Aby móc stabilnie działać w 2026 roku, potrzebujemy Twojego wsparcia!
dowiedz się więcej
Przypisy
Pierwsza litera: wszystkie | 0-9 | A | B | C | D | E | F | G | H | I | J | K | L | M | N | O | P | Q | R | S | T | U | V | W | X | Y | Z
Według typu: wszystkie | przypisy autorskie | przypisy redaktorów Wolnych Lektur | przypisy źródła | przypisy tłumacza | przypisy tradycyjne
Według kwalifikatora: wszystkie | anatomiczne | angielski, angielskie | architektura | astronomia | białoruski | biologia, biologiczny | botanika | chemiczny | czeski | dawne | ekonomiczny | filozoficzny | fizyka | francuski | frazeologia, frazeologiczny | grecki | gwara, gwarowe | hebrajski | historia, historyczny | hiszpański | holenderski | ironicznie | język, językowy, językoznawstwo | łacina, łacińskie | literacki, literatura | liczba mnoga | matematyka | medyczne | mitologia | mitologia grecka | mitologia rzymska | muzyczny | niemiecki | obelżywie | poetyckie | pogardliwe | portugalski | potocznie | przenośnie | przestarzałe | regionalne | religijny, religioznawstwo | rodzaj męski | rodzaj nijaki | rosyjski | rodzaj żeński | rzadki | rzeczownik | środowiskowy | staropolskie | turecki | ukraiński | węgierski | włoski | wojskowy | wulgarne | żartobliwie
Według języka: wszystkie | English | français | Deutsch | lietuvių | polski
Znaleziono 19844 przypisów.
przez te parę tygodni — dziś popr.: przez tych parę tygodni. [przypis edytorski]
Przez ten cały czas — 45 dni; porównaj ks. V, 5. [przypis tłumacza]
przez tę niedzielę (gw.) — przez ten tydzień. [przypis edytorski]
przez to poznasz, żem Ja Wiekuisty — Raszbam komentuje: „Powiedziałeś «nie znam Wiekuistego» (Wj 5:2) to teraz «przez to poznasz, żem Ja Wiekuisty»”; zob. Raszbam do 7:17. [przypis tradycyjny]
przez to sam dla siebie nabrałem wartości — w oczach Wertera Lota uświęca osoby i przedmioty, z którymi się styka. Uświęcony niejako jej zainteresowaniem, zyskuje Werter sam w swych oczach na wartości. [przypis redakcyjny]
przez trzy lata pozostaną u was nieobrzynanymi — „Od kiedy liczy mu się [trzy lata]? Od chwili zasadzenia [drzewa]. Można by pomyśleć, że jeśli ktoś schowa [owoce], to po trzech latach będą dozwolone, ale Tora uczy, że [te owce] pozostaną w stanie zakazanym [na zawsze]”, Raszi do 19:23 [2]. [przypis tradycyjny]
przez (tu gw.) — bez. [przypis edytorski]
przez tylem krajów się przewinął (daw.) — konstrukcja z ruchomą końcówką czasownika; inaczej: przez tyle krajów się przewinąłem. [przypis edytorski]
przez układ wyrazów (…) różnego iloczasu samogłosek — np. we fragmencie: „I ciszej, ciszej brzęcząc — już słabo — z daleka”, albo: „I długo i daleko słychać kopyt brzmienie,/ Bo na obszernych polach rozległe milczenie” itp. [przypis redakcyjny]
przez usta Ajschylosa w „Żabach” — Żaby w. 1419. [przypis tłumacza]
Przez usta Kazimierza przemawia najtrwalsza dyspozycja etyczna Brzozowskiego. Bezwzględna wartość całego człowieka (…) trwałe założenie, nie tyle może światopoglądowe, ile uczuciowe — cytaty uzasadniające to stanowisko zestawił w swej książce B. Suchodolski: Stanisław Brzozowski, Warszawa 1933, s. 22–26. [przypis autorski]
Przez użytek, jaki robi z wolności w krótkich chwilach, kiedy ją ma, zasługuje na to, żeby ją utracił — za czasów Russa powszechnie była znana przekupność posłów angielskich. Ministrowie rządzili głównie za pomocą tego środka. [przypis tłumacza]
