Potrzebujemy Twojej pomocy!
Na stałe wspiera nas 485 czytelników i czytelniczek.
Niestety, minimalną stabilność działania uzyskamy dopiero przy 500 regularnych darczyńców. Dorzucisz się?
Przypisy
Pierwsza litera: wszystkie | 0-9 | A | B | C | D | E | F | G | H | I | J | K | L | M | N | O | P | Q | R | S | T | U | V | W | X | Y | Z
Według typu: wszystkie | przypisy autorskie | przypisy redaktorów Wolnych Lektur | przypisy źródła | przypisy tłumacza | przypisy tradycyjne
Według kwalifikatora: wszystkie | anatomiczne | angielski, angielskie | arabski | architektura | astronomia | austriacki | białoruski | biologia, biologiczny | bez liczby pojedynczej | botanika | celtycki | chemiczny | chiński | czasownik | czeski | dopełniacz | dawne | drukarstwo, drukowany | dziecięcy | ekonomiczny | filozoficzny | fizyka | francuski | frazeologia, frazeologiczny | geografia, geograficzny | geologia | grecki | gwara, gwarowe | handel, handlowy | hebrajski | hinduski | historia, historyczny | hiszpański | holenderski | ironicznie | islandzki | japoński | język, językowy, językoznawstwo | łacina, łacińskie | literacki, literatura | liczba mnoga | matematyka | medyczne | mineralogia | mitologia | mitologia germańska | mitologia grecka | mitologia rzymska | muzyczny | nieodmienny | niemiecki | norweski | obelżywie | poetyckie | pogardliwe | polski | polityczny | portugalski | pospolity | potocznie | prawo, prawnicze | przenośnie | przestarzałe | przymiotnik | przysłowiowy | przysłówek | psychologia, psychologiczny | regionalne | religijny, religioznawstwo | rodzaj męski | rodzaj nijaki | rosyjski | rodzaj żeński | rzadki | rzeczownik | rzymski | sportowy | środowiskowy | staropolskie | starożytny | szwedzki | teatralny | techniczny | turecki | ukraiński | węgierski | włoski | wojskowy | wschodni | wulgarne | żartobliwie | zdrobnienie | żeglarskie | zoologia
Według języka: wszystkie | English | français | Deutsch | lietuvių | polski
Znaleziono 172009 przypisów.
zjeść śledzia (daw. pot.) — zniknąć, przepaść bez śladu. [przypis edytorski]
zjeść wszystkie rozumy — o osobie, która myśli, że wszystko wie i umie i że nie musi się już uczyć. [przypis edytorski]
zjeździwa się (daw.) — zjeżdża się (zwykle). [przypis edytorski]
zjęci (starop.) — ujęci, złączeni. [przypis edytorski]
zjęty (daw.) — zdjęty (strachem); ujęty, przejęty. [przypis edytorski]
zjęty (starop. forma) — przejęty, przepojony. [przypis edytorski]
zjęty (starop.) — przejęty. [przypis edytorski]
zjęty (starop.) — tu: przejęty. [przypis edytorski]
zjęty (starop.) — zdjęty; przejęty. [przypis edytorski]
zjęzykowali (neol.) — naopowiadali. [przypis redakcyjny]
zjimać (daw.) — chwycić. [przypis edytorski]
zjurzony (daw.) — pobudzony, pełen żądzy, roznamiętniony; por. jurny; śluz zjurzonej klaczy: w starożytności płynu wypływającego z genitaliów klaczy podczas rui używano do przyrządzania napojów miłosnych. [przypis edytorski]
zjuszony (daw.) — zbryzgany krwią. [przypis edytorski]
zkąd (daw.) — dziś ubezdźwięcznione: skąd. [przypis edytorski]
zkąd — dziś popr. forma: skąd. [przypis edytorski]
Józef Ignacy Kraszewski, Anafielas, Anafielas. Pieśń I. Witolorauda
(źródło na Platformie Redakcyjnej)
Józef Ignacy Kraszewski, Anafielas, Anafielas. Pieśń I. Witolorauda
(źródło na Platformie Redakcyjnej)
zkąd — dziś popr. forma ubezdźwięczniona: skąd. [przypis edytorski]
zkąd — dziś popr. pisownia: skąd. [przypis edytorski]
zkąd — dziś ubezdźwięcznione: skąd. [przypis edytorski]
zkąd (starop. forma ort.) — dziś popr. (po ubezdźwięcznieniu): skąd. [przypis edytorski]
zkąd (starop. forma ort.) — dziś popr.: skąd. [przypis edytorski]
zkąd (starop. forma ort.) — skąd. [przypis edytorski]
zkądby (starop. forma ort.) — skąd by. [przypis edytorski]
zkądże — dziś popr. forma: skądże. [przypis edytorski]
Józef Ignacy Kraszewski, Anafielas, Anafielas. Pieśń I. Witolorauda
