytorski]
z laty — dziś N. lm: z latami (tu domyślnie: życia). [przypis edytorski]
z laty — z latami, w ciągu lat. [przypis edytorski]
zlazuj (gw.) — złaź. [przypis edytorski]
zlękł się (starop. forma) — dziś 3.os.lp: zląkł się. [przypis edytorski]
zlękł się (starop. forma) — dziś popr.: zląkł się. [przypis edytorski]
zlężenie (daw.) — poród. [przypis edytorski]
zlec (daw.) — odbyć poród, urodzić dziecko. [przypis edytorski]
zlecenia dokonać — dziś raczej: wykonać zlecenie. [przypis edytorski]
zlec (gw.) — urodzić dziecko. [przypis edytorski]