przez Wenery świetne uczczon śluby — Wenera obdarzyła Anchizesa synem, Eneaszam. [przypis edytorski]
przez wiele dni — Raszi komentuje, że odnosi się to do sytuacji, gdy kobieta obserwowała u siebie upławy co najmniej przez trzy dni, zob. Raszi do 15:25 [1]. [przypis tradycyjny]
przez wolę rozumiem (…) zdolność, z pomocą której umysł potwierdza lub zaprzecza, co jest prawdziwe i co jest mylne, nie zaś pożądanie, z jakim umysł pragnie rzeczy lub odwraca się od nich — Por. List 21 (dawniej 34) § 13 i 14. [przypis redakcyjny]
Przez wrota sztuki wprowadzasz mnie w grób — W. Berent, Pisma, III, s. 216 (Próchno). [przypis autorski]
Przez wykład transcendentalny rozumiem (…) — cały ten paragraf: „Przez wykład transcendentalny (…) wyróżnione” jest dodatkiem drugiego wydania. [przypis tłumacza]
przez wymienianie przodków (…) wspomina się ilość pokoleń, począwszy od Heraklesa — według podania zdobyli Dorowie około r. 1104 przed Chr. Peloponez pod wodzą trzech Heraklidów (potomków Heraklesa): Arystodemosa, Kresfontesa i Temenosa. Arystodemos nie doczekał końca wyprawy; jego synowie, dwaj bliźniacy, Eurystenes i Prokles, objęli wspólnie rządy w Lakonii, a od nich wywodzą się oba królewskie rody w Sparcie, Eurystenidów i Proklidów. Od niepamiętnych więc czasów rządzili w Sparcie dwaj królowie. Agesilaos objął rządy w 401 r. przed Chr.; drugim królem był Pauzaniasz, wnuk Pauzaniasza, zwycięzcy Persów pod Platejami (479 przed Chr.). Od r. 395/4 jest drugim królem Agesipolis. Agesilaos pochodzi z rodu Proklidów, a Herakles jest jego dwudziestym czwartym przodkiem z rzędu. Bardziej rozpowszechnione u historyków jest nazywanie Proklidów Eurypontydami, od imienia syna Proklesa, gdy tymczasem drugi królewski ród zwą Agiadami. [przypis tłumacza]
Przez wyraz ten, tak często dziś nadużywany, pojmujemy pewien nastrój moralny, oparty na zupełnej niewierze (…) tkwią w ciele społeczeństwa jak zarazki rozkładu i przyprawiają je o stan zapalny — cyt. wg przedruku: [Artur Górski], Polska krytyka literacka (1800–1918). Materiały, t. IV, Warszawa 1959, s. 144–145. [przypis autorski]
Przez wyskok wyobraźni Napoleon wydał się w ręce oględnego Johna Bulla — tu: Anglii; John Bull to postać uosabiająca narodowe cechy Anglików. [przypis redakcyjny]
przez zapłaty (starop.) — bez zapłaty. [przypis edytorski]
przez zapomnienie zostawiłem na polu snop zboża — według prawa pozostawiony w polu snop zboża ma być oddany biedakowi. [przypis tłumacza]
Przez zawziętość Zeusowej córy — Atenę rozgniewały zbrodnie drugiego, „małego” Ajasa, wodza Lokryjczyków, który po zdobyciu Troi porwał sprzed ołtarza Ateny jej kapłankę, córkę Priama Kasandrę. W drodze powrotnej Atena zesłała na powracających Greków burzę, która zatopiła także okręt Ajasa. Bohater, wypłynąwszy dzięki pomocy Posejdona, chwalił się, że uniknął zemsty bóstwa, za co wkrótce zginął. [przypis edytorski]
przez zazdrości — bez zazdrości; poeta czyni aluzję do sądów Parysa, który nagrodę piękności przyznał Wenerze, czym wzbudził zazdrość Junony i Minerwy. [przypis redakcyjny]
przez zdrajców zawistnych z królestwa wyrzucona została — w oryg. łac.: „traditores eam de regno propter invidiam eiecerunt”; to samo określenie (traditores, zdrajcy), które zastosował kronikarz w odniesieniu do sprawców wygnania królowej Rychezy, użyty został w stosunku do biskupa krakowskiego Stanisława oraz do Zbigniewa, brata Bolesława Krzywoustego. [przypis edytorski]
