Aby móc stabilnie działać w 2026 roku, potrzebujemy Twojego wsparcia!
dowiedz się więcej
Przypisy
Pierwsza litera: wszystkie | 0-9 | A | B | C | D | E | F | G | H | I | J | K | L | M | N | O | P | Q | R | S | T | U | V | W | X | Y | Z
Według typu: wszystkie | przypisy autorskie | przypisy redaktorów Wolnych Lektur | przypisy źródła | przypisy tłumacza | przypisy tradycyjne
Według kwalifikatora: wszystkie | anatomiczne | angielski, angielskie | arabski | architektura | astronomia | austriacki | białoruski | biologia, biologiczny | bez liczby pojedynczej | botanika | celtycki | chemiczny | chiński | czasownik | czeski | dopełniacz | dawne | drukarstwo, drukowany | dziecięcy | ekonomiczny | filozoficzny | fizyka | francuski | frazeologia, frazeologiczny | geografia, geograficzny | geologia | grecki | gwara, gwarowe | handel, handlowy | hebrajski | hinduski | historia, historyczny | hiszpański | holenderski | ironicznie | islandzki | japoński | język, językowy, językoznawstwo | łacina, łacińskie | literacki, literatura | liczba mnoga | matematyka | medyczne | mineralogia | mitologia | mitologia germańska | mitologia grecka | mitologia rzymska | muzyczny | nieodmienny | niemiecki | norweski | obelżywie | poetyckie | pogardliwe | polski | polityczny | portugalski | pospolity | potocznie | prawo, prawnicze | przenośnie | przestarzałe | przymiotnik | przysłowiowy | przysłówek | psychologia, psychologiczny | regionalne | religijny, religioznawstwo | rodzaj męski | rodzaj nijaki | rosyjski | rodzaj żeński | rzadki | rzeczownik | rzymski | sportowy | środowiskowy | staropolskie | starożytny | szwedzki | teatralny | techniczny | turecki | ukraiński | węgierski | włoski | wojskowy | wschodni | wulgarne | żartobliwie | zdrobnienie | żeglarskie | zoologia
Według języka: wszystkie | English | français | Deutsch | lietuvių | polski
Znaleziono 175931 przypisów.
strzelioczka (z ros.) — strzałka, przen. smukła dziewczyna. [przypis edytorski]
strzelisty — (o budynku) wysmukły, wysoki. [przypis edytorski]
strzelna nie była swemi zrennicami — tj. kokietowała mężczyzn, nie „strzelała oczami”; zrennica (daw.) — źrenica, tu: oko. [przypis edytorski]
strzelny — dziś: strzelniczy. [przypis edytorski]
Strzemiennego! — toast pożegnalny (stp. przy wsiadaniu na koń). [przypis redakcyjny]
strzemienny — kielich, toast wypijany na pożegnanie (daw. przy wsiadaniu na koń). [przypis edytorski]
strzemienny — zwyczajowa nazwa wypijanego w momencie wyjazdu kieliszka alkoholu (wódki najczęściej); nazwa pochodzi od strzemienia, w którym osoba wyjeżdżająca miała już trzymać nogę, tuż przed spięciem konia ostrogami i ruszeniem w drogę. [przypis edytorski]
strzemię — metalowy lub drewniany pałąk stanowiący oparcie dla stopy przy siodle; strzemiona ulokowane są po obu stronach siodła na odpowiednio długich paskach. [przypis edytorski]
strzemięźliwość — dziś: wstrzemięźliwość; powstrzymywanie się od czegoś. [przypis edytorski]
Strzemiński, Władysław (1893–1952) — malarz i teoretyk sztuki, przedstawiciel awangardy, związany z konstruktywizmem, autor własnej koncepcji malarstwa znanej jako unizm. [przypis edytorski]
