Przypisy

ciepnąć — rzucić. [przypis edytorski]

ciernistymi igły — dziś popr. forma N. lm: ciernistymi igłami. [przypis edytorski]

cierpcem — cierpieniem. [przypis edytorski]

cierpi z powodu utraconej sławy oraz że żal jej ojca — w oryginale niem.: [Sie] bange wegen des Stolzes und der Bekümmernisse ihres Vaters: cierpi z powodu dumy i niepokoju swojego ojca. [przypis edytorski]

Cierpiał za całą Litwę wszystkimi jej bole — cierpiał za całą Litwę i za wszystkie jej bóle. [przypis edytorski]

cierpiałka (daw.) — przydrożny krzyż. [przypis edytorski]

cierpić — dziś: cierpieć. [przypis edytorski]

cierpieć nie mogąc rzecz zdrożną — dziś popr. składnia: ścierpieć nie mogąc rzeczy zdrożnej. [przypis edytorski]

cierpieć — tu: znosić. [przypis edytorski]

cierpieli od bąków i komarów — dziś: cierpieli z powodu bąków i komarów. [przypis edytorski]

cierpiemy — dziś popr.: cierpimy. [przypis edytorski]

cierpienieć to było — skrót od: cierpienie ci to było; ci: partykuła wzmacniająca. [przypis edytorski]

cierpienióm — dziś popr. forma C. lm: cierpieniom. [przypis edytorski]

cierpisz (daw.) — pozwalasz. [przypis edytorski]

cierpisz mię przeciwnym sobie (daw.) — znosisz mnie, choć się tobie sprzeciwiam. [przypis edytorski]

Cierplikowski, Antoni, pseud. Antoine (1884–1976) — polski mistrz fryzjerski i stylista, który po otwarciu swojego zakładu w Paryżu zyskał międzynarodową sławę. [przypis edytorski]

Cierpliwość jest gorzka, ale jej owoce słodkie! — znany aforyzm, którego autorstwo przypisywane jest Jeanowi-Jacques'owi Rousseau (1712–1778). [przypis edytorski]

cierpnąć — odczuwać mrowienie, dreszcze na skutek strachu, zimna itd. [przypis edytorski]

cierzpiący (gw.) — cierpiący. [przypis edytorski]

ciesali — dziś popr.: ciosali. [przypis edytorski]

ciesą (starop. forma) — ciosają. [przypis edytorski]

Ciesielczuk, Stanisław (1906–1945) — poeta, członek grupy literackiej „Kwadryga”. [przypis edytorski]

ciesielka — też: ciesiołka a. ciesielstwo; nazwa daw. rzemiosła, sztuki ręcznej obróbki drewna i budowy konstrukcji drewnianych, domów, ogrodzeń i mostków. [przypis edytorski]

ciesielski — przymiotnik od słowa „cieśla”: rzemieślnik budujący z drewna. [przypis edytorski]

ciesiołka — ciesielstwo; kunszt obróbki i budowy z drewna znany cieślom. [przypis edytorski]

ciesoriška kariuomenė — cariška kariuomenė. [przypis edytorski]

ciesorius (lenk., brus.) — monarcha, imperatorius. [przypis edytorski]

ciesząc (starop.) — tu: pocieszając. [przypis edytorski]

Cieszkowski, August (1814–1894) — działacz społeczny, filozof mesjanizmu polskiego. [przypis edytorski]

Cieszkowski, August (1814–1894) — herbu Dołęga, filozof, działacz społeczny, ekonomista, współtwórca mesjanizmu polskiego. [przypis edytorski]

Cieszkowski, August (1814–1894) — polski filozof, działacz społeczny, ekonomista, współtwórca mesjanizmu polskiego. [przypis edytorski]

Cieszkowski, August (1814–1894) — polski filozof, współtwórca Poznańskiego Towarzystwa Przyjaciół Nauk. Krytykował idealizm dialektyczny Hegla, ponieważ uważał, że zasadą bytu jest czyn, i że to on tworzy historię. Był przekonany o mesjanistycznym przeznaczeniu narodu polskiego, który miał wg niego przyczynić się do społecznej i moralnej przebudowy świata. Akcentował rolę kościoła katolickiego i zapowiadał nastąpienie epoki Ducha Świętego. [przypis edytorski]

