Aby móc stabilnie działać w 2026 roku, potrzebujemy Twojego wsparcia!
dowiedz się więcej
Przypisy
Pierwsza litera: wszystkie | 0-9 | A | B | C | D | E | F | G | H | I | J | K | L | M | N | O | P | Q | R | S | T | U | V | W | X | Y | Z
Według typu: wszystkie | przypisy autorskie | przypisy redaktorów Wolnych Lektur | przypisy źródła | przypisy tłumacza | przypisy tradycyjne
Według kwalifikatora: wszystkie | anatomiczne | angielski, angielskie | arabski | architektura | astronomia | austriacki | białoruski | biologia, biologiczny | bez liczby pojedynczej | botanika | celtycki | chemiczny | chiński | czasownik | czeski | dopełniacz | dawne | drukarstwo, drukowany | dziecięcy | ekonomiczny | filozoficzny | fizyka | francuski | frazeologia, frazeologiczny | geografia, geograficzny | geologia | grecki | gwara, gwarowe | handel, handlowy | hebrajski | hinduski | historia, historyczny | hiszpański | holenderski | ironicznie | islandzki | japoński | język, językowy, językoznawstwo | łacina, łacińskie | literacki, literatura | liczba mnoga | matematyka | medyczne | mineralogia | mitologia | mitologia germańska | mitologia grecka | mitologia rzymska | muzyczny | nieodmienny | niemiecki | norweski | obelżywie | poetyckie | pogardliwe | polski | polityczny | portugalski | pospolity | potocznie | prawo, prawnicze | przenośnie | przestarzałe | przymiotnik | przysłowiowy | przysłówek | psychologia, psychologiczny | regionalne | religijny, religioznawstwo | rodzaj męski | rodzaj nijaki | rosyjski | rodzaj żeński | rzadki | rzeczownik | rzymski | sportowy | środowiskowy | staropolskie | starożytny | szwedzki | teatralny | techniczny | turecki | ukraiński | węgierski | włoski | wojskowy | wschodni | wulgarne | żartobliwie | zdrobnienie | żeglarskie | zoologia
Według języka: wszystkie | English | français | Deutsch | lietuvių | polski
Znaleziono 175915 przypisów.
odąć się (daw.) — nadąć się. [przypis edytorski]
odąć się — wydąć policzki. [przypis edytorski]
odął — dziś: wydął. [przypis edytorski]
odbicie zablokowanych punktów oporu w centrum miasta — Największą enklawą niemiecką odciętą w pierwszej fazie powstania była tzw. dzielnica rządowa, obejmująca tereny część Śródmieścia Północnego, w tym m.in. Ogród Saski i Krakowskie Przedmieście. Na jej terenie przebywali w chwili wybuchu powstania m.in. gen. Reiner Stahel i gubernator dystryktu warszawskiego, Ludwig Fischer. Powstańcy mimo wysiłków nie zdołali opanować dzielnicy rządowej, a niemiecka odsiecz nawiązała z nią łączność 7 sierpnia. [przypis edytorski]
odbić się — tu: oddalić się (domyślnie: od właściciela). [przypis edytorski]
odbić — tu: odbić się. [przypis edytorski]
odbiec czego (starop.) — opuścić co, odejść od czego. [przypis edytorski]
odbiec (daw.) — uciec od kogoś a. czegoś. [przypis edytorski]
odbiedz — dziś popr. pisownia: odbiec. [przypis edytorski]
odbiega od pana Andrzeja — Towiańskiego. [przypis redakcyjny]
odbiegać czegoś (przestarz.) — odchodzić od czegoś. [przypis edytorski]
odbiegą — dziś popr. forma: odbiegną; odbiec (kogoś lub coś) — tu: porzucić. [przypis edytorski]
odbiegł swego pana — uciekł od swego pana. [przypis edytorski]
odbiegłej — dziś popr. tylko forma: odbiegającej. [przypis edytorski]
odbiegły (daw.) — odbieżany, opuszczony. [przypis redakcyjny]