strzemiono — forma użyta dla rymu, na prawach licencji poetyckiej, popr.: strzemię. [przypis edytorski]
Strzepnęły się — w oryginale: стрепенулись, tj. otrząsnęły się, zatrzepotały. [przypis edytorski]
strzesie (daw.) — dziś popr. forma Msc.lp: strzesze. [przypis edytorski]
strzesie — dziś popr. forma Msc.lp: strzesze. [przypis edytorski]
Strzeż się go — „Każdy anioł spełnia [tylko] rozkazy Boga, nic nie dodaje i nie odejmuje od tego [co ma nakazane]”, Ibn Ezra do 23:21 [1]. [przypis tradycyjny]
Strzeż się każdy od bliźniego swego i żadnemu bratu swemu nie dufaj… — por. Jr 9, 3–7. [przypis edytorski]
Strzeż się od niewiasty pięknie ubranej, azaż nie wiesz, jako już wiele ludzi dla niej srodze poginęło? — por. Syr 9, 8 (nie jest to księga przypisywana Salomonowi). [przypis edytorski]
Strzeż (…) wyszczekać — uważaj, żebyś nie wywołał. [przypis redakcyjny]
strzeżąc — dziś popr. forma: strzegąc. [przypis edytorski]
strzeżący — dziś: strzegący. [przypis edytorski]
strzeżwa — strzeżmy się. [przypis redakcyjny]
strzeżyż się (starop.) — strzeżże się; strzeż się koniecznie. [przypis edytorski]
strzępa — dziś popr. forma: strzępu. [przypis edytorski]
strzępie — dziś popr. forma: strzępy. [przypis edytorski]
strzępki (starop.) — wstążki. [przypis edytorski]
Strzępy, strzępy, strzępy, strzępy, / Ożarły się syto sępy! — cytat z Legionu autorstwa Stanisława Wyspiańskiego. [przypis edytorski]
strzoki — strefy odmiennego koloru u sukien. [przypis redakcyjny]
Strzyc się daje doskonale (tondetur nimium scite) — „postrzyc owcę” w sensie zupełnego ograbienia kochanka, jak to robią zwykle w komedii hetery. Pasikompsa jednak nie orientuje się (bo tak Plautus chce) w dwuznacznikach Lysimacha (por. niżej). [przypis tłumacza]
strzyc — tu: skubać. [przypis redakcyjny]
strzyc uszami — nasłuchiwać. [przypis edytorski]
strzyga — demon z wierzeń słowiańskich. [przypis edytorski]
strzyga — upiorzyca. [przypis redakcyjny]
strzyga — upiór karmiący się ludzką krwią. [przypis edytorski]
strzyga — upiór pijący ludzką krew, przybierający różne formy. [przypis edytorski]
strzyga — upiór. [przypis edytorski]
strzyga — upiór żywiący się ludzką krwią. [przypis edytorski]
strzyga — w wierzeniach ludowych upiór żywiący się ludzką krwią; posiadał zdolność zmieniania kształtów, często przybierał postać kobiecą. [przypis edytorski]
strzyga — zmiennokształtny upiór żywiący się ludzką krwią. [przypis edytorski]
strzykw (Hototuriae), również należących do tej wielkiej gromady [szkarłupni] — w obecnej systematyce szkarłupnie mają rangę typu, którego gromady stanowią m.in. rozgwiazdy, jeżowce, wężowidła i strzykwy. [przypis edytorski]
strzykwy — morskie zwierzęta z rodziny szkarłupni; najczęściej żyjące na dnie mórz, poławiane w celach konsumpcyjnych jako trepangi, stanowią ceniony przysmak kuchni azjatyckich. [przypis edytorski]
strzylo (gw.) — strzela. [przypis edytorski]
Strzyma cię (…) Jedlina i pas — utrzyma cię jedlina i przepaska (odwołanie do znanych z antyku sposobów popełniania samobójstwa przez kobiety). [przypis redakcyjny]
strzymać (daw.) — dziś: wytrzymać. [przypis edytorski]
strzymać (daw.) — tu: dotrzymać. [przypis edytorski]
Józef Ignacy Kraszewski, Anafielas, Anafielas. Pieśń III. Witoldowe boje
