Potrzebujemy Twojej pomocy!
Na stałe wspiera nas 450 czytelników i czytelniczek.
Niestety, minimalną stabilność działania uzyskamy dopiero przy 500 regularnych darczyńców. Dorzucisz się?
Przypisy
Pierwsza litera: wszystkie | 0-9 | A | B | C | D | E | F | G | H | I | J | K | L | M | N | O | P | Q | R | S | T | U | V | W | X | Y | Z
Według typu: wszystkie | przypisy autorskie | przypisy redaktorów Wolnych Lektur | przypisy źródła | przypisy tłumacza
Według kwalifikatora: wszystkie | angielski, angielskie | architektura | białoruski | czeski | dopełniacz | dawne | francuski | grecki | gwara, gwarowe | hebrajski | hiszpański | holenderski | islandzki | język, językowy, językoznawstwo | łacina, łacińskie | literacki, literatura | liczba mnoga | mitologia | mitologia germańska | mitologia grecka | mitologia rzymska | niemiecki | poetyckie | pogardliwe | portugalski | potocznie | przenośnie | przestarzałe | przymiotnik | przysłowiowy | przysłówek | regionalne | rosyjski | staropolskie | starożytny | turecki | ukraiński | węgierski | włoski | żartobliwie | zdrobnienie
Według języka: wszystkie | English | français | Deutsch | lietuvių | polski
Znaleziono 24942 przypisów.
przypadną na lewe skrzydło — bitwa ta, niepomyślna dla sprzymierzonych Holendrów i Duńczyków, została stoczona 23 lipca 1659. [przypis redakcyjny]
przypadnie — pokryje się. [przypis redakcyjny]
przypadnie — stanie się, zdarzy się. [przypis redakcyjny]
przypadnie — wypadnie. [przypis redakcyjny]
przypaść na co (starop.) — zgodzić się [na co], podjąć się [czego]. [przypis redakcyjny]
przypasany do miecza rycerz — Kochanowski brał udział w wyprawie inflanckiej z r. 1568 (por. Pieśni, I 13); tutaj powtarza żart Cycerona o wojowniku małego wzrostu. [przypis redakcyjny]
przypatrować (starop.) — przyciągać. [przypis redakcyjny]
przypiąć (starop.) — dokuczyć; [por.] głód przypnie. [przypis redakcyjny]
przypiec grzanki — tu ironicznie: dogodzić, sprawić przyjemność. [przypis redakcyjny]
przypij każdy swemu — w domyśle: sąsiadowi. [przypis redakcyjny]
Przypisek ten pochodzi nie od Wertera, lecz, jak i poprzednie — od wydawcy. „Teraz” mówi wydawca, bo między rokiem 1771, t.j. data listu Wertera, a rokiem wydania dzieła (1774) ukazały się kazania Lavatera, zawierające także kazanie na wspomniany temat. Lavater, Jan Kasper (1741–1801), autor dzieła Physiognomische Fragmente zur Beforderung der Menschenkentniss und Menschenliebe (1775–1778), w którym propagował myśl poznawania charakterów ludzkich z fizjonomii. Lavater był także autorem wielu pieśni religijnych i świeckich, kazań i rozpraw. [przypis redakcyjny]
przypisny — poddany właściciela wsi, który mu pozwolił wyuczyć się rzemiosła. [przypis redakcyjny]
[przypis redakcyjny]
przypławiony — przywieziony wodą. [przypis redakcyjny]
przy podatkach i przy wielu innych najużyteczniejszych krajowi ustawach — przy sposobności rozpraw o przeznaczeniu dóbr Kawalerów Maltańskich (zob. dalej), których Poniński był przeorem. [przypis redakcyjny]
przypodobnić (starop.) — stać się podobnym. [przypis redakcyjny]
przypominały „studia z natury” — przypominały obrazy, portrety malowane z natury. [przypis redakcyjny]
