Aby móc stabilnie działać w 2026 roku, potrzebujemy Twojego wsparcia!
dowiedz się więcej
Przypisy
Pierwsza litera: wszystkie | 0-9 | A | B | C | D | E | F | G | H | I | J | K | L | M | N | O | P | Q | R | S | T | U | V | W | X | Y | Z
Według typu: wszystkie | przypisy autorskie | przypisy redaktorów Wolnych Lektur | przypisy źródła | przypisy tłumacza | przypisy tradycyjne
Według kwalifikatora: wszystkie | anatomiczne | angielski, angielskie | arabski | architektura | astronomia | austriacki | białoruski | biologia, biologiczny | bez liczby pojedynczej | botanika | celtycki | chemiczny | chiński | czasownik | czeski | dopełniacz | dawne | drukarstwo, drukowany | dziecięcy | ekonomiczny | filozoficzny | fizyka | francuski | frazeologia, frazeologiczny | geografia, geograficzny | geologia | grecki | gwara, gwarowe | handel, handlowy | hebrajski | hinduski | historia, historyczny | hiszpański | holenderski | ironicznie | islandzki | japoński | język, językowy, językoznawstwo | łacina, łacińskie | literacki, literatura | liczba mnoga | matematyka | medyczne | mineralogia | mitologia | mitologia germańska | mitologia grecka | mitologia rzymska | muzyczny | nieodmienny | niemiecki | norweski | obelżywie | poetyckie | pogardliwe | polski | polityczny | portugalski | pospolity | potocznie | prawo, prawnicze | przenośnie | przestarzałe | przymiotnik | przysłowiowy | przysłówek | psychologia, psychologiczny | regionalne | religijny, religioznawstwo | rodzaj męski | rodzaj nijaki | rosyjski | rodzaj żeński | rzadki | rzeczownik | rzymski | sportowy | środowiskowy | staropolskie | starożytny | szwedzki | teatralny | techniczny | turecki | ukraiński | węgierski | włoski | wojskowy | wschodni | wulgarne | żartobliwie | zdrobnienie | żeglarskie | zoologia
Według języka: wszystkie | English | français | Deutsch | lietuvių | polski
Znaleziono 175915 przypisów.
slap on the face (ang.) — uderzenie w twarz. [przypis autorski]
Slapčiai — dabar: slapta. [przypis edytorski]
slave market (ang.) — targ niewolników. [przypis edytorski]
Slavi (wł.) — Słowianie a. niewolnicy. [przypis edytorski]
Slavus (łac.) — Słowianin; sclavus (łac.): niewolnik; podobne skojarzenia etymologiczne można znaleźć m.in. w wykładach paryskich Adama Mickiewicza. [przypis edytorski]
sląstai — spąstai. [przypis edytorski]
„slebizavoti” — skiemenuoti. [przypis edytorski]
sledowatielno (ros.) — poza tym, w końcu. [przypis edytorski]
sleeping (ang.) — sypialny (wagon). [przypis edytorski]
sleeping (ang.) — wagon sypialny. [przypis edytorski]
sleeping (ang.) — wagon sypialny w pociągu. [przypis edytorski]
sleeping car (ang.) — wagon sypialny. [przypis edytorski]
sleeping (z ang.) — przedział w wagonie sypialnym. [przypis edytorski]
slepoń — giez, bąk koński. [przypis autorski]
slężak (daw.) — ślężak; gatunek sukni. [przypis edytorski]
sliedovatelius — tardytojas. [przypis edytorski]
Sloan, Samuel (1817–1907) — amerykański polityk i biznesmen, członek senatu stanu Nowy Jork, wieloletni prezes spółki kolejowej Delaware, Lackawanna & Western Railroad; w 1899 uhonorowany pomnikiem w Hoboken. [przypis edytorski]
slobti (sl.) — alpti, silpnėti. [przypis edytorski]
slöjd (szw.) — prace ręczne, wprowadzone po raz pierwszy do szkół w Finlandii w 1865 roku przez Una Cyngaeusa. [przypis edytorski]
