Wesprzyj Wolne Lektury 1,5% podatku — to nic nie kosztuje! Wpisz KRS 00000 70056 i nazwę fundacji Wolne Lektury do deklaracji podatkowej. Masz czas tylko do końca kwietnia :)
Przypisy
Pierwsza litera: wszystkie | 0-9 | A | B | C | D | E | F | G | H | I | J | K | L | M | N | O | P | Q | R | S | T | U | V | W | X | Y | Z
Według typu: wszystkie | przypisy autorskie | przypisy redaktorów Wolnych Lektur | przypisy źródła | przypisy tłumacza | przypisy tradycyjne
Według kwalifikatora: wszystkie | angielski, angielskie | arabski | architektura | białoruski | biologia, biologiczny | botanika | chemiczny | dawne | filozoficzny | francuski | frazeologia, frazeologiczny | geologia | grecki | gwara, gwarowe | hebrajski | hiszpański | ironicznie | język, językowy, językoznawstwo | łacina, łacińskie | literacki, literatura | liczba mnoga | matematyka | medyczne | mitologia | mitologia grecka | mitologia rzymska | muzyczny | niemiecki | poetyckie | pogardliwe | polityczny | portugalski | potocznie | przestarzałe | przysłowiowy | regionalne | religijny, religioznawstwo | rodzaj nijaki | rosyjski | rodzaj żeński | rzadki | środowiskowy | staropolskie | turecki | ukraiński | węgierski | włoski | wojskowy | żartobliwie | zdrobnienie | żeglarskie
Według języka: wszystkie | English | français | Deutsch | lietuvių | polski
Znaleziono 8256 przypisów.
dzień Pańskich Narodzin — chrześcijańskie święto Bożego Narodzenia, przypadające 25 grudnia. [przypis edytorski]
dzień po Janie — tj. 25 czerwca, nazajutrz po dniu św. Jana Chrzciciela, charakterystycznym ze względy na ludowe obchody nocy świętojańskiej (z 23 na 24 czerwca). [przypis edytorski]
dzień „pogrzebać” — my mówimy o „zabiciu czasu”, tu jest obraz „pogrzebania” dnia, razem z jego „śmiercią”, „spaleniem na stosie” itd. [przypis tłumacza]
Dzień Postu Estery — po wydaniu przez Hamana dekretu o wymordowaniu Żydów, Estera postanowiła udać się z interwencją do króla Achaszwerosza. Wcześniej jednak czyn ten poprzedziła postem, który jest obchodzony nadal przez pobożnych Żydów. [przypis tłumacza]
dzień przebaczenia — hebr. יוֹם הַכִּפֻּרִים (jom hakipurim) czyli Jom Kipur, Dzień Pojednania. „[Dzień ten] przynosi odpokutowanie dla tych, co dokonują skruchy (tszuwa) lecz nie przynosi pojednania dla tych, co skruchy nie czynią”, Raszi do 23:27 [1]. [przypis tradycyjny]
dzień przed Oczyszczeniem N. Marii Panny — 1 lutego. [przypis edytorski]
dzień (…) przewrotny, przeciwny — dies pervorsus atque advorsus. [przypis tłumacza]
dzień Rozesłania Apostołów — 15 lipca. [przypis edytorski]
dzień sybirski — tu: dzień polarny. [przypis edytorski]
dzień św. Michała Archanioła — święto katolickie obchodzone 29 września, tradycyjnie związane na wsi z zakończeniem prac polowych. [przypis edytorski]
dzień św. Olafa — święto katolickie i prawosławne obchodzone 29 lipca, na pamiątkę śmierci Olafa II Haraldssona, króla Norwegii, który zaprowadził w kraju chrześcijaństwo. [przypis edytorski]
dzień św. Szczepana — święto katolickie obchodzone 26 grudnia. [przypis edytorski]
dzień św. Wawrzyńca męczennika — 10 sierpnia; tu: bitwa z Pomorzanami w 1109 r. pod Nakłem. [przypis edytorski]
dzień świętego Jana — 24 czerwca. [przypis edytorski]
dzień świętego Jana — 24 czerwca. [przypis edytorski]
dzień świętego Ludwika — 25 sierpnia. [przypis edytorski]
dzień świętego Michała — 29 września; w luterańskim i anglikańskim kalendarzu liturgicznym w dniu tym obchodzone jest święto Michała Archanioła, tradycyjne od średniowiecza obchody tego święta w Wielkiej Brytanii i Irlandii zwane są Michaelmas, do XVIII wieku uroczystość 29 września była świętem nakazanym, poprzedzonym trzydniowym postem. [przypis edytorski]
dzień świętego Michała Archanioła — święto chrześcijańskie w zachodniochrześcijańskich kalendarzach liturgicznych przypadające 29 września; obchodzone od V w., w średniowieczu stanowiło jedno ze świąt nakazanych. [przypis edytorski]
dzień świętego Piotra i Pawła — jedno ze świąt w kościele katolickim, obchodzone 29 czerwca na cześć świętego Piotra (ok. 33–64/67), apostoła i pierwszego biskupa Rzymu, oraz świętego Pawła (ok. 5/10–64/67), apostoła i męczennika za wiarę. [przypis edytorski]
dzień Świętego Piotra — w Rzymie obchodzono wtedy dwa święta związane ze św. Piotrem: pamiątkę objęcia przez niego tronu papieskiego (18 stycznia) i uroczystość św. Piotra i Pawła (29 czerwca) na cześć ich męczