Mak → ← Dusiołek

Spis treści

Grób: 1
Pogrzeb: 1
Sobowtór: 1
Szaleństwo: 1
Śmierć: 1
Taniec: 1

Uwspółcześnienia:

Pisownia łączna/rozdzielna: porównu > po równu.

Fleksja: prawem > prawym; lewem > lewym.

Interpunkcja, np.: srożej, niż kułakiem > srożej niż kułakiem

Inne zmiany: tańcz-że > tańczże.

Bolesław LeśmianŁąkaBalladyŚwidryga i Midryga

TaniecTo nie konie tak cwałują i uszami strzygą [1],

Jeno [2] tańczą dwaj opoje [3] — Świdryga z Midrygą.

A nie stęka tak stodoła pod cepów [4] bijakiem [5],

Jak ta łąka, źgana stopą srożej niż kułakiem [6]!

SobowtórZaskoczyła ich na słońcu Południca [7] blada

I Świdrydze, i Midrydze, i tańcowi rada.

Zaglądała im do oczu chciwie, jak do żłobu [8].

«Który w tańcu mię [9] wyhula, bom jedna [10] dla obu?» —

«Moja będzie — rzekł Świdryga — ta pierś i ta szyja!» —

A Midryga pięścią przeczy: „Moja lub niczyja!»

Ten ją porwał za dłoń jedną, a tamten za wtórą [11].

«Musisz obu nam nastarczyć, skąpico–dziewczuro!»

A ona im prosto w usta dyszy bez oddechu,

A ona im prosto w oczy śmieje się bez śmiechu.

I rozdwaja się po równu, rozszczepia się żwawo

Na dwie dziewki, na siostrzane — na lewą i prawą.

«Dosyć ciała dwoistego mamy tu na łące!

Tańczże z nami południami, dopóki jarzące!

Jedna dziewka rąk ma czworo i cztery ma łydy!

Niech upoją nas do reszty twe słodkie bezwstydy!»

Nasrożyli się do tańca, jak gdyby do boju —

Przysporzyli kwiatom zgiełku, łące — niepokoju.

Więc Świdryga pląsał z prawą, więc Midryga — z lewą,

Ten obcasem kurz zamiatał, a tamten — cholewą.

Na odsiebkę [12], na odkrętkę i znów na odwrotkę —

Podeptali macierzankę [13], błyszczkę [14] i tymotkę [15]!

ŚmierćJeden wrzeszczał: «Konaj żywcem!», a drugi: «Wciornaści![16]»,

Tańcowali aż do zdechu [17] i aż do upaści!

Aż poczuli, że dziewczyna życie w tańcu traci,

I umarła jednocześnie we dwojej postaci.

Grób, Pogrzeb«Pochowajmy owo ciało nie bardzo samotne,

Bo podwójne w tańcowaniu, a w śmierci dwukrotne.

Pochowajmy na cmentarzu, gdzie za drzewem — drzewo,

Zmówmy pacierz obopólny — za prawą i lewą».

W dwóch ją trumnach ułożyli, ale w jednym grobie —

A już huczy echo ziemne — tańczą trumny obie!

Tańczą, ciałem nakarmione, syte i hulaszcze,

Ukazując co raz w tańcu niedomkniętą paszczę.

Tańczą, skaczą i wirują, klepką dzwonią w klepkę,

Na odkrętkę, na odwrotkę i znów na odsiebkę!

Aż się kręci razem z nimi śmierć w skocznych lamentach,

Aż się wzdryga wnętrznościami przerażony cmentach [18]!

Aż się w sobie zatraciło błędne tańca koło,

Aż się stało popod [19] ziemią huczno i wesoło!

SzaleństwoAż zmąciły się rozumy Świdrydze-Midrydze,

Jakby wicher je rozhulał na wiatraka śmidze [20]!

I rozwiała się w ich głowach ta wiedza pomglona [21],

Gdzie jest prawa strona świata, a gdzie lewa strona?

W jakiej trumnie lewa dziewka, w jakiej prawa leży?

I która z nich i do kogo po śmierci należy?

Tak im w oczach opętanych świat się cały miga,

Że nie wiedzą, kto Świdryga, a kto z nich Midryga?

Jeno ujrzą otchłań śmierci czarną od ogromu:

«A bądźcie tu, ludzie dobrzy, jak u siebie w domu!

Jedna trumna dla jednego, dla drugiego — druga,

W jednej wieczność prawym okiem, w drugiej lewym mruga!»

Obłąkani nad przepaścią poklękali wzajem

I na klęczkach zatańczyli tuż, tuż nad jej skrajem.

Tańcowali na czworakach, tańcowali płazem [22],

Tak i nie tak — i na opak — razem i nie razem!

Aż wwichrzeni w mrok dwóch trumien, jak dwa błędne wióry,

Powpadali w otchłań śmierci nogami do góry!