slojd — specyficzna metoda nauczania rękodzieła, a zarazem pierwszy uporządkowany dydaktycznie system nauczania pracy rękodzielniczej, zapoczątkowany w Szwecji. [przypis edytorski]
slow-foks — inaczej: powolny fokstrot; taniec angielski. [przypis edytorski]
slowutny (czes.) — sławetny. [przypis edytorski]
slums (z ang. lm) — dzielnica nędzy w wielkim mieście. [przypis edytorski]
slup — typ ożaglowania żaglowej jednostki pływającej, która ma jeden maszt (grotmaszt), a jego podstawowe ożaglowanie to grot (żagiel główny) oraz podnoszony na sztagu (tj. linie przymocowanej na stałe) fok (żagiel pomocniczy). [przypis edytorski]
slup — żaglowiec mający jeden maszt i dwa żagle: grot (główny) oraz trójkątny fok, rozpinany przed masztem; jednomasztowe jachty mające dwa lub trzy przednie żagle nazywa się obecnie kutrami; slup wojenny — niewielki okręt pomocniczy używany we flotach od końca XVII do poł. XIX w., dwu- lub trójmasztowy. [przypis edytorski]
Slussen — obszar w Sztokholmie, położony na północnym krańcu Södermalm, znany z systemu śluz pomiędzy jeziorem Mälaren a Morzem Bałtyckim, a także ze swojej historycznej roli głównego węzła komunikacyjnego. [przypis edytorski]
služba (sl.) — tarnystė. [przypis edytorski]
slūginė — tarnaitė. [przypis edytorski]
Sly — wym.: Slaj. [przypis edytorski]
słabe były — hebr. הַעֲטִיף (haatif) od rdzenia עָטַף (ataf): ‘okryć się, otulić, być słabym, mdleć’ tu oznacza zwierzę późno urodzone, grubo okryte skórą i runem, niechętne do parzenia się, zob. Raszi do 30:42. Urodzone w miesiącu tiszti (wrzesień/październik), zob. Ibn Ezra do 30:42. Takie co urodziły już swoje pierworodne, a jeszcze nie były zdatne do kolejnej ciąży, zob. Raszbam do 30:42. [przypis edytorski]
Słabe echo owego krytycznego odnoszenia się do Żydów można znaleźć u Plutarcha — Plutarch, O zabobonności. [przypis tłumacza]
słabić (daw.) — osłabiać. [przypis edytorski]
słabić — dziś: osłabiać. [przypis edytorski]
słabieć — dziś popr.: słabnąć. [przypis edytorski]
słabieją — dziś popr. forma: słabną. [przypis edytorski]
słabieje (daw. forma) — dziś: słabnie. [przypis edytorski]
słabieje — współcz. słabnie. [przypis edytorski]
słabizna (gw.) — słabe miejsce. [przypis edytorski]
słabo (…) szczodra (daw.) — mało szczodra. [przypis edytorski]
słabości — hebr. עֶרְוָה (erwa): ‘nagość, obnażone miejsce’. «Nieosłonięte miejsca w kraju, którędy łatwo można go najechać», zob. Raszi do 42:9. [przypis edytorski]
słabości — „Jest ona chora z powodu krwi menstruacyjnej”, Ibn Ezra do 20:18 [1]. [przypis tradycyjny]
Słabością jest ustępować złemu, ale szaleństwem je hodować — dosłownie z Cycerona: Cicero, De finibus bonorum et malorum (O granicach dobra i zła), III, 18. [przypis tłumacza]
słabość — choroba, niedyspozycja; tu: połóg, osłabienie po urodzeniu dziecka. [przypis edytorski]
słabować (daw.) — chorować. [przypis edytorski]
słabszy (starop. forma) — dziś popr.: słabsi. [przypis edytorski]
słaby — tu: chory. [przypis edytorski]
słaby (tu daw.) — chory. [przypis edytorski]
słabym jest — dziś: jestem słaby, choruję. [przypis edytorski]
słabyżeś (daw. forma) — jesteś słaby. [przypis edytorski]
słać na spacer na Pola Elizejskie — tu: uśmiercić. [przypis edytorski]
