Wesprzyj Wolne Lektury 1,5% podatku — to nic nie kosztuje! Wpisz KRS 00000 70056 i nazwę fundacji Wolne Lektury do deklaracji podatkowej. Masz czas tylko do końca kwietnia :)
Przypisy
Pierwsza litera: wszystkie | 0-9 | A | B | C | D | E | F | G | H | I | J | K | L | M | N | O | P | Q | R | S | T | U | V | W | X | Y | Z
Według typu: wszystkie | przypisy autorskie | przypisy redaktorów Wolnych Lektur | przypisy źródła | przypisy tłumacza
Według kwalifikatora: wszystkie | architektura | białoruski | biologia, biologiczny | chemiczny | czasownik | czeski | dawne | francuski | frazeologia, frazeologiczny | grecki | gwara, gwarowe | hebrajski | historia, historyczny | hiszpański | łacina, łacińskie | mitologia | mitologia grecka | mitologia rzymska | niemiecki | poetyckie | pogardliwe | potocznie | przestarzałe | regionalne | rodzaj nijaki | rosyjski | rodzaj żeński | rzadki | staropolskie | ukraiński | włoski | żartobliwie
Według języka: wszystkie | Deutsch | lietuvių | polski
Znaleziono 5943 przypisów.
zatoczek wielokształtny — jeden z gatunków ślimaków z rodziny zatoczkowatych, żyjących w płytkich zbiornikach wody słodkiej. [przypis edytorski]
za to ją (żonę Jagiełły) świętą omal zrobili — Jadwiga Andegaweńska (1373/1374–1399), żona Władysława Jagiełły, znana z pobożnego życia i działalności charytatywnej, po śmierci została otoczona kultem; w 1997 oficjalnie ogłoszono ją świętą. [przypis edytorski]
za to jej powinien (daw.) — ma wobec niej powinności, jest wobec niej zobowiązany. [przypis edytorski]
Zatoka Adeńska — obszar wodny w zachodniej części Morza Arabskiego, pomiędzy półwyspem Arabskim a Somalijskim, na północnym zachodzie połączony cieśniną Bab al-Mandeb z Morzem Czerwonym. [przypis edytorski]
Zatoka Arabska (łac. Sinus Arabicus) — historyczna nazwa Morza Czerwonego, rozciągającego się pomiędzy północną Afryką a Płw. Arabskim, stanowiącego część Oceanu Indyjskiego. [przypis edytorski]
Zatoka Berau — zatoka w płn.-zach. Gwinei, oddzielająca płw. Ptasia Głowa (Doberai) od płw. Bomberai. [przypis edytorski]
Zatoka Biafryjska a. Biafra — ob. Zatoka Bonny, zatoka Oceanu Atlantyckiego stanowiąca część Zatoki Gwinejskiej, rozciągająca się od delty Nigru po Przylądek Lopez w Gabonie. [przypis edytorski]
zatoka chesterska — Zatoka Liverpoolska w Anglii, stanowiąca ujście m.in. rzeki Dee, nad którą położone jest miasto Chester. [przypis edytorski]
zatoka (daw.) — zakręt. [przypis edytorski]
Zatoka Gaskońska (fr. Golfe de Gascogne) — dziś: Zatoka Biskajska, położona pomiędzy północnym wybrzeżem Półwyspu Iberyjskiego a południowo-zachodnim wybrzeżem Francji. [przypis edytorski]
zatoka Pensacola — zatoka w płn.-wsch. części Zatoki Meksykańskiej, tworząca naturalny port morski. Pierwsze europejskie osiedle w tym regionie zostało założone przez ekspedycję hiszp. konkwistadora Tristána de Luna y Arellano w 1559. Wyczerpaną huraganem i głodem, liczącą ponad 1000 osób kolonię porzucono 10 lat później. Hiszpanie ponownie osiedlili się na Pensacoli w 1698. [przypis edytorski]
zatoka Putlam — dziś popr. laguna Puttalam, wielka laguna na płn.-zach. wybrzeżu wyspy Cejlon, od północy połączona z oceanem, nosząca nazwę od położonego nad jej południowym krańcu miasta Puttalam. [przypis edytorski]
Zatoka Salerneńska — zatoka Morza Śródziemnego na płd.-zach. wybrzeżu Włoch, oddzielona Półwyspem Sorrentyńskim od Zatoki Neapolitańskiej. [przypis edytorski]
Zatoka Sebenicka — ujście do Morza Śródziemnego jednego z ramion Nilu, nazwanego od gr. nazwy miasta Sebennytos, stolicy 12. nomu Dolnego Egiptu. [przypis edytorski]
Zatoka Sorrentyńska — niewielka zatoka Morza Śródziemnego w pobliżu miasta Sorrento, w płd.-wsch. części Zatoki Neapolitańskiej. [przypis edytorski]