Przypisy

[1]

strzyc uszami — nasłuchiwać. [przypis edytorski]

[2]

jeno (daw., gw.) — tylko. [przypis edytorski]

[3]

opój — pijak. [przypis edytorski]

[4]

cep — narzędzie do młócenia zboża. [przypis edytorski]

[5]

bijak — jeden z dwóch kijów, z których zbudowany był cep. [przypis edytorski]

[6]

kułak — mocno zaciśnięta dłoń; pięść. [przypis edytorski]

[7]

południca — złośliwy demon czyhający na swoje ofiary w letnie południe na polach i duszący je; przedstawiany pod postacią młodej kobiety a. staruchy w białej odzieży; wierzono, że południcami stawały się dusze kobiet zmarłych tuż przed, w trakcie lub tuż po ślubie. [przypis edytorski]

[8]

żłób — skrzynia, w której umieszcza się paszę dla koni lub bydła. [przypis edytorski]

[9]

mię (daw.) — mnie. [przypis edytorski]

[10]

bom jedna — dziś: bo jestem jedna. [przypis edytorski]

[11]

wtóry (daw.) — drugi. [przypis edytorski]

[12]

na odsiebkę — w przeciwną stronę niż zazwyczaj. [przypis edytorski]

[13]

macierzanka — roślina o drobnych liściach i kwiatach zebranych w główki, wykorzystywana w lecznictwie, przemyśle perfumeryjnym i spożywczym. [przypis edytorski]

[14]

błyszczka — gatunek motyla. [przypis edytorski]

[15]

tymotka — trawa o prostych źdźbłach, długich liściach i gęstym kwiatostanie. [przypis edytorski]

[16]

wciornaści! (gw.) — przekleństwo; wykrzyknienie wyrażające złość. [przypis edytorski]

[17]

zdech (daw.) — skonanie. [przypis edytorski]

[18]

cmentach (neol.) — cmentarz. [przypis edytorski]

[19]

popod (daw.) — pod. [przypis edytorski]

[20]

śmiga — tu: skrzydło wiatraka. [przypis edytorski]

[21]

pomglony — mglisty. [przypis edytorski]

[22]

płazem — tu: bokiem. [przypis edytorski]

Jednorazowo Miesięcznie

Inna kwota

Bezpieczne płatności zapewniają: PayU Visa MasterCard

Dane do przelewu tradycyjnego:

nazwa odbiorcy

Fundacja Wolne Lektury

adres odbiorcy

ul. Marszałkowska 84/92 lok. 125, 00-514 Warszawa

numer konta

75 1090 2851 0000 0001 4324 3317

tytuł przelewu

Darowizna na Wolne Lektury + twoja nazwa użytkownika lub e-mail

wpłaty w EUR

PL88 1090 2851 0000 0001 4324 3374

Wpłaty w USD

PL82 1090 2851 0000 0001 4324 3385

SWIFT

WBKPPLPP

Zamknij

Proszę czekać...

Czytaj w przypisie dolnym

Zaloguj się / Załóż konto

Słuchaj od tego miejsca

Wspiera nas mniej niż 1% naszych czytelników :( Przekaż 1,5% swojego podatku na Wolne Lektury!

KRS: 0000070056
Nazwa organizacji: Wolne Lektury

Chcemy, aby każde dziecko w Polsce miało wygodny i bezpłatny dostęp do lektur szkolnych - zróbmy to razem! Wspieraj Wolne Lektury stałą wpłatą!
Kliknij, by dowiedzieć się więcej >>>

Nie umiem błyskotliwie odpowiedzieć na pytanie o to, dlaczego warto wspierać Wolne Lektury. Jedyna rozsądna, jaka się nasuwa, brzmi następująco: Wolne Lektury należy wspierać, bo są.

Filip Springer

Znajdź nasze książki na Legimi! Za każdym razem, kiedy czytasz lub słuchasz Wolnych Lektur w księgarni Legimi, wspierasz naszą bibliotekę - DZIĘKUJEMY!

Co nowego na Wolnych Lekturach? Dowiesz się z naszego newslettera. Kliknij, by się zapisać.

Potrzebujemy Twojej pomocy! Wspieraj Wolne Lektury stałą wpłatą. Kliknij i zadeklaruj comiesięczne wsparcie >>>

Audiobooki Wolnych lektur znajdziesz też na naszym kanale na YouTube.

Regularnie dodajemy nowe książki. By ich nie przegapić, subskrybuj nasz kanał.

Kliknij obrazek, by subskrybować!

Nasi Przyjaciele pomagają nam stałymi, comiesięcznymi wpłatami. Jeśli będzie ich wystarczająco dużo, biblioteka będzie działać stabilnie, bez obaw o przyszłość. Kliknij i dorzuć się!

Książka, którą czytasz, powstała dzięki darowiznom i dotacjom. Biblioteka potrzebuje stałego wsparcia. Tylko czytelnicy, tacy jak Ty, mogą uratować Wolne Lektury. Kliknij i dorzuć się!

Dlaczego warto pamiętać o Kochanowskim, w jaki sposób zmiana akcentu może symbolizować bunt, jak rymować, aby prawie nikt nie zauważył, że rymujecie - wszystkiego dowiesz się słuchając Mistrzowskiej Szkoły Poezji.

Cześć ludzie!