(źródło na Platformie Redakcyjnej)
strzymać (daw.) — tu: utrzymać. [przypis edytorski]
strzymać (daw.) — wystarczyć. [przypis edytorski]
strzymać (daw.) — wytrzymać; znieść. [przypis edytorski]
strzymać — dziś: wytrzymać. [przypis edytorski]
strzymać (starop.) — dotrzymać (słowa, obietnicy). [przypis edytorski]
strzymać (starop.) — dotrzymać (słowa); wytrzymać. [przypis edytorski]
strzymać — utrzymać, wytrzymać; tu: pomieścić. [przypis edytorski]
strzyża — strzyżenie owiec. [przypis edytorski]
strzyżąc — dziś: strzygąc. [przypis edytorski]
strzyżony na francuski aksamit — tu: z włosami wypadającymi wskutek choroby wenerycznej. [przypis edytorski]
strzyżyk (biol.) — mały ruchliwy ptak, pospolity w zaroślach. [przypis edytorski]
strzyżyk — mały ruchliwy ptak, pospolity w zaroślach. [przypis edytorski]
strzyżyny — hebr. קָרְחָה (korcha): łysina. [przypis edytorski]
Stříbro (niem. Mies) — miasto w Czechach, w kraju pilzneńskim. [przypis edytorski]
stu dwudziestu i więcej stopni Fahrenheita — ok. 50° Celsjusza. [przypis edytorski]
stu i więcej stopni Fahrenheita — ok. 40° Celsjusza. [przypis edytorski]
stu kilkunastu stopni Fahrenheita — ok. 45–50° Celsjusza. [przypis edytorski]
stu ludzi nań zdobyć (się) nie mogą — dziś popr.: stu ludzi nie może się na nią zdobyć. [przypis edytorski]
stu lwów (daw. forma) — dziś: sto lwów. [przypis edytorski]
stu najwyższych dostojników państwa oprą się temu — dziś popr.: stu najwyższych dostojników państwa oprze się temu. [przypis edytorski]
stu posłańców wieczności powstało — Aniołowie, którzy dotąd niewidzialni strzegli wóz święty: teraz, gdy Beatrycze jako symbol teologii, czyli mądrości bożej, jest wezwana, podnoszą się z wozu i sypią na cześć jej kwiaty. [przypis redakcyjny]
stuba — gyvenamasis namas. [przypis edytorski]
stuba — suvalkiečių gyvenamasis namas. [przypis edytorski]
stuba (vok.) — pirkia, troba. [przypis edytorski]
Stubenmädchen (niem.) — pokojówka. [przypis edytorski]
Stubenring — historyczna ulica w centrum Wiednia. [przypis edytorski]
stubramne — o stu bramach. [przypis edytorski]
stubramne Teb — używane przez Homera określenie starożytnego miasta Teby w Egipcie, odróżniające je od Teb w Grecji, które otaczał mur o siedmiu bramach. [przypis edytorski]
stubramne Teby — wielkie miasto starożytnego Górnego Egiptu, przez pewien czas stanowiące stolicę państwa egipskiego; określenie „stubramne Teby” pochodzi od Homera i odróżnia Teby egipskie od Teb greckich, głównego miasta Beocji, nazywanego „siedmiobramnymi Tebami”. [przypis edytorski]
Stuck, Franz von (1863–1928) — niemiecki symbolista i ekspresjonista. Do jego najsłynniejszych dzieł należy między innymi Pocałunek Sfinksa (1895). Obraz przedstawia klęczącego, nagiego mężczyznę w objęciach uwodzicielskiego Sfinksa, ukazanego jako femme fatale. Zmysłowe kształty kobiety wyłaniają się na tle czerwonego nieba, natomiast mężczyzna połączony z nią w pocałunku, znajduje się na mrocznym, czarnym tle. Ciasna kompozycja oraz ciepłe barwy dodatkowo potęgują wrażenie brutalnego erotyzmu. [przypis edytorski]
stucznie a. sztucznie (starop.) — kunsztownie. [przypis edytorski]