Przypominam się pamięci p. Marcjanny — Łempickiej. [przypis redakcyjny]
Przypominasz krwawe łuny — aluzja do tzw. „koliszczyzny”, krwawego buntu chłopów ukraińskich przeciw polskiej szlachcie w 1763 r. Postać Wernyhory zjawia się na tle tych właśnie historycznych wydarzeń; na takim też tle ukazuje go Słowacki w Śnie srebrnym Salomei. Tam poeta każe mu opowiadać, iż porwie go „piekielny, biały rumak” z „lirą grającą u siodła”, ale że wróci, kiedy Polska będzie trupem; na dźwięk liry trup Polski powstanie. Przed Weselem, a nawet przed weselem Rydla, pisał Wyspiański rapsod pt. Wernyhora. [przypis redakcyjny]
przypomniał się światu, że żyje — w pierwodruku: że jeszcze żyje. [przypis redakcyjny]
Przypomnij Moskę — Buondelmonte przyrzekł ożenić się z panną z domu Amidei, gdy tymczasem nagle zmienił swój zamysł i ożenił się z krewną Donatich. Ten postępek rozjątrzył gniew wielu domów spokrewnionych z rodem Amidei. Uberti i Lamberti głośno wołali: „Zemścić się, ukarać Buondelmonta!”. Starsi radzili roztropność i umiarkowanie: lecz młody Moska wrzący gniewem, radził zabić Buondelmonta, którego sam na koniec przebił puginałem. Ta familijna tragedia dała początek stronnictwom i sporom, jakie przez długie czasy wstrząsały Florencją. [przypis redakcyjny]
Przypomnij sobie, drogi — Przypomnij sobie moje słowa. Jest to przepowiednia, że sławę zdobytą w bitwie z Tatarami przyjdzie okupić strasznym nieszczęściem, że promień tej sławy będzie miał jaskrawy, krwawy zachód, po którym nastąpi noc niczym nieukojonej rozpaczy. [przypis redakcyjny]
Przypomnij sobie Piotra z Medicyny — Medicyna wziął imię od miejsca swego urodzenia w ziemi bolońskiej; warchoł i intrygant, kłócił lud ze szlachtą, waśnił władców Rawenny i Rimini. [przypis redakcyjny]
przypowiedzieć służbę komu (starop.) — przyjąć na służbę. [przypis redakcyjny]
przyprawa (starop.) — ozdoba. [przypis redakcyjny]
przyprawa (starop.) — [tu:] ochrona. [przypis redakcyjny]
przyprawia go w położenie (…) wyjątkowe — raczej: sytuuje go w położeniu wyjątkowym. [przypis redakcyjny]
przyprawy (starop.) — [tu:] lekarstwa, sposoby. [przypis redakcyjny]
przypuścić się na kogo (starop.) — zdać [się na kogo]. [przypis redakcyjny]
przypust (neol.) — dostęp. [przypis redakcyjny]
przyrobek — w gwarach istnieje słowo „przyrobiska” oznaczające grunta powstałe na karczowiskach; tu raczej w znaczeniu: powiększenie, to, co zostało przyrobione. [przypis redakcyjny]
przyrodne własności — przyrodzone prawa. [przypis redakcyjny]
przyrodzenia — natury, pojmowanej podówczas jako zespół pierwiastków materialnych i duchowych; stąd Dziewica nazywa je „powszechną ojczyzną ciał i dusz”. [przypis redakcyjny]
przyrodzenie* (daw.) — to, co jest przyrodzone człowiekowi, natura. [przypis redakcyjny]
przyrodzenie (daw.) — tu: natura, przyroda. [przypis redakcyjny]
przyrodzony (daw.) — naturalny. [przypis redakcyjny]
przyśnica — przecznica, droga rozstajna. [przypis redakcyjny]
przysada — nadmiar. [przypis redakcyjny]
przysada — przywara, wada. [przypis redakcyjny]
przysada (starop.) — postępek. [przypis redakcyjny]
przysady — czegoś gorszego, niedoskonałości. [przypis redakcyjny]
przyschnąć — przylgnąć. [przypis redakcyjny]