(źródło na Platformie Redakcyjnej)
Józef Ignacy Kraszewski, Anafielas, Anafielas. Pieśń I. Witolorauda
(źródło na Platformie Redakcyjnej)
zkądże — dziś popr. pisownia: skądże. [przypis edytorski]
zkądżeś — dziś popr. forma: skądżeś. [przypis edytorski]
zkądżeś — dziś popr. forma: skądżeś; zkądżeś ty rodem — skąd pochodzisz. [przypis edytorski]
zkończył — dziś popr. forma ubezdźwięczniona: skończył. [przypis edytorski]
zkrwawione (starop. forma ort.) — dziś: skrwawione. [przypis edytorski]
zkrzywdzona (starop. forma) — dziś popr.: skrzywdzona. [przypis edytorski]
zkukłać (daw.) — potłumić. [przypis redakcyjny]
zlać łaski na kogoś — dziś raczej: obsypać kogoś łaskami. [przypis edytorski]
Zlał się (…) Czy to słomy brak — dawniej na wsi sypiano na siennikach, czyli materacach ze słomy. [przypis edytorski]
zlaszały — spolonizowany, spolaczony. [przypis edytorski]
zlata — dziś popr. forma: zlatuje. [przypis edytorski]
zlatać — spadać. [przypis edytorski]
zlazuj (gw.) — złaź. [przypis edytorski]
zlągł się — wykluł się, powstał. [przypis edytorski]
zląkł się nie żartem — dziś: zląkł się nie na żarty. [przypis edytorski]
zlec (daw.) — odbyć poród, urodzić dziecko. [przypis edytorski]
zlec (gw.) — urodzić dziecko. [przypis edytorski]
zlec (starop.) — w domyśle: w połogu (rodząc dziecko). [przypis edytorski]
zlecenia dokonać — dziś raczej: wykonać zlecenie. [przypis edytorski]
zlegnąć a. zlec (daw.) — odbyć poród. [przypis edytorski]
zlegnąć (daw.) — ciężko, obłożnie zachorować; tu: z powodu powikłań po porodzie. [przypis edytorski]
zlekka (starop. forma ort.) — dziś popr.: z lekka; trochę. [przypis edytorski]
zlekka (starop. forma ort.) — dziś popr.: z lekka; tu: trochę. [przypis edytorski]
zlekka (starop. forma ort.) — z lekka; tu: nieco, po trochu. [przypis edytorski]
zleli się — dziś popr. forma: zlali się. [przypis edytorski]
zleniałość (daw.) — lenistwo. [przypis edytorski]
zlenić — zrzucić skórę. [przypis edytorski]
zlewa (daw.) — ulewa. [przypis edytorski]
zlewek — dziś: zlepek; zbiór, połączenie. [przypis edytorski]
zlewka miodu przaśnego i mleka — napój z miodu i mleka, stosowany przy ofiarach. [przypis edytorski]
zlękli się przed nim — nie mogli odpowiadać z powodu zawstydzenia, zob. Raszi i Radak do 45:3. Z powodu lęku o siebie, pamiętni tego, co mu niegdyś wyrządzili, zob. Bechor Szor i Chizkuni do 45:3. [przypis edytorski]
zlękł się (starop. forma) — dziś 3.os.lp: zląkł się. [przypis edytorski]
zlękł się (starop. forma) — dziś popr.: zląkł się. [przypis edytorski]
zlękniony — przestraszony. [przypis edytorski]
zlężenie (daw.) — poród. [przypis edytorski]
zliberować (z łac. libero) — uwolnić. [przypis edytorski]
Zlichow, Zlíchov — dzielnica Pragi. [przypis edytorski]
zlinczować — bez sądu zabić człowieka podejrzanego o popełnienie przestępstwa. [przypis edytorski]
zlisić się (daw.) — zrazić się, zniechęcić. [przypis edytorski]
zlitujta (gw.) — zlitujcie. [przypis edytorski]
zliwa — powódź. [przypis edytorski]
zlustrować — zrobić przegląd (szczególnie: krytyczny). [przypis edytorski]
zlutować się (gw.) — zlitować się. [przypis edytorski]
zluzować — tu: zastąpić kogoś. [przypis edytorski]
zluzowanie — tu: zwolnienie z warty. [przypis edytorski]
zluzowawszy — zwolniwszy, zmieniwszy. [przypis redakcyjny]
zła moneta — moneta fałszowana. [przypis edytorski]
(…) zła moralnego zwanego prawem i rządem — nazywam „złem moralnym” w r. 1822 wszelki rząd, który nie posiada dwu Izb; wyjątek zachodzi jedynie wówczas, kiedy naczelnik rządu jest wielki przez swą prawość — cud, który oglądamy w Saksonii i w Neapolu. [przypis autorski]
Zła rzecz, gdy wiele rozkazują: niechże król jeden będzie — Homer, Iliada II, 204. Skarga cytuje z łacińskiego przekładu Filona. [przypis edytorski]
Zła szukać nie trzeba, można w nie wpaść… — Hezjod, Prace i dnie 287–289. [przypis edytorski]
zła śmierć — malemort, gwałtowna śmierć. [przypis autorski]
