Wolne Lektury potrzebują pomocy...



Wolne Lektury są za darmo i bez reklam, bo utrzymują się z dobrowolnych darowizn i dotacji.

Na stałe wspiera nas 381 czytelników i czytelniczek.

Niestety, minimalną stabilność działania uzyskamy dopiero przy 1000 regularnych darczyńców. Potrzebujemy Twojej pomocy!

Tak, dorzucę się do Wolnych Lektur!
Tym razem nie pomogę, przechodzę prosto do biblioteki
Znajdź nas na YouTube

Audiobooki Wolnych Lektur znajdziesz na naszym kanale na YouTube.
Kliknij, by przejść do audiobooków.

x
Pieśń VI (Królewno lutnie złotej i rymów pociesznych...) → ← Pieśń IV (W twardej kamiennej wieży i za troistemi...)

Spis treści

      Jan KochanowskiPieśni, Księgi wtórePieśń V[1][2]

      Wieczna sromota[3] i nienagrodzona
      Szkoda[4], Polaku: ziemia spustoszona
      Podolska leży, a pohaniec[5] sprosny[6],
      Nad Niestrem[7] siedząc, dzieli łup żałosny[8].
      Niewierny[9] Turczyn psy zapuścił swoje[10],
      Którzy zagnali piękne łanie[11] twoje
      Z dziećmi pospołu a nie masz nadzieje,
      By kiedy miały nawiedzić swe knieje.
      Jedny[12] za Dunaj Turkom zaprzedano,
      Drugie do hordy dalekiej zagnano;
      Córy szlacheckie (żal sie mocny Boże!)
      Psom bisurmańskim[13] brzydkie ścielą łoże.
      Zbójce, niestety, zbójce nas wojują,
      Którzy ani miast, ani wsi budują;
      Pod kotarzami[14] tylko w polach siedzą,
      A nas nierządne, ach, nierządne, jedzą!
      Tak odbieżałe stado[15] więc drapają
      Rozbójce wilcy, gdy po woli[16] mają,
      Że[17] ani pasterz nad owcami chodzi,
      Ani ostrożnych psów za sobą wodzi.
      Jakiego serca Turkowi dodamy[18],
      Jesli tak lekkim[19] ludziom nie zdołamy?
      Ledwieć nam i tak króla nie podawa[20];
      Kto sie przypatrzy, mała nie dostawa[21].
      Zetrzy sen z oczu a czuj w czas o sobie[22],
      Cny Lachu[23]! Kto wie, jemu czyli tobie
      Szczęście chce służyć? A dokąd wyroku
      Mars nie uczyni, nie ustępuj kroku.
      A teraz k temu obróć myśli swoje
      Jakobyć[24] szkody nieprzyjaciel twoje
      Krwią swą nagrodził i omył tę zmazę,
      Której dziś niesiesz prze swej ziemie skazę.
      Wsiadamy?[25] Czy nas półmiski trzymają?
      Biedne półmiski, czego te czekają?
      To pan, i jadać na śrebrze godniejszy,
      Komu żelazny Mars będzie chętniejszy[26].
      Skujmy talerze na talery[27], skujmy,
      A żołnierzowi pieniądze gotujmy.
      Inszy to darmo[28] po drogach miotali,
      A my nie damy, bychmy w cale trwali?
      Dajmy, a naprzód dajmy! Sami siebie
      Ku gwałtowniejszej chowajmy potrzebie.
      Tarczej niż piersi pierwej nastawiają,
      Pozno puklerza przebici macają[29].
      Cieszy mię ten rym: «Polak mądr po szkodzie»;
      Lecz jesli prawda i z tego nas zbodzie[30],
      Nową przypowieść Polak sobie kupi[31],
      Że i przed szkodą, i po szkodzie głupi.

      Przypisy

      [1]

      Ks.2, Pieśń V — pieśń mówi o najeździe Tatarów na Podole w 1575 roku. [przypis redakcyjny]

      [2]

      W przypisach gwiazdką oznaczono wyrazy, które są używane do dziś, ale których znaczenie w Pieśniach jest odmienne od znaczenia obecnego. [przypis edytorski]

      [3]

      sromota (daw.) — hańba, niesława. [przypis redakcyjny]

      [4]

      nienagrodzona szkoda — niepowetowana strata. [przypis redakcyjny]

      [5]

      pohaniec (daw.) — muzułmanin (Turek lub Tatar; poganin); określenie pogardliwe. [przypis redakcyjny]

      [6]

      sprosny (starop.) — godny potępienia, potworny, okrutny. [przypis redakcyjny]

      [7]

      Niestr — Dniestr. [przypis redakcyjny]

      [8]

      żałosny (daw.) — godny żalu. [przypis redakcyjny]

      [9]

      niewierny — niechrześcijanin. [przypis redakcyjny]

      [10]

      Turczyn psy zapuścił swoje — Turek (sułtan turecki) wypuścił swoich poddanych (sforę) Tatarów. [przypis redakcyjny]

      [11]

      łanie — tu przen.: piękne kobiety. [przypis redakcyjny]

      [12]

      jedny (daw. M. lm r. ż.) — jedne. [przypis redakcyjny]

      [13]

      bisurmański — mahometański. [przypis redakcyjny]

      [14]

      pod kotarzami — szałas, namiot; por. współcz.: kotara. [przypis redakcyjny]

      [15]

      odbieżałe stado — opuszczone stado; może aluzja do sytuacji po ucieczce Henryka Walezego. [przypis redakcyjny]

      [16]

      po woli (starop.) — posłuszny komuś; por. daw. powolny. [przypis redakcyjny]

      [17]

      że — tu: gdyż. [przypis redakcyjny]

      [18]

      dodać serca (daw.) — dodać odwagi. [przypis redakcyjny]

      [19]

      lekki (daw.) — podły, godny lekceważenia. [przypis redakcyjny]

      [20]

      Ledwieć nam (…) króla nie podawa — aluzja do tureckich rad w sprawie wyboru króla. [przypis redakcyjny]

      [21]

      mała nie dostawa (starop.) — mało brakuje. [przypis redakcyjny]

      [22]

      czuj (…) o sobie (starop.) — czuwaj nad sobą, nad swoim bezpieczeństwem. [przypis redakcyjny]

      [23]

      Lach — Polak. [przypis redakcyjny]

      [24]

      jakobyć — aby ci. [przypis redakcyjny]

      [25]

      Wsiadamy? — w znaczeniu: czy już wsiadamy na konie? [przypis redakcyjny]

      [26]

      chętny (daw.) — życzliwy; por. współcz. antonim: niechętny. [przypis redakcyjny]

      [27]

      talery — talary (powszechnie używana moneta srebrna). [przypis redakcyjny]

      [28]

      darmo — bez celu. [przypis redakcyjny]

      [29]

      Pozno puklerza przebici macają — gdy już pierś jest przebita, za późno chwytać za puklerz. [przypis redakcyjny]

      [30]

      zbodzie — zepchnie (dosł.: strąci z konia). [przypis redakcyjny]

      [31]

      przypowieść (…) kupi — pozyska przysłowie. [przypis redakcyjny]

      Close
      Please wait...