Zatoka Spezia, wł. Golfo della Spezia — zatoka Morza Tyrreńskiego na płn.-zach. wybrzeżu Włoch, nad którą położone jest miasto La Spezia. [przypis edytorski]
zatoka wielka Rei — Morze Jońskie wraz z Adriatykiem; akwen poświęcony bogini Rei, żonie Kronosa. [przypis edytorski]
Zatoka Wielorybia — dawna zatoka w obrębie Lodowca Szelfowego Rossa, u wybrzeży Antarktydy. Stanowiła położony najdalej na południe naturalny port na Ziemi. Znajdowały się tutaj amerykańskie bazy polarne wykorzystywane przez ekspedycje pod dowództwem Richarda Byrda z lat 1928–1930, 1933–1935, 1939–1941. W 1987 roku od lodowca oderwała się ogromna góra lodowa (5400 km²), całkowicie niszcząc Zatokę Wielorybią. [przypis edytorski]
zatokę Rio (…) odkrył w roku 1501 Gonçalo Coelho — Gonçalo Coelho w maju 1501 wypłynął z Lizbony, do brzegów Brazylii dotarł w sierpniu 1501, zaś zatokę Rio de Janeiro odkrył 1 stycznia 1502. [przypis edytorski]
zatokowany — pochłonięty zalotami; od: tokować: z przejęciem zachwalać swoje zalety i sukcesy (na podobieństwo samców niektórych gatunków ptaków w okresie godowym, które wydają charakterystyczne dźwięki i wykonują odpowiednie ruchy mające wabić samicę). [przypis edytorski]
za tom (…) zobaczył — przykład ruchomej końcówki fleksyjnej czasownika; inaczej: za to zobaczyłem. [przypis edytorski]
zatracenie — zatraceniec, niegodziwiec, utrapieniec. [przypis edytorski]
zatraceny (z czes.) — zatraceni, skazani na potępienie (przekleństwo). [przypis edytorski]
zatracić — zapodziać, zagubić. [przypis edytorski]
zatracon (daw.) — skrócona forma imiesłowu przymiotnikowego r.m.; dziś: zatracony. [przypis edytorski]
zatracony — zagubiony, zaginiony. [przypis edytorski]
zatrapiać — dziś: trapić; martwić, zamartwiać. [przypis edytorski]
zatrata (daw.) — zatracenie, zguba. [przypis edytorski]
zatrinkować (z niem. trinken: pić) — wypić. [przypis edytorski]
za triumfalnym postępować wozem — według rzymskiego zwyczaju podczas triumfu za wozem wiozącym zwycięskiego wodza szedł wódz armii pokonanej. [przypis edytorski]
zatrudniać (daw.) — zaprzątać głowę, absorbować. [przypis edytorski]
zatrudniać się — zajmować się. [przypis edytorski]
zatrudnić (daw.) — tu: utrudnić. [przypis edytorski]
zatrudnić — tu: zająć. [przypis edytorski]
zatrudnienia (daw.) — zajęcia, czynności. [przypis edytorski]
zatrudnienie (daw.) — zajęcie, czynność. [przypis edytorski]
zatrudnienie — tu: bycie czynnym, zajętym czymś; wywieść duszę z zatrudnienia: pozbawić życia. [przypis edytorski]
zatrudnione nabycie (starop.) — z trudem uzyskany dobytek. [przypis edytorski]
zatrudniony (tu daw.) — zajęty. [przypis edytorski]
zatrudniony — zajęty. [przypis edytorski]
zatrudniony — zajęty, zaprzątnięty. [przypis edytorski]
zatrutemi — dziś popr.: zatrutymi. [przypis edytorski]
z Atrydy — dziś: z Atrydami. [przypis edytorski]
zatrzaskanych — dziś popr.: zatrzaskiwanych. [przypis edytorski]
zatrzaska — pułapka. [przypis edytorski]
zatrzask — zamek sprężynowy, którego zapadka zaskakuje automatycznie, bez użycia klucza. [przypis edytorski]
zatrzasłam — popr.: zatrzasnęłam [przypis edytorski]
zatrzęsać — dziś: trząść (z B.: co?) a. wstrząsać (z N.: czym?). [przypis edytorski]
zatrzymać — tu: zamówić, zarezerwować. [przypis edytorski]
za trzy niedziele (daw., gw.) — za trzy tygodnie. [przypis edytorski]
zaturbować się (daw., gw.) — zmartwić się. [przypis edytorski]
za — (tu rusycyzm:) przez. [przypis edytorski]
za twą całość — za twoją cielesną nietykalność, dla twojego ocalenia. [przypis edytorski]
zatwardzywa (daw.) — dziś: zatwardza. [przypis edytorski]
zatwostepić (neol.) — zatańczyć two-step. [przypis edytorski]