słać tłumy na szańce Jerozolimy — podczas I wyprawy krzyżowej, prowadzonej pod religijnym hasłem wyzwolenia Ziemi Świętej z rąk muzułmanów, armia krzyżowców po miesięcznym oblężeniu 15 lipca 1099 zdobyła Jerozolimę i dokonała rzezi mieszkańców. [przypis edytorski]
sładko jak detyna (z ukr.) — słodko jak dziecko. [przypis edytorski]
słamię (starop.) — tu: złamię. [przypis edytorski]
słaniać się — ledwo stać, ledwo trzymać się na nogach. [przypis edytorski]
sława i bogactwo w domu jego, a pamięć o jego sprawiedliwości trwać będzie wieki — Ps 112, 3. [przypis edytorski]
Sława Isusu Chrystu (rus.) — Niech będzie pochwalony Jezus Chrystus. [przypis edytorski]
sława jego imieniowi — dziś popr.: sława jego imienia. [przypis edytorski]
sława Morela jako pianisty — zdaje się, że w pierwszej redakcji Morel miał być pianistą, czego ślad został w tym „przepisaniu się”. [przypis tłumacza]
sława — tu: szacunek, poważanie. [przypis edytorski]
Sława z dowcipu — sława oparta na talencie poetyckim. [przypis redakcyjny]
Sławek, Walery (1879–1939) — bliski współpracownik Piłsudskiego, trzykrotny premier, w latach 1927–1935 kierował Bezpartyjnym Blokiem Współpracy z Rządem. [przypis edytorski]
Sławek, Walery (1879–1939) — polityk, bliski współpracownik J. Piłsudskiego, trzykrotny premier Polski, marszałek Sejmu; lider obozu sanacyjnego; jeden z głównych twórców założeń konstytucji kwietniowej (1935). [przypis edytorski]
Sławek, Walery (1879–1939) — polityk, premier Polski w latach 1930–31 i w 1935; pułkownik Wojska Polskiego, marszałek sejmu. [przypis edytorski]
sławetny — tj. mieszczanin. [przypis edytorski]
sławę szczypie (daw.) — uwłacza dobrej sławie. [przypis edytorski]
sławiena (z czes.) — wysławiana. [przypis edytorski]
…sławne grobem, równie jak Werona i Assisi — w Weronie jest grób Romea i Julii, — w Assisi św. Franciszka. [przypis autorski]
sławne rody Gwidona z Prato, Ugolina d'Azzo — Tu wspomina świetne rody, od których ich potomkowie odrodzili się. [przypis redakcyjny]
sławniejsze miasto — [tu:] Ferrara. [przypis redakcyjny]
sławniejszy (starop. forma) — tu: sławniejsi (lm). [przypis edytorski]
sławno (ros.) — tu: nieźle (wyrażenie uznania). [przypis edytorski]
sławno — sens: świetnie. [przypis edytorski]
sławny antenaty — sławny swymi antenatami, tzn. sławny z powodu swoich przodków. [przypis edytorski]
sławny Baka — [por.] Uwagi o śmierci niechybnej, wszystkim pospolitej, wierszem wyrażone przez ks. Bakę S. J. 1766, drugi raz z przemową Rajmunda Korsaka drukowane w Wilnie u Zawadzkiego 1807 i w niniejszym roku z tąż przemową i z rycinami, w Warszawie w drukarni przy ulicy Mazowieckiej. [przypis redakcyjny]
sławny filozof, Niemiec — czyli wybitny matematyk Philippe-Jacques Müller. [przypis edytorski]
sławny Gonzalw z Kordoby na czele trzech tysięcy Hiszpanów wkroczył do Alpuhary — w 1492 r. [przypis edytorski]
Sławny Locke (…) — zamiast tego ustępu, kończącego § [14] i cały rozdział, znajduje się w pierwszym wydaniu, co następuje: „Są atoli trzy pierwotne źródła (zdolności czyli władze duszy), zawierające w sobie warunki możliwości wszelkiego doświadczenia, a same niemogące być wyprowadzonymi z żadnej innej władzy umysłu, mianowicie: zmysł, wyobraźnia i apercepcja. Na tym polegają: 1) ogarnienie [synopsis] aprioryczne rozmaitości szczegółów przez zmysł; 2) synteza tej rozmaitości przez wyobraźnię; wreszcie 3) jednia tej syntezy przez pierwotną apercepcję. Wszystkie te władze mają prócz zastosowania empirycznego także transcendentalne, rozciągające się tylko do formy, a możliwe a priori. O tym co do zmysłów mówiliśmy powyżej w pierwszej części, co do dwu innych władz postaramy się teraz zrozumieć ich przyrodę”. [przypis tłumacza]
