Aby móc stabilnie działać w 2026 roku, potrzebujemy Twojego wsparcia!
dowiedz się więcej
Przypisy
Pierwsza litera: wszystkie | 0-9 | A | B | C | D | E | F | G | H | I | J | K | L | M | N | O | P | Q | R | S | T | U | V | W | X | Y | Z
Według typu: wszystkie | przypisy autorskie | przypisy redaktorów Wolnych Lektur | przypisy źródła | przypisy tłumacza | przypisy tradycyjne
Według kwalifikatora: wszystkie | anatomiczne | angielski, angielskie | arabski | architektura | astronomia | austriacki | białoruski | biologia, biologiczny | bez liczby pojedynczej | botanika | celtycki | chemiczny | czasownik | czeski | dawne | drukarstwo, drukowany | dziecięcy | ekonomiczny | filozoficzny | fizyka | francuski | frazeologia, frazeologiczny | geografia, geograficzny | geologia | grecki | gwara, gwarowe | handel, handlowy | hebrajski | hinduski | historia, historyczny | hiszpański | holenderski | ironicznie | islandzki | japoński | łacina, łacińskie | literacki, literatura | liczba mnoga | matematyka | medyczne | mineralogia | mitologia | mitologia germańska | mitologia grecka | mitologia rzymska | muzyczny | nieodmienny | niemiecki | norweski | obelżywie | poetyckie | pogardliwe | polski | polityczny | portugalski | pospolity | potocznie | prawo, prawnicze | przenośnie | przestarzałe | przymiotnik | przysłowiowy | psychologia, psychologiczny | regionalne | religijny, religioznawstwo | rodzaj męski | rodzaj nijaki | rosyjski | rodzaj żeński | rzadki | rzeczownik | rzymski | sportowy | środowiskowy | staropolskie | starożytny | szwedzki | teatralny | techniczny | turecki | ukraiński | węgierski | włoski | wojskowy | wschodni | wulgarne | żartobliwie | zdrobnienie | żeglarskie | zoologia
Według języka: wszystkie | English | français | Deutsch | lietuvių | polski
Znaleziono 129442 przypisów.
saloon (ang.) — szynk. [przypis edytorski]
salopa — damska peleryna podszyta futrem. [przypis edytorski]
salopa — długa, ciepła peleryna z kapturem i szerokimi rękawami, noszona przez damy w XVIII i XIX w. [przypis edytorski]
salopa — długa ocieplana peleryna z szerokimi rękawami i rękawami, noszona w XVIII i XIX w. przez kobiety. [przypis edytorski]
salopa — długie, wierzchnie okrycie damskie, z rękawami i pelerynką, ocieplane futrem, noszone w XVIII i XIX w. [przypis edytorski]
salopa — wierzchnie okrycie kobiece z pelerynką, podbite futrem. [przypis edytorski]
salopka — wierzchnie okrycie damskie. [przypis edytorski]
salopka (zdr. od: salopa) — długie, wierzchnie okrycie kobiece, z rękawami i pelerynką, ocieplane futrem, noszone w XVIII i XIX w. [przypis edytorski]
salopkę (zdr.), salopa — długa, ciepła peleryna z kapturem i szerokimi rękawami, noszona przez damy w XVIII i XIX w. [przypis edytorski]
Salpêtrière — szpital w Paryżu; w 1656 r. został przekształcony w przytułek dla ubogich; służył także jako więzienie dla przestępców, prostytutek, chorych psychicznie i epileptyków. [przypis edytorski]
salsefia — rodzaj warzywa (odmiana skorzonery), z którego spożywa się korzeń z wyglądu podobny do białej marchwi, smakiem przypominający szparagi. [przypis edytorski]
Salsolacea (daw. bot.) — ob. Chenopodiaceae, grupa roślin rosnących zazwyczaj w miejscach suchych i przeważnie zasolonych, na pustynnych i półpustynnych terenach Afryki, Bliskiego Wschodu i Azji. [przypis edytorski]
salsta — pasidaro saldi. [przypis edytorski]
salt (daw.) — skok, pląs. [przypis edytorski]
saltare (łac.) — tańczyć; tu: by tańczyć. [przypis edytorski]
salteador (hiszp.) — rozbójnik. [przypis edytorski]
salto mortale (wł.: skok śmierci) — skok akrobatyczny z koziołkowaniem na dużej wysokości. [przypis edytorski]
salto mortale (wł.) — skok śmiertelny, grożący śmiercią. [przypis edytorski]
salto mortale (z wł.) — ryzykowny skok z dużej wysokości, w trakcie którego koziołkuje się w powietrzu. [przypis edytorski]
Saludo, senores! (hiszp.) — Pozdrowienie, panowie! [przypis edytorski]
salus (łac.) — zdrowie. [przypis edytorski]
salus reipublicae (łac.) — dobro rzeczypospolitej. [przypis edytorski]
Salus Reipublicae suprema lex esto (łac.) — dobro rzeczypospolitej powinno być najwyższym prawem; maksyma rzymska (była umieszczona na ścianie w sali obrad Sejmu w dwudziestoleciu międzywojennym). [przypis edytorski]
salus reipublicae suprema lex esto (łac.) — dobro rzeczypospolitej powinno być najwyższym prawem; maksyma rzymska. [przypis edytorski]
Salustius, właśc. Caius Sallustius Crispus (86–35 p.n.e.) — rzymski historyk i polityk; pochodził z rodziny plebejskiej, spoza Rzymu; przeciwnik arystokracji, w przeciwieństwie do Cycerona stał się zwolennikiem Cezara. [przypis edytorski]
Salustiusz du Bartas, właśc. Guillaume de Salluste du Bartas (1544–1590) — poeta francuski, hugenot, uczestnik wojen religijnych; autor m.in. b. popularnego, przetłumaczonego na wiele języków eposu erudycyjnego La Sepmaine ou La Création du monde (Tydzień albo stworzenie świata, 1578–1584). [przypis edytorski]
Salustiusz, właśc. Gaius Sallustius Crispus (86–35 p.n.e.) — historyk rzymski, autor m.in. Dziejów (łac. Historiae) oraz Spisku Katyliny (łac. De coniuratione Catilinae), Wojny z Jugurtą (łac. Bellum Iugurthinum). [przypis edytorski]
salut (fr.) — witaj. [przypis edytorski]
Salute (pot.) — barokowa bazylika Santa Maria della Salute (wł.: św. Marii od zdrowia) w Wenecji. [przypis edytorski]
salute (z łac. salus: zdrowie) — wł.: zdrowie, na zdrowie; ang.: pozdrowienie, salut. [przypis edytorski]
salutem Reipublicae (łac.) — bezpieczeństwo Rzeczypospolitej. [przypis edytorski]
salutis Reipublicae (łac.) — ratowania Rzeczypospolitej. [przypis edytorski]
salutować (daw.) — pozdrawiać, witać. [przypis edytorski]
salva parti satisfactione — oprócz częściowej satysfakcji a. rekompensaty. [przypis edytorski]
Salva utrinque appellatione ad aliquod propinquius forum canonicum (łac.) — unikając odwołania się którejkolwiek ze stron do jakiegoś bliższego forum kanonicznego. [przypis edytorski]
salva venia — (lat.) mit Verlaub zu sagen. [przypis edytorski]
Salvandy, Narcisse Achille (1795–1856) — francuski pisarz i polityk. [przypis edytorski]
Salvator! (łac.) — zbawca! [przypis edytorski]
salvatoribus mundi (łac.) — zbawcom świata. [przypis edytorski]
Salve Eternum (łac.) — formuła pożegnania zmarłych; odpowiednik: „wieczny odpoczynek”. [przypis edytorski]