przez zetknięcie drutów zanurzonych w różnych głębokościach (…) przez różnicę temperatur, jakiej te druty podlegają — słowa powyższe stanowią jedną z najciekawszych wizji przyszłości Juliusza Verne'a, wizji, która dopiero teraz zaczyna się urzeczywistniać. [przypis tłumacza]
przez zwierzchność w Sparcie — tj. przez eforów, najwyższych urzędników, którym ulegali nawet królowie. [przypis tłumacza]
przez żuny (gw.) — bez żony. [przypis edytorski]
przezacny — bardzo zacny; bardzo cenny, wielce szanowny. [przypis edytorski]
przezdrowie — toast wznoszony za zdrowie. [przypis edytorski]
Przezdziecki, Jagiellonki. [przypis autorski]
przezdzięki (starop.) — niechętnie, wbrew woli, opornie, gwałtem, z trudnością. [przypis edytorski]
przezdzięki (starop.) — niechętnie, wbrew woli, opornie, gwałtem, z trudnością. [przypis redakcyjny]
przezdzięki (starop.) — wbrew mojej woli, gwałtem. [przypis redakcyjny]
przezeń — przez niego. [przypis edytorski]
przezeń — skrócone: przez niego. [przypis edytorski]
przezeń (starop. forma) — przez niego; z jego powodu. [przypis edytorski]
przezeń wszytko stało się jest, a bez niego nigdy się nic nie stało — J 1, 3. [przypis edytorski]
przezierać (daw.) — tu: przeglądać. [przypis edytorski]
przezierać (gw.) — widzieć na wylot. [przypis edytorski]
przezierać — oglądać. [przypis edytorski]
przezierać — przeglądać; patrzeć na wskroś (na wylot). [przypis edytorski]
przezierać — przeglądać. [przypis edytorski]
przezierać się (daw.) — przeglądać się. [przypis edytorski]
przezior (przestarz.) — otwór w czymś. [przypis edytorski]
Przeznaczam je dla Greków (…) dla wszystkich tych, którzy wstępują w ich ślady na drodze wiedzy. Co się tyczy Germanów i innych barbarzyńców, są ich niegodni na równi z niedźwiedziami… — Galen, De sanitate tuenda I 10. [przypis edytorski]
Przeznaczeniem kobiety jest… — aluzja do wiersza powieściopisarki i poetki Narcyzy Żmichowskiej (1819–1876), zawartego w powieści Poganka. [przypis edytorski]
przeznaczeniem spójną z ręką rycerza i (…) zbrodni — spojoną (zespoloną) siłą przeznaczenia. [przypis edytorski]
przeznaczeniu nie można przeszkadzać (…) przeznaczenie i nieszczęście, to prawie to samo — S. Przybyszewski, Taniec miłości i śmierci, Lwów 1901, s. 14, 15, 33–34 (Złote runo, słowa Ruszczyca). [przypis autorski]
przeznaczyłem to dla innego Traktatu — Niezawodnie autor miał tutaj ma myśli Traktat o poprawie rozumu. [przypis redakcyjny]
przeznaczyłeś — «Nadaje się dla niego, skoro będzie uczynna i miłosierna», zob. Raszi do 24:14. [przypis edytorski]
przeznać (daw.) — poznać dogłębnie. [przypis edytorski]
przeznać (daw.) — rozeznać się, poznać dogłębnie. [przypis edytorski]
przeznać (daw.) — tu: poznać, przejrzeć kogoś. [przypis edytorski]
przeznać — dowiedzieć się. [przypis edytorski]
przeznać (gw.) — poznać, przewidzieć. [przypis edytorski]
przeznać — poznać na wylot. [przypis edytorski]
przeznać — poznać, przeniknąć rozumem. [przypis edytorski]
przeznać — poznać. [przypis edytorski]
przeznać — rozpoznać, dowiedzieć się. [przypis edytorski]
Przezorność radzi, aby pozostawić swemu losowi tych, którzy sami siebie chcą zgubić… — „Szedł do oręża, kto go tylko mógł dźwigać, a zuchwałość więcej jeszcze rąk uzbroiła. Równa zaciętość w mężczyznach i niewiastach: a w przymusie odmiany ziemi rodzinnej większa życia bojaźń niźli śmierci”, pisze Tacyt (Dzieje V, 13, przekł. Naruszewicza), czym potwierdza słowa Flawiusza w III, X, 2, i dodaje: „ustały bitwy, póki by wszystkich tak od starożytności, jak nowo wynalezionych sposobów dobrania miast nie przygotowano”, czym znowu prostuje powody zwłoki w działaniach wojennych Rzymian. [przypis tłumacza]