przysiągłem — złamanie tej przysięgi odpłaca Werter śmiercią. [przypis redakcyjny]
przysiędę — dziś popr.: przysiądę. [przypis redakcyjny]
przysięgą — [Poniński] złożył zwykłą przysięgę poselską przed wyborcami (obecnie ślubowanie składane jest przed Sejmem). [przypis redakcyjny]
Przysięga — jeden z licznych wierszy powtarzających nutę popularnego wiersza Tetmajera Evviva l'arte! [przypis redakcyjny]
przysięga — tu: dotycząca ścisłego przestrzegania statutów ordynackich. [przypis redakcyjny]
Przysięgi nie zażąda, ani jej nie złoży! — nie będzie żądał sądu (w sądzie obydwie strony składały przysięgę). Erynie stoją na stanowisku, że skoro ktoś zabił — musi zginąć. Sądu żadnego nie uznają i nie chcą do niego dopuścić. [przypis redakcyjny]
przyskępszym — skąpiej. [przypis redakcyjny]
Przy słowach: „Wchodzą Kapulet i Pani Kapulet”, opuszczono: „Pan Kapulet w sukni” (było to okrycie na ulicę). Przy braku dekoracji takie zmiany ubioru od razu sugerowały widzom zmianę miejsca akcji. [przypis redakcyjny]
Przysłowie łacińskie: „Nie obchodź się ze mną jak z wyrodnym bratankiem”, przytacza Horacy (Satyry II 3, 87). [przypis redakcyjny]
przysłowiem zostało — stało się hasłem powszechnym. [przypis redakcyjny]
Przysłowie oparte na Ewangelii św. Mateusza (Mt 7:3). [przypis redakcyjny]
przysłusze (starop.) — przystoi, słuszno jest. [przypis redakcyjny]
przysłuszy się (starop.) — przystoi. [przypis redakcyjny]
przyspieje (daw.) — przybywa. [przypis redakcyjny]
przysporzyli — tu: przyczynili się do. [przypis redakcyjny]
przysposobionych — zastosowanych; tu: spaczonych. [przypis redakcyjny]
przy sposobności — w pierwodr. zapewne omyłka druku: przy spokojności. [przypis redakcyjny]
przystawi — dostarczy, dostawi. [przypis redakcyjny]
przystaw — komisarz przydany dla bezpieczeństwa, zaopatrujący również wszystkie potrzeby posłów [przypis redakcyjny]
przystaw — komisarz przydany dla bezpieczeństwa, zaopatrujący także wszystkie potrzeby posłów. [przypis redakcyjny]
przystaw (starop.) — człowiek przystawiony do kogo dla dozoru, straży lub usługi. [przypis redakcyjny]
przystaw (starop.) — człowiek przystawiony do kogo dla dozoru, straży lub usługi. [przypis redakcyjny]
przystawstwo — dostarczanie żywności i pieniędzy na potrzeby wojska. [przypis redakcyjny]
przystaw — tu: komisarz u boku posła. [przypis redakcyjny]
przystępować* (daw.) — przybywać. [przypis redakcyjny]
przystojniejsza (starop.) — bardziej należyta. [przypis redakcyjny]
przystojnie — przyzwoicie, porządnie. [przypis redakcyjny]
przyszczypka — łatka z boku na obuwiu. [przypis redakcyjny]
przyszedłem pod wieżę wysoką — Wieże, o których tu mowa, stoją na przeciwległych brzegach Styksu: pierwsza daje sygnał drugiej, skąd przypływa przewoźnik. Dwa płomyki oznaczają liczbę przybyłych do przewozu. [przypis redakcyjny]
przyszła do połowu — dała się złapać. [przypis redakcyjny]
przyszły i smutki — ruina grożąca dwóm siostrzenicom Narcyzy, córkom Kornelii Glogerowej. [przypis redakcyjny]
przyszłym — w domyśle: przyszłym pięknościom. [przypis redakcyjny]
przyszle — dziś popr.: przyśle. [przypis redakcyjny]