Salve, królu Herodzie (…) — Powitanie Trzech Królów. Tekst mój. [przypis edytorski]
salve (łac.) — witaj. [przypis edytorski]
Salve Regina (łac.) — bądź pozdrowiona Królowo; incipit pieśni ku czci Matki Boskiej. [przypis edytorski]
salve Regina (łac.) — bądź pozdrowiona królowo. [przypis edytorski]
salve Regina (łac.) — bądź pozdrowiona, królowo; także: tytuł maryjnej pieśni religijnej. [przypis edytorski]
Salve Regina (łac.) — bądź pozdrowiona, Królowo; tytuł maryjnej pieśni religijnej. [przypis edytorski]
Salve Regina (łac. Witaj Królowo) — katolicka pieśń (antyfona) śpiewana ku czci Najświętszej Maryi Panny. [przypis edytorski]
Salve Regina Mater misericordiae, vitae dulcedo et spes nostra! Salve (łac.) — Witaj Królowo, Matko Miłosierdzia, życia słodyczy i nadziejo nasza, witaj! (fragment pieśni katolickiej ku czci Madonny). [przypis edytorski]
Salve Regina! monstra Te esse matrem! (łac.) — Witaj, Królowo, pokaż, że jesteś matką (tj. okaż się naszą matką, bądź nam matką); pierwsze słowa średniowiecznej antyfony do Matki Boskiej. [przypis edytorski]
salve, sol (łac.) — witaj, słońce. [przypis edytorski]
salve venia (łac.) — bez szkody. [przypis edytorski]
Salvier dich — Bring dich in Sicherheit. [przypis edytorski]
salvoconducto (hiszp.) — list żelazny, przepustka; dokument wydany przez władze, który umożliwia okazicielowi swobodne i bez ryzyka podróżowanie przez określone tereny. [przypis edytorski]
Salvum me fac Domine, quoniam defecit sanctus (łac.) — Ratuj, Panie, bo nie ma pobożnych; Psalm 12. [przypis edytorski]
salvum me fac (łac.) — wybaw mnie; tu: ratunku. [przypis edytorski]
salwa-gwardia — list żelazny, gwarantujący nietykalność. [przypis edytorski]
Salwa, Wojciech (1878 a. 1879–1961) — łódzki właściciel popularnej kwiaciarni przy ul. Dzielnej 4, z późniejszą filią na ul. Piotrkowskiej i in.; mistrz bukieciarstwa, autor publikacji na ten temat oraz wspomnień (Moje wspomnienia 1892–1912, Łódź 1912 z Pogadanką o bukieciarstwie oraz Z kwiatami przez kraje i ludzi od 1912 do 1927 r. Łódź-Rosja-Syberja-Nerczyńsk-Irkuck-Łódź. Garść wrażeń, przeżyć i opisów, Łódź 1927). [przypis edytorski]
salwarsan — arsfenamina, środek bakteriobójczy, używany do zwalczania syfilisu przed wynalezieniem antybiotyków. [przypis edytorski]
salwarsan — związek organiczny z domieszką arsenu, pierwszy syntetyczny środek bakteriobójczy i pierwsze skuteczne lekarstwo na syfilis. [przypis edytorski]
salwator (daw., łac. salvator) — zbawca, wybawiciel. [przypis edytorski]
salwator (daw., z łac.) — zbawca, wybawiciel. [przypis edytorski]
Salwian a. Salwian z Marsylii (ok. 400–469/470) — wczesnochrześcijański pisarz. [przypis edytorski]
Salwian z Marsylii (ur. ok. 400) — wczesnochrześcijański pisarz, związany z Galią. Skarga przywołuje tutaj jego dzieło De vero iudicio et providentia dei za pośrednictwem Baroniusza Annales ecclesiastici (t. 5). [przypis edytorski]
salwować (daw.) — ratować. [przypis edytorski]
salwować — ratować. [przypis edytorski]
salwować się (daw.) — ratować się. [przypis edytorski]
salwować się (z łac.) — ratować się. [przypis edytorski]