przezorny (daw.) — przezroczysty. [przypis redakcyjny]
przezpieczeństwa — bezpieczeństwa. [przypis redakcyjny]
przezpieczeństwo — bezpieczeństwo. W tekście zastosowano liczne archaizmy, używając jednak niekonsekwentnie różnych form, np. obok formy „przezpieczeństwo”, pojawia się „bezpieczność”, a także współcześnie obowiązująca forma. [przypis edytorski]
przezpiecznie (daw.) — dziś: bezpiecznie. [przypis edytorski]
przezpiecznie — dziś: bezpiecznie. [przypis redakcyjny]
przezpiecznie — dziś popr.: bezpiecznie. [przypis edytorski]
przezpiecznie (gw.) — bezpiecznie. [przypis edytorski]
przezpiecznie (starop.) — bezpiecznie. [przypis edytorski]
przezpieczniej (daw.) — bezpieczniej. [przypis edytorski]
przezpieczność — bezpieczność. [przypis edytorski]
przezpieczność (daw.) — bezpieczeństwo. [przypis edytorski]
przezpieczny (gw.) — bezpieczny. [przypis edytorski]
przezrocza (daw.) — dziś: przezroczysta. [przypis edytorski]
przezrocza — obrazy lub zdjęcia wyświetlane na ścianie lub na ekranie; w XVIII i XIX w. było do tego wykorzystywane urządzenie zwane latarnią czarnoksięską, w którym skupiony w soczewce promień światła przechodził przez obrazek namalowany na szkle i wyświetlał ten obraz na ścianie. [przypis edytorski]
przezrocze — przejrzysta płaszczyzna, przestrzeń. [przypis edytorski]
przezroczy (daw.) — przezroczysty. [przypis edytorski]
Bolesław Leśmian, Klechdy sezamowe, Ali-baba i czterdziestu zbójców
(źródło na Platformie Redakcyjnej)
przezroczy — dziś popr.: przezroczysty. [przypis edytorski]
przezroczy — dziś: przezroczysty. [przypis edytorski]
przezroczy (przestarz.) — dziś: przezroczysty. [przypis edytorski]
przezroczy — przezroczysty. [przypis edytorski]
przezroczyste marmury — marmury te pochodzą głównie z prowincji Azerbejdżanu, a mianowicie z Denkherghanu, położonego na północo-wschodzie jeziora Urmiah i z okolic Suk Balaku na południu tegoż jeziora. [przypis autorski]
przezroczysty — tu: przejrzysty, łatwy do zrozumienia. [przypis edytorski]
przezuwać — poprawiać obuwie; zakładać raz jeszcze obuwie. [przypis edytorski]
przezwać się — tu: zmienić nazwisko. [przypis edytorski]
przezwiska jej nie pamiętam (…), a po tej skórze haczki — jest to opis ryby o nazwie raja, odmiana płaszczki. [przypis edytorski]
przezwisko (daw.) — tu: nazwa. [przypis edytorski]
przezwisko — tu: nazwa. [przypis edytorski]
przezwisko — tu: nazwisko. [przypis edytorski]
przezwyciężyć w przebiegłym podstępie — naśladownictwo aliteracji oryginału: subdola perfidia pervincamur. [przypis tłumacza]
przezywać (starop.) — nazywać. [przypis edytorski]
przeźrały (daw.) — przejrzały; nadmiernie dojrzały. [przypis edytorski]
przeźrały (daw.) — przejrzały. [przypis edytorski]
przeźre — dziś popr. forma: przeżre. [przypis edytorski]
przeźrocza (daw.) — przezroczysta. [przypis edytorski]
przeźroczność — przezroczystość. [przypis edytorski]
przeźroczy (daw.) — dziś: przeźroczysty. [przypis edytorski]
przeźroczy — dziś popr.: przeźroczysty. [przypis edytorski]
przeźroczy — dziś: przezroczysty a. przeźroczysty. [przypis edytorski]
przeźroczy — przezroczysty, przejrzysty. [przypis edytorski]