przyszli na ziemię przed chrzestem — Ci, co przyszli na świat przed Chrystusem i uwierzyli w przyjście oczekiwanego Zbawiciela ogłaszane przez proroków, ci jedni tylko dostatecznie uczcili i ukochali Boga; ci zaś, co zaiste żyli cnotliwie, ale bez tej wiary, mogli na ziemi wszystko, co piękne i wzniosłe w granicach zmysłowego świata uczuć, pojąć i przeniknąć; tylko przeczucie i nadzieja najwyższego światła prawdy zostały im odjęte. Życie ich upłynęło w ciągłej i niczym niezaspokojonej tęsknocie do wyższych i ostatecznych celów człowieczeństwa; albowiem dobro i piękno wyłącznie ziemskie, nie zaspakajają naszego ducha. W tym kręgu spotykamy duchy nienależące jeszcze do właściwych miejsc kary: zajmując tylko ich podwórze, są tu jak w zawieszeniu. Po śmierci używają na nowo piękności ziemi w zielonych łąkach, w pięknych strumieniach; używają wznioślejszych wrażeń sztuki, która upiększa życie, nawet nie zbywa im na blasku światła, ale to światło nie jest niebieskie. Karą ich pozgonną jest wieczne życie z pożądaniem bez nadziei; a chociaż z dobroci niebios używają uciech ziemskich i po zgonie, nawet świadomości swoich cnót i zasług, jednakże są potępieńcami; [chrzestem — dziś popr. forma N lp: chrztem; red. WL]. [przypis redakcyjny]
Przytoczęć dowody, że ojciec sam, bez matki, spłodził. Oto młodej bogini stoi postać! — Atena, która narodziła się z głowy Zeusa. [przypis redakcyjny]
przytomni — obecni. [przypis redakcyjny]
przytomni — obecni, znajdujący się na miejscu. [przypis redakcyjny]
przytomny — obecny. [przypis redakcyjny]
przytrudniejszem — (przysłówek:) trudniej, zbyt trudno. [przypis redakcyjny]
przytrudniejszy (daw.) — nieco trudniejszy. [przypis redakcyjny]
przywara (starop.) — wina, przygana. [przypis redakcyjny]
przy wenie — w dobrym nastroju. [przypis redakcyjny]
przywilej wieku — wieku XVIII, zwanego rozumnym lub oświeconym. [przypis redakcyjny]
przywłaszczyć (starop.) — oddać, przyznać. [przypis redakcyjny]
Przywłaszczył miejsce, miejsce, miejsce moje — Bonifacy VIII, który był papieżem w roku 1300. [przypis redakcyjny]
przywłaszczym uczucie — wyrażenie zgoła tu niejasne; znaczy, zdaje się: wyrazim, damy mu własny, właściwy wyraz. Uczucie, którego nikt nie zdoła wyrazić (słowami), wyrazimy w muzyce. [przypis redakcyjny]
przywodzić — przypominać (por. wyrażenie: przywodzić na myśl). [przypis redakcyjny]
przywojca — przywódca; przywojcą: dzięki przywódcy. [przypis redakcyjny]
przywojce — dziś popr.: przywódców (por. w. 167). [przypis redakcyjny]
przywora (daw.) — przegroda. [przypis redakcyjny]
przyzwoity — tu: stosowny, właściwy. [przypis redakcyjny]
Psalmy Kochanowskiego — mowa tu o Psałterzu Dawidów, wydanym po raz pierwszy w r. 1579 i odtąd wielokrotnie przedrukowywanym. [przypis redakcyjny]
Pseudourbana — budowla wiejska, naśladująca miejskie domy. [przypis redakcyjny]
psia gwiazda — kanikuła; określenie Syriusza, najlepiej widocznego u nas w lecie. [przypis redakcyjny]
psie imię — Ben Jonson, sławny komediopisarz angielski współczesny Shakespeare'owi, w swej Gramatyce angielskiej nazywa „r” „psią literą”: której dźwięk wibruje, „warczy”. [przypis redakcyjny]
psiną — bezwstydem. [przypis redakcyjny]
psiną oczy zasłoniwszy (starop.) — bezwstydnie. [przypis redakcyjny]
psina (daw.) — bezwstyd. [przypis redakcyjny]