salwować się (z łac.) — ratować się. [przypis edytorski]
salwować się (z łac.) — ratować się, uciekać. [przypis edytorski]
salwować (z łac., daw.) — ratować. [przypis edytorski]
salwować (z łac.) — ratować, ocalać, wybawiać. [przypis edytorski]
salwować (z łac.) — ratować. [przypis edytorski]
salwować (z łac. salvare, od salvus: zdrów, cały, bezpieczny) — ratować z opresji, ocalać, wybawiać. [przypis edytorski]
salwowan (daw., z łac.) — salwowany (daw. krótka forma przym.), uratowany. [przypis edytorski]
salwując — ratując. [przypis edytorski]
Salzbrunn — tu: Nieder Salzbrunn, dawna niemiecka nazwa miejscowości Szczawienko, ob. dzielnicy Wałbrzycha, sąsiadującej z dzielnicą Książ. [przypis edytorski]
Salzman — prawdopodobnie chodzi o Christiana Gotthilfa Salzmanna (1744–1811), niemieckiego pedagoga, zwolennika ruchu filantropistów i założyciela szkoły w Schnepfenthal. [przypis edytorski]
Sałas (gw.) — szałas; prosty budynek drewniany, lokowany przeważnie na halach, służący za mieszkanie basy i juhasom podczas letnich wypasów owiec. [przypis edytorski]
sałasz — dziś popr.: szałas; daw. chatka pasterska. [przypis edytorski]
Sałdynów, popr.: Soldenhoff, Antoni Aleksander — generał-major wojsk koronnych; dyrektor generalny, potem dzierżawca huty w Miedzianej Górze (1782–1797); służył kolejnym ambasadorom i posłom rosyjskim, pobierając od nich żołd; członek konfederacji targowickiej, podczas insurekcji warszawskiej aresztowany, po kilku miesiącach uwolniony; po upadku powstania zasiadał w przybocznej kancelarii komendanta Warszawy, Friedricha von Buxhoevedena. [przypis edytorski]
sałhan (z ukr.) — naczynie na sadło. [przypis edytorski]
sałhan — zwój, w jaki formuje się sadło. [przypis edytorski]
Sałtyczicha a. Daria Mikołajewna Sałtykowa (1730–1801) — rosyjska arystokratka i seryjna morderczyni, znana z sadyzmu i okrucieństwa wobec poddanych. [przypis edytorski]
Sałtykow-Szczedrin, Michaił Jewgrafowicz (1826–1889) — rosyjski pisarz, satyryk i publicysta. [przypis edytorski]
Sałynka — ukr. zdr. od imienia Salomea. [przypis edytorski]
sam a sam (starop.) — sam na sam. [przypis edytorski]
sam ci byłem — konstrukcja z partykułą wzmacniającą ci. [przypis edytorski]
sam ci się wiłem — konstrukcja z partykułą wzmacniającą ci. [przypis edytorski]
sam (daw.) — chodź tu. [przypis edytorski]
sam (daw.) — tam; tutaj. [przypis edytorski]
sam (daw.) — tam, tutaj. [przypis edytorski]
sam (daw.) — tutaj, tędy. [przypis edytorski]
sam (daw.) — tutaj, tędy; używane orzeczeniowo: sam a. sam tu: chodź, podejdź. [przypis edytorski]
sam (daw.) — tutaj; używane orzeczeniowo: sam a. sam tu: chodź, podejdź. [przypis edytorski]
sam do mnie (starop.) — chodź tu do mnie. [przypis edytorski]
sam, dziewczęta (daw.) — chodźcie, dziewczęta; przykład wykorzystania daw. konstrukcji zdania przyzywającego, por. np. sam tu: chodź tu itp. [przypis edytorski]
sam już w tym będę (daw.) — sam tego dopilnuję. [przypis edytorski]
sam nie zwie (daw.) — sam się nie dowie. [przypis edytorski]
sam po matce swojej — «Nie ma on brata z tej samej matki», zob. Raszi do 44:20. [przypis edytorski]