stučka (brus.) — kaspinas. [przypis edytorski]
stud-book — księga w której się zapisują imiona koni wygrywających na wyścigach (stud znaczy stadnina, book książka). [przypis tłumacza]
Studebaker — dawna marka samochodów amerykańskich, tu: Studebaker US-6, wojskowy samochód ciężarowo-terenowy, produkowany 1941–45, dostarczany sojusznikom Stanów Zjednoczonych, gł. ZSRR. [przypis edytorski]
Studencik — młody góral, który bywał we dworze u Tetmajerów. [przypis redakcyjny]
studere (łac.) — starać się. [przypis redakcyjny]
studia etnograficzne — zainteresowania Szumana zbliżają się raczej do antropologii. [przypis redakcyjny]
Studienka — wieś w rejonie dobrzyńskim obwodu lipieckiego. [przypis edytorski]
studiosissimus eoque bellandi ignarus, in bellis tamen infaustis vilam multiformi consumpsit fortuna (łac.) — jako wielce dbały o pokój i przez to nieznając się na rzemiośle wojennym, wśród wojen przecież nieszczęśliwych przepędził życie z nader zmiennym szczęściem. [przypis redakcyjny]
studiosus (łac.), lm. studiosi — uczeń. [przypis edytorski]
studiosus (łac.) — student. [przypis edytorski]
studiowanie kanonów — krytyczne badanie autentyczności poszczególnych ksiąg Pisma Św., czyli ksiąg kanonicznych. [przypis redakcyjny]
studium Chmielowskiego — Autorki polskie XIX wieku. [przypis redakcyjny]
Studium [dotyczące przewodnictwa powietrza i innych gazów poddanych wpływowi promieni Becquerela] ogłoszone przez p. Rutherforda — [por.] Rutherford, „Philosophical Magazine”, styczeń 1899. [przypis autorski]
Studium — ganzes Bestreben. [przypis edytorski]
studium humanitatis (łac.) — studia humanistyczne, wprowadzone w renesansie, koncentrujące się na wykształceniu w językach klasycznych oraz na literaturze antycznej z dodatkiem historii i filozofii. [przypis edytorski]
studium (łac.) — staranie. [przypis redakcyjny]
studium o Poem — Ola Hansson, Edgar Poe, „Życie” 1898, nr 50, 1899, nr 1–4, przedruk w tomie Jasnowidze i wróżbici, Warszawa 1905, s. 7–58. [przypis autorski]
studium o Żeromskim — studium O Stefanie Żeromskim wydał Brzozowski w r. 1904 w osobnej książce jako przedruk z warszawskiego „Głosu”. (Warszawa. 1905. Nakład G. Centnerszwera i Sp.). [red. WL]. [przypis redakcyjny]
studium Oli Hanssona o Edgarze Poe — w „Życiu” krak. z 1899 r. nr, 1–4. [przypis edytorski]
studium średnie — tu: szkoła średnia. [przypis edytorski]
studium — tu: badanie, studiowanie. [przypis edytorski]
studium — tu: studiów, nauki. [przypis edytorski]
studni — u Cylkowa: 'krynicy'; uzasadnienie korekty: w oryginale jest tu słowo בְּאֵר (beer): ‘studnia’. [przypis edytorski]
studnia artezyjska — studnia korzystająca z wód artezyjskich, tj. wód podziemnych płynących pod ciśnieniem. [przypis edytorski]
Studnia była w dawnych czasach ulubionym punktem zbornym dla całej wsi, czy osady. W Biblii spotykamy często sceny odgrywające się u studni. Tu gromadzą się patriarchowie na naradę, tu Eliezer stara się pozyskać Rebekę za żonę dla Izaaka, tu Jakub spotyka się z Rachelą. Przy studni wreszcie Jezus rozmawia z Samarytanką. W literaturze niemieckiej mamy dwie sławne sceny „u studni” w Hermanie i Dorocie i w I części Fausta. [przypis redakcyjny]