Cieszkowski, Zyzio hr. — prawdopodobnie chodzi o hrabiego Zygmunta Cieszkowskiego, działacza kulturalnego, sekretarza Towarzystwa Przyjaciół Sztuk Pięknych w Krakowie (w latach 1887–1894). [przypis edytorski]

cieszony (starop.) — tu: pocieszany. [przypis edytorski]

cieszyć (daw.) — tu: pocieszać. [przypis edytorski]

cieszyć kogo (starop.) — pocieszać kogo. [przypis edytorski]

cieszyć kogoś (daw.) — tu: pocieszać kogoś. [przypis edytorski]

cieszyć kogoś — dziś: pocieszać. [przypis edytorski]

Cieszyć się, gdy cierpią bracia i siostry, wtórować w chórze milionów zrozpaczonych; można próbować określić głębię piekła, lecz głębi tego grzechu nie da się określić — cytat z wiersza Viktora Rydberga (1828–1895) En budbärare från Golgata. [przypis edytorski]

cieszyć się Jopem a obietnicami Pańskimi, iż Pan Bóg wziął, Pan Bóg dać może i wszytko nagrodzić wedle wolej swojej — tj. cieszyć się jak Hiob, bohater biblijnej Księgi Hioba, ciężko doświadczony na skutek zakładu między Bogiem a diabłem zawartego w celu wypróbowania jego wiary. Skutkiem zakładu było zesłanie na Hioba trądu, śmierć jego rodziny i pozbawienie go bogactwa. Mimo namów przyjaciół, nie zwątpił w Boga, za co został nagrodzony późniejszym zdrowiem, nowymi dziećmi i ponownym bogactwem. [przypis edytorski]

cieszyć się (starop.) — tu: pocieszać się. [przypis edytorski]

cieszyć słowy (daw.) — pocieszać słowami. [przypis edytorski]

cieszyć (starop.) — pocieszać. [przypis edytorski]

cieszyć — tu: pocieszać. [przypis edytorski]

cieszyć we smutku — dziś: pocieszać w smutku. [przypis edytorski]

Cieszyło go to, że on, szlachcic, zajmując stanowisko handlowe, poświęcał swoje przesądy szlacheckie, przyczyniał się do postępu i brał udział w reformie kraju, szukającego nowych dróg do powiększenia ogólnej zamożności — wyraz światopoglądu pozytywistycznego. [przypis edytorski]

Cieszyn — w spisie treści wiersz występuje jako tęcza mundurów. [przypis edytorski]

cieśla — rzemieślnik obrabiający drewno. [przypis edytorski]

cieśla tyryjski — Tyr był staroż. miastem i portem fenickim; Fenicjanie stanowili potęgę w zakresie żeglugi i handlu dzięki swemu budownictwu okrętowemu, a więc niejako dzięki kunsztowi swych cieśli. [przypis edytorski]

cieśniej (starop. forma) — dziś: ciaśniej. [przypis edytorski]

cieśnina Beringa — cieśnina pomiędzy Azją a Ameryką Północną. [przypis edytorski]

Cieśnina Beringa — cieśnina rozdzielająca Azję i Amerykę Północną, leżąca ok. 90 km od koła podbiegunowego. Przez cieśninę (o szerokości 85 km) przebiega granica między Stanami Zjednoczonymi a Rosją a także linia zmiany daty (umowna granica na mapie stref czasowych, rozdzielająca obszary, między którymi czas różni się dokładnie o jedną dobę.) Nazwana na cześć Vitusa Jonassena Beringa (1681–1741), duńskiego żeglarza służącego w carskiej marynarce wojennej, odkrywcy faktu, że Azja nie jest połączona lądem z Ameryką północną. [przypis edytorski]

cieśnina Gadesu — właśc. Cieśnina Gibraltarska, oddzielająca Europę od Afryki; łac. Gades: Kadyks, miasto w płd.-zach. Hiszpanii, w Andaluzji, położone na półwyspie oddzielającym odnogę Zatoki Kadyksu od Oceanu Atlantyckiego. [przypis edytorski]

Cieśnina Gibraltarska — cieśnina łącząca Morze Śródziemne z Oceanem Atlantyckim; oddziela Afrykę od Europy. [przypis edytorski]

Cieśnina Gibraltarska — łącząca M. Śródziemne z Atlantykiem i oddzielająca Afrykę od Europy. [przypis edytorski]

Cieśnina Kimeryjska (łac. Bosporus Cimmerius) — dziś: Cieśnina Kerczeńska; płytki, wąski przesmyk między Płw. Kerczeńskim a Płw. Tamańskim, łączący Morze Azowskie z Morzem Czarnym; jego długość wynosi ok. 40 km, szerokość 15–4 km, przy głębokości od 13 do zaledwie 3 m. [przypis edytorski]

Cieśnina Mesyńska — rozdzielająca Sycylię od płd. krańca Płw. Apenińskiego, łącząca wody M. Tyrreńskiego i M. Jońskiego. [przypis edytorski]

Cieśnina nie ma w tych okolicach więcej niż kilkadziesiąt mil morskich szerokości — 45,3 Mm (84 km). [przypis edytorski]

Cieśnina Wiatrów — cieśnina oddzielająca wyspy Kuba i Haiti, łącząca Morze Karaibskie z Oceanem Atlantyckim. [przypis edytorski]

cieśń — ciasna przestrzeń; ciasnota. [przypis edytorski]

cieśń — tu: ciasne miejsce. [przypis edytorski]

ciewy (gw.) — a niech to; a to dopiero; też coś. [przypis edytorski]

ciewy (gw.) — a niech to. [przypis edytorski]

ciewy (gw.) — a to dopiero; też coś. [przypis edytorski]

ciewy (gw.) — też coś; a to dopiero. [przypis edytorski]

ciewy (gw.) — też coś. [przypis edytorski]

ciewy (gw.) — też coś, to dopiero (wykrzyknik, wyraz emocji). [przypis edytorski]

cię rozmachnie — pokropi cię wodą święconą. [przypis edytorski]

cięgiem — ciągle, nieustannie. [przypis edytorski]

cięgiem — ciągle. [przypis edytorski]

cięgiem (daw.) — ciągle. [przypis edytorski]

cięgiem (gw.) — ciągle, bez przerwy. [przypis edytorski]

cięgiem (gw.) — ciągle, bezustannie. [przypis edytorski]

cięgiem (gw.) — ciągle, nieustannie. [przypis edytorski]

cięgiem (gw.) — ciągle. [przypis edytorski]

cięgiem (gw.) — ciągle. [przypis edytorski]

Cięgiem (gw.) — ciągle, wciąć. [przypis edytorski]

cięgiem (gw.,pot.) — ciągle, bez przerwy. [przypis edytorski]

cięgiem ino godos o tem (gw.) — ciągle tylko mówisz o tym. [przypis edytorski]

cięgiem — nieustannie; ciągle. [przypis edytorski]

Cięglewicz, Edmund (1862–1928) — dziennikarz krakowski, tłumacz autorów starożytnych, taternik. [przypis edytorski]

cięgoty (gw.) — dreszcze. [przypis edytorski]

cięszki (starop. forma) — dziś: ciężki; tu: przyczyniający kłopotów, trudów. [przypis edytorski]

cięszki (starop. forma ort.) — dziś popr.: ciężki. [przypis edytorski]

ciężało — dziś popr.: ciążyło. [przypis edytorski]

ciężar spadł mi z piersi — fraz.; dziś popr. ciężar spadł mi z serca. [przypis edytorski]

ciężą — dziś popr. forma: ciążą. [przypis edytorski]

ciężący — dziś popr. forma: ciążący. [przypis edytorski]

Ciężką bo miał zimę — szyk przestawny: Bo ciężką miał zimę. [przypis edytorski]

ciężki młot cyklopów (…) na Marsa wiecznotrwałą zbroję — zbroję Marsa, boga wojny w mit. rzym., wykuli w kuźni Hefajstosa, boskiego kowala, jego pomocnicy, cyklopi. [przypis edytorski]

ciężkie czaty (…) sprawiałem — pełniłem trudną wartę. [przypis edytorski]

ciężkie terminy — problemy. [przypis edytorski]

ciężkiej zgryzoty, która może i woli tkwić za plecami jeźdźca — nawiązanie do słów ody rzym. poety Horacego (Pieśni III, 1): Za plecami jeźdźca siedzi czarna troska. [przypis edytorski]

ciężkim lub smutkiem nas dręcząc — szyk przestawny; inaczej: lub ciężkim smutkiem nas dręcząc. [przypis edytorski]

ciężko się widziało (starop.) — wydawało się [to] ciężkie (trudne). [przypis edytorski]

ciężko — właśc. z trudem. [przypis edytorski]

ciężkota — ciężkość. [przypis edytorski]

ciężkoż wam widzieć co równego — trudno wam będzie zobaczyć coś podobnego. [przypis edytorski]

cięży (daw. forma) — dziś: ciąży. [przypis edytorski]

cięży — dziś popr.: ciąży. [przypis edytorski]