sławny mocarz Palestyny — Samson; biblijny siłacz, wg legendy, za pomocą oślej szczęki miał pokonać w walce tysiąc Filistynów. [przypis edytorski]
Sławny Naród Polski w podobnych razach — Naród polski staje się bohaterski w takich okolicznościach. [przypis edytorski]
Sławny rubin Sułtana Dżemszyda, w powieściach wschodnich zowie się Szebgerag, pochodnią nocy, pucharem światłości etc. [przypis autorski]
sławny sonet o Szekspirze — właściwie nie sonet, bo z szesnastu wierszy złożony. [przypis autorski]
sławny — uroczysty. [przypis redakcyjny]
Sławnym wierszem z żabami… — Potocki wymienia błahe wiersze znanych autorów: Wojnę żab i myszy Homera; Komara Wirgiliusza; Klaudiusza Seneki (satyrę na cesarza Klaudiusza); Pochwałę łysiny biskupa Synezjusza; Świerczka Plutarcha (co było pomyłką Potockiego); Pochwałę wszy skierowaną do ojców żebraków filologa holenderskiego Heinsiusza; wiersze o miłości Owidiusza. [przypis redakcyjny]
sławy Bevilaque'a, który szukał zwady z muchami — W oryginale nie pada zadne nazwisko, mowa o bivilacqui (pisownia małą literą), czyli „wodopijcy”. [przypis edytorski]
Sławy wieniec wieszczom wydarł, bałamucąc z zemsty lud — atakowany przez komediopisarzy polityk ateński Agyrrios miał zaproponować na Zgromadzeniu Ludowym obniżenie im honorariów. [przypis edytorski]
słażnoże, su — pyszne, panie [przypis redakcyjny]
słębić (daw.) — słać swaty. [przypis edytorski]
słoboda (daw.) — osada. [przypis edytorski]
słoboda (hist.) — osada na Ukrainie lub w Rosji zamieszkiwana przez wolną ludność. [przypis edytorski]
słoboda — nowo powstała osada, której mieszkańcy początkowo byli zwolnieni od wszelkich opłat i zobowiązań feudalnych. [przypis edytorski]
słoboda — osada na Ukrainie lub w Rosji zamieszkiwana przez wolną ludność. [przypis edytorski]
słoboda — osada. [przypis edytorski]
słodka (…) miąższ — dziś r.m.: słodki miąższ. [przypis edytorski]
Słodką dla mnie pociechą, mówił on już na schyłku życia, jest pewność, że broniąc zawsze prawdy z energią, nikogo nigdy nie znieważyłem… — Mgr. Baunard, op. cit., s. 436. [przypis autorski]
słodki owoc — To jest: prawdziwe i rzeczywiste szczęście. [przypis redakcyjny]
słodki wiersz, którego żaden wiek nie zmaże (…) — Vers de la maître engravés en lettres d'or [fr.: wiersz gospodarza wyryty złotymi literami; red. WL]. [przypis autorski]
słodkie farniente — z wł. dolce far niente: słodka bezczynność. [przypis edytorski]
Słodkie skąd gorzkie wyradza nasienie — Dlaczego z hojnego ojca rodzi się skąpy. [przypis redakcyjny]
Słodko Jagielle brzmi w uszach ta mowa, choć z rzadka polskie może złapać słowa — językiem kancelarii Wielkiego Księstwa Litewskiego był starobiałoruski, bardzo zbliżony do średniowiecznej polszczyzny, książęta litewscy utrzymywali też bliskie stosunki z książętami ruskimi, więc Jagiełło najprawdopodobniej rozumiał dobrze język polski. [przypis edytorski]
słodkogórz — psianka słodkogórz, półpnącze o fioletowo-żółtych kwiatach i czerwonych owockach, roślina trująca. [przypis edytorski]