zładzić (daw.) — uporządkować. [przypis edytorski]
zładzić — tu: uładzić; upiększyć a. podporządkować. [przypis edytorski]
zładzić — tu: zgromadzić. [przypis edytorski]
zładzony (daw.) — przygotowane, uporządkowane. [przypis edytorski]
złagodzić — tu: uspokoić, poskromić gniew. [przypis edytorski]
złagodził Artakserkses surowość dawnych praw w Persji (…) — Plutarch, Powiedzenia królów i wodzów. [przypis tłumacza]
złaja (daw.) — sfora. [przypis edytorski]
złajnik (daw.) — pies gospodarski, pasterski lub myśliwy. [przypis redakcyjny]
złam (daw.) — odłam; to, co zostało odłamane od całości. [przypis edytorski]
złamał kij czerwony i żółty — buława o barwach czerwonych i żółtych kolorach hiszpańskich; złamać kij (buławę) znaczy więc złamać potęgę hiszpańską. [przypis redakcyjny]
złamał przysięgę rzeczypospolitej — złożoną przy wyborze na prezydenta, przez zamach stanu 2 grudnia 1851 roku. [przypis redakcyjny]
złamał Zeusa rozkazy — mowa o prawie gościnności, wedle którego nie wolno było krzywdzić przybyszów; Achilles zaś uznał Priama za swojego gościa. [przypis edytorski]
złamana wiara — tu: niedochowanie wierności. [przypis edytorski]
złamanem — dziś popr.: złamanym. [przypis edytorski]
złamiesz mu kark — „Kark łamano siekierą, [uderzając zwierzę] od tyłu, tak by zabić. Ponieważ człowiek ten pozbawił kohena (kapłana) majątku [nie dając mu jagnięcia], musiał sam ponieść stratę finansową”, Raszi do 13:13. [przypis tradycyjny]
złamiesz mu kark — „Łamano mu kark siekierą, ponieważ [właściciel osła] pozbawił kohena dochodu, sam musiał ponieść stratę finansową”, Raszi do 32:20 [3]. [przypis tradycyjny]
złamię wyniosłość mocy waszej — Raszi uczy, że jest to odniesienie do zburzenia Świątyni Jerozolimskiej, zob. Raszi do 26:19 [1]. [przypis tradycyjny]
złamki — forma N.lm; dziś: złamkami (tj. ułamanymi kawałkami, odłamkami). [przypis edytorski]
złapi (gw.) — złapie. [przypis autorski]
Złapmy kuchtę jakiego… — codzienną strawę gotowały kobiety w domu, ale gdy chodziło o wystawniejsze i sutsze jedzenie, najmowano w tym celu kucharza. Można ich było zawsze znaleźć w wielkiej ilości na rynku. [przypis tłumacza]
złasować (daw.) — potajemnie zjeść z łakomstwa. [przypis edytorski]
złasować — zjeść ukradkiem jakiś przysmak. [przypis edytorski]
złaźtaż — konstrukcja z partykułą -że, skróconą do -ż, tu: w funkcji wzmacniającej; złaźta (gw.): złaźcie, schodźcie. [przypis edytorski]
złączem — dziś popr. forma fleksyjna: złączymy; niekiedy używa się również daw. formy skróconej: złączym. Zwyczajowo przy publikacji oryginalnej wersji tekstu Wybickiego pozostawia się tę formę jako przykład daw. polszczyzny, uwspółcześniając wiele innych archaizmów znajdujących się w autografie, np. nieumarła : nie umarła (pisownia łączna i rozdzielna); iak : jak, iąwszy : jąwszy (pisownia joty); moskal : Moskal (pisownia małą i wielką literą). [przypis edytorski]
złączym — w wersji pierwotnej: „złączem”. [przypis edytorski]
złe chwile — nudy — znany bohaterom romantycznym stan depresji, melancholii, zniechęcenia, znużenia, zwany przez Francuzów mal du siécle (chorobą wieku). Kleiner w przypisie wylicza bohaterów romantycznych, którym znana była ta dolegliwość: Oberman E. P. de Sénancoura, René Chateaubrianda, Childe Harold Byrona, Lambro i Kordian Słowackiego. G. Sand pisała w związku z Obermanem o cierpieniach moralnych, które dadzą się podzielić na trzy kategorie: „Primo — namiętność napotykająca przeciwności w swoim rozwoju, a więc walka człowieka z otaczającą go rzeczywistością. Secundo — świadomość wyższych uzdolnień przy braku woli, która mogłaby je uczynić przydatnymi. Tertio — świadomość miernych uzdolnień, świadomość jasna, oczywista, nieodparta, ujawniona. Te trzy kategorie cierpień moralnych można wyjaśnić i zamknąć w trzech imioniach: Werter, René, Oberman” (Eseje, Warszawa 1958, s. 32). [przypis redakcyjny]