Zatybrze — wł.: Trastevere, rione XIII Rzymu. [przypis edytorski]
zatyć — roztyć się, utyć. [przypis edytorski]
zatykajwa (starop. forma) — dziś 2.os.lm trybu rozk.: zatykajmy. [przypis edytorski]
zatyłek (daw.) — tylna część czegoś; miejsce za czymś. [przypis edytorski]
zatym (starop. forma ort.) — dziś popr.: zatem. [przypis edytorski]
zatym (starop. forma ort.) — dziś: zatem; więc. [przypis edytorski]
zatym (starop.) — za tym; w związku z tym, więc. [przypis edytorski]
Za tysiąc dziewoi ona mi obstoi — Zastąpi mi tysiąc dziewcząt. [przypis edytorski]
Za udział w zgromadzeniach lud dostaje wynagrodzenie — w Atenach po przywróceniu demokracji po wojnie peloponeskiej, od 403 p.n.e., za uczestnictwo w obradach zgromadzenia ludowego płacono obywatelom diety (ekklesiastikon), początkowo w skromnej kwocie jednego obola. [przypis edytorski]
zaufać swój skarb — dziś popr.: powierzyć swój skarb. [przypis edytorski]
zaufany — tu: zadufany, mający bezgraniczne zaufanie. [przypis edytorski]
zaufany w stopniu, który trzymał — mając ufność w pozycję, jaką zajmował. [przypis edytorski]
zaum — technika „pisania pozarozumowego” rosyjskiego poety awangardowego Wielimira Chlebnikowa, oparta o symbolizm dźwiękowy. [przypis edytorski]
Zauna — w gwarze obozowej łaźnia, odwszalnia. [przypis edytorski]
za upamiętaniem (daw.) — po opamiętaniu się. [przypis edytorski]
za urzędem na polu Marsa goni — na Polu Marsowym, równinie poświęconej bogowi wojny Marsowi, poza tzw. murami serwiańskimi, otaczającymi dawniej Rzym, odbywały się m.in. zebrania ludowe komicjów centurialnych, wybierające urzędników. [przypis edytorski]
za usmirenje polskawo miatieża (ros.) — za stłumienie polskiego buntu; tytuł medalu nadawanego przez władze carskie m.in. urzędnikom, którzy w czasie powstania styczniowego odznaczyli się szczególną lojalnością. [przypis edytorski]
zausznica (daw.) — kolczyk, ozdoba noszona na uchu. [przypis edytorski]
zausznice — tu: kolczyki. [przypis edytorski]
zausznik (daw.) — powiernik potajemnie dostarczający informacji. [przypis edytorski]
zausznik — doradca. [przypis edytorski]
zausznik — powiernik, człowiek zaufany. [przypis edytorski]
zausznik — powiernik i osoba dostarczająca informacji. [przypis edytorski]
zausznik (przestarz.) — powiernik, donosiciel. [przypis edytorski]
zauważył w trawie kilka fiołków (…) „Będę miał kolację” — liście fiołka pachnącego (Viola odorata) są jadalne, nadają się do sałatek i zup wiosennych. [przypis edytorski]
zawada (daw.) — przeszkoda. [przypis edytorski]
zawada — przeszkoda, przeciwność. [przypis edytorski]
zawada — przeszkoda. [przypis edytorski]
zawada (starop.) — przeszkoda; gdzie się jaka najduje zawada: gdzie się znajduje jakaś przeszkoda. [przypis edytorski]
zawada (starop.) — przeszkoda. [przypis edytorski]
zawadiacki — awanturniczy, wyzywający. [przypis edytorski]
zawakować (daw.) — o stanowisku pracy: zostać zwolnionym. [przypis edytorski]
zawakować — zostać opróżnionym; pozostać nieobsadzonym. [przypis edytorski]
zawała — prawdop. przeszkoda. [przypis edytorski]
zawalidroga — ktoś przeszkadzający innym. [przypis edytorski]
zawarcie (daw.) — zamknięcie. [przypis edytorski]
zawarcie (daw.) — zamknięcie; zawierać: zamykać. [przypis edytorski]
zawarła (starop. forma) — dziś: zamknęła. [przypis edytorski]
zawarła — zamknęła. [przypis edytorski]
zawarł (daw.) — zamknął. [przypis edytorski]
zawarować (daw.) — zagwarantować, zastrzec. [przypis edytorski]
zawarować (daw.) — zastrzec. [przypis edytorski]
zawarować — zastrzec; zapewnić coś komuś lub sobie. [przypis edytorski]
zawarto (starop.) — zamknięto. [przypis edytorski]
zawarty (daw., gw.) — zamknięty. [przypis edytorski]