odbiera temu światu rzeczywistość i robi go mniej niż snem — porównaj: Riehl, Zur Einführung in die Philosophie der Gegenwart, s. 117. i 118 oraz Volkelt, A. Schopenhauer, s. 78. [przypis redakcyjny]
odbierzemy — w wersji pierwotnej: odbijemy. [przypis edytorski]
odbieżać (daw.) — uciec. [przypis edytorski]
odbieżać kogo (starop.) — tu: opuścić kogo. [przypis edytorski]
odbieżać kogoś — opuścić kogoś; odejść od kogoś. [przypis edytorski]
odbieżać — opuszczać. [przypis edytorski]
odbieżać (przestarz.) — odejść, opuścić. [przypis edytorski]
odbieżała (forma starop.) — odbiegła; por. „bieżeć” [np. Tren XVI: „śmierć (…) k nam bieży”]. [przypis redakcyjny]
odbieżałe stado — stado opuszczone; może aluzja do sytuacji po ucieczce z Polski Henryka Walezego. [przypis redakcyjny]
odbieżany (daw.) — odstąpiony, opuszczony. [przypis edytorski]
odbieżany (daw.) — porzucony, opuszczony. [przypis edytorski]
odbieżany (starop.) — opuszczony, porzucony; tu: mury opuszczone przez zbrojnych obrońców. [przypis edytorski]
Odbieżą was jako chałupki przy jabłkach, gdy owoce pozbierają, którą lada wiatr rozwieje — skrócona parafraza Iz 1, 8. [przypis edytorski]
odbieżeć coś — opuścić coś, porzucić. [przypis edytorski]
odbieżeć (daw.) — odbiec, tu: zostawić. [przypis edytorski]
odbieżeć (daw.) — odejść; tu: opuścić. [przypis edytorski]
odbieżeć kogoś — opuścić kogoś; odejść a. odjechać, zostawiając kogoś. [przypis edytorski]
odbieżeć kogoś — opuścić (odchodząc). [przypis edytorski]
odbieżeć — odbiec od czegoś, zostawić coś. [przypis edytorski]
odbieży (daw.) — tu: opuści. [przypis edytorski]
odbieży — odbiegnie, odejdzie. [przypis redakcyjny]
odbijać — tu: otwierać siłą, włamywać się. [przypis edytorski]
odbijanka a. kalkomania — obrazek do przenoszenia na kartkę ze specjalnie przygotowanego papieru. [przypis edytorski]
odbijanka a. kalkomania — obrazek przenoszony na kartkę ze specjalnie przygotowanego papieru. [przypis edytorski]
odbiły się o jego uszy — popr.: obiły mu się o uszy lub dotarły do jego uszu. [przypis edytorski]
odbitka szczotkowa — próbny wydruk, na którym można sprawdzić jakość składu i nanieść korektę. Dawniej był to wydruk odbijany ręcznie przez przyłożenie kartki papieru do złożonych szpalt posmarowanych farbą i ostukanie jej szczotką. [przypis edytorski]
Odbitka. Warszawa. Nakładem mgr farm. Fr. Heroda, redaktora „Wiadomości Farmaceutycznych”, 1928. [przypis autorski]
Odblask dwóch pierwszych był równej potęgi — Pierwsze dwa łuki światła symbolem są Ojca i Syna, to jest Syn przez Ojca: lumen de lumine. [przypis redakcyjny]
odbłądzić się (daw.) — stać się winnym. [przypis edytorski]
odbłysk li to — konstrukcja z partykułą li w funkcji wzmacniającej i konstruującej pytanie; inaczej: czy to odbłysk. [przypis edytorski]
odboleć — dziś raczej: przeboleć. [przypis edytorski]
Odbudowało się z sąsiedzką pomocą miasto — Dionizjusz I, tyran Syrakuz (405–368 p.n.e.), pomógł odbudować Messynę w okresie hellenistycznym; miasto powróciło wówczas do dawnej świetności. [przypis edytorski]
odbudowywa (daw.) — dziś popr.: odbudowuje. [przypis edytorski]
odbycie (daw.) — zbyt. [przypis edytorski]
odbyć podróż do Canossy a. udać się do Canossy — ukorzyć się, wyznać swój błąd; Canossa: miasto w płn. Włoszech z zamkiem, w którym w 1077 cesarz Henryk IV ukorzył się przed papieżem Grzegorzem VII, kończąc ty samym spór o inwestyturę (tj. prawo nadawania wyższych godności duchownym na terenie swego państwa). [przypis edytorski]
odbyć (starop.) — porzucić, odejść; odbędziesz swej miłośnice: porzucisz swą ukochaną. [przypis edytorski]
odbyć (starop.) — postradać. [przypis redakcyjny]
odbyt (daw.) — zbyt, popyt, pokupność, popularność wśród nabywców. [przypis edytorski]
odbyt (daw.) — zbyt. [przypis edytorski]
odbyt (daw.) — zbyt; tu: powodzenie w interesie. [przypis edytorski]
odbyt — tu: zbyt; możliwość sprzedaży produktów, [przypis edytorski]
odbyt — tu: zbyt, popyt, pokupność, popularność wśród nabywców. [przypis edytorski]
odbyt — tu: zbyt, popyt. [przypis edytorski]
odbywa się obecnie rewindykacja dla Polski Korzeniowskiego-Conrada — w latach 1923–1926 wiele pisano o polskości Conrada, m.in.: Stefan Żeromski (Joseph Conrad, „Wiadomości Literackie” nr 33 z 1924 r.; Autor rodak, „Naokoło Świata” luty 1925), Maria Dąbrowska (Tragizm Conrada, „Wiadomości Literackie” nr 63; Prawdziwa rzeczywistość Conrada, „Wiadomości Literackie” nr 285), Jarosław Iwaszkiewicz (Conrad a Europa, „Wiadomości Literackie” nr 57). [przypis edytorski]
odbywała liczne podróże, utrzymywała stosunki handlowe z Anglikami… — Zimorowicz, Viri illustres. [przypis autorski]
odcechowanie — odznaczenie, wskazanie cech charakterystycznych. [przypis edytorski]
odchłanie (starop. forma) — dziś popr. D.lp r.ż.: odchłani. [przypis edytorski]
odchoceć się (starop.) — odechce ci się. [przypis edytorski]
odchodzę, pragnący się przekonać — daw. forma imiesłowu; dziś: odchodzę, pragnąc (…). [przypis edytorski]
odchwalić się — tu: nachwalić się. [przypis edytorski]
odchylisko (daw.) — otchłań. [przypis redakcyjny]
odciąć (tu daw.) — dziś: odciąć się, szybko i ostro odpowiedzieć na coś. [przypis edytorski]
odciągnąć (daw.) — odjąć. [przypis edytorski]
odcienia — dziś popr. forma B.lm: odcienie. [przypis edytorski]
odcienia — dziś popr.: odcienie. [przypis edytorski]
odcieniów (daw.) — dawna forma dopełniacza lm rzeczownika odcień, dziś: odcieni. [przypis edytorski]
odcięli zębami i przybili stemplami — proch, kule lub śrut, materiały służące do nabijania dawnych strzelb, zakręcane były w papierowe patrony, których końce należało odciąć (a w pośpiechu odgryźć), by wsypać do lufy ich zawartość, którą następnie ubijano w lufie za pomocą długiego pręta, stempla (zw. także z niem. sztenflem). [przypis edytorski]
odcięni — dziś: odcięli. [przypis edytorski]
Odciętą rękę posłał cesarzowi — po tym wersie w późn. wyd. uzupełniono tekst, dodając: „W zamian ci odda twoich synów żywych”. [przypis edytorski]
odcina kupony — dawne obligacje miały postać druków, których częścią były kupony uprawniające do odsetek; w zamian za odcięty kupon właściciel obligacji otrzymywał w banku należne mu odsetki. [przypis edytorski]
odcyfrowywać — odczytywać tekst nieczytelny bądź zapisany szyfrem. [przypis edytorski]
Odczucie Wschodu w tym sonecie zwróciło natychmiast uwagę znawców, o czym świadczy przetłumaczenie sonetu w r. 1826 przez Hafiza Topczy–Paszę na język perski. [przypis redakcyjny]
odczuwać dlań wstręt — dziś: odczuwać do niego wstręt. [przypis edytorski]
odczuwalibyśmy je zawsze w jeden i ten sam sposób (…) — aksjomat scholastyki: Quidquid recipitur, ad modum recipientis recipitur. [przypis tłumacza]
odczyt „Kwestia kobieca a małżeństwo” wydany przez Polskie Towarzystwo Eugeniczne — Biblioteka Eugeniczna, Wydawnictwo im. śp. dr. Wacława Męczkowskiego. [przypis autorski]
Odczytać ci sonecik, przed chwilą spisany — Ówczesne wykwintne towarzystwo przesiąknięte było literackością; miało to swoje ogromne korzyści, ale miało i komiczne strony. Z manią szarad, ballad, sonetów, jakie uważali sobie za obowiązek fabrykować światowi modnisie, rozprawiał się już Molier w Pociesznych wykwintnisiach. Ileż musieli z pewnością dać się we znaki poecie owi utytułowani amatorzy odczytujący mu swoje utwory! [przypis tłumacza]
odczytano testamenta, na których czytanie głosu i sił czułemu Tyberyuszowi, postanowionemu dziedzicem, zabrakło — Swetoniusz [Żywot Tyberiusza 23]. [przypis autorski]
odczytuje po parę stron kodeksu cywilnego dla nabrania tonu — Nie trzeba może tego zwierzenia brać zbyt dosłownie. W każdym razie zwrócono uwagę, iż mniej pilnie wczytywał się w kodeks karny, gdyż art. 1342, który cytuje Julian, nie istnieje. [przypis tłumacza]
odczytywa — dziś popr.: odczytuje. [przypis edytorski]
oddać bony — w slangu getta oznaczało to: umrzeć; okupacyjne władze niemieckie wymagały oddawania kartek żywnościowych (bonów) po zmarłym, które to żądanie nie zawsze było spełniane. [przypis edytorski]
oddać go niezbędnemu odświeżeniu przez naturę — uzupełnić: „organizmu”. W oryginale jest: Naturrestauration. [przypis tłumacza]
oddać raczy — w innych wersjach niekiedy: „A dać raczy”. [przypis edytorski]
Oddaj i mój majątek — Zapewne po matce, pierwszej żonie Orgona. [przypis tłumacza]
oddają miasta wielką cześć zabójcy tyrana — tak np. wielkiej czci zażywają w Atenach Harmodios i Aristogejton, zabójcy Hipparcha, syna Pizystratowego. Harmodios padł podczas zamachu (514), Aristogejton padł później z ręki kata. Ich potomkowie byli żywieni kosztem państwa w ratuszu (prytanejon), mieli w teatrze siedzenia w pierwszych rzędach (proedria) i byli wolni od podatków (atelia). [przypis tłumacza]
oddając — hebr. זָנָה (zana): uprawiać nierząd. [przypis edytorski]
oddając korbę — w dawnych samochodach silnik był uruchamiany za pomocą korby rozruchowej. [przypis edytorski]
Oddajcie cesarzowi, co jest cesarskiego — Mt 21, 21. [przypis edytorski]
oddajcie ziemi jak najprędzej — Persowie trupów nie palą, by nie zanieczyszczać świętego ognia. [przypis tłumacza]
oddaje swój głos (…) panu Henrykowi Grégoire — bp Henri Grégoire, podczas rewolucji złożył przysięgę na konstytucję cywilną kleru, w 1820 r. wszedł do Izby Deputowanych z okręgu Izery; Stendhal oddał wówczas na niego swój głos. [przypis edytorski]
oddajem — dziś popr.: oddajemy. [przypis edytorski]
oddajęć — skrócenie od: oddaję ci. [przypis edytorski]
Oddajmy hołd owym wielkim katolikom wieku zeszłego… — Gonzague de Reynold, op. cit., s. 160–161. [przypis autorski]
Oddal — dal. [przypis edytorski]
oddaleńszy (daw.) — dziś: bardziej oddalony. [przypis edytorski]
Oddali się z berłami w Cezarów opiekę — tj. stali się prowincją rzymską. Cesarze rzymscy nosili tytuł cezarów. Pierwotnie było to rodowe nazwiskom Juliusza Cezara oraz Oktawiana Augusta, jego adoptowanego syna i pierwszego cesarza rzymskiego. Po śmierci Kleopatry VII Oktawian przyłączył Egipt do imperium rzymskiego. [przypis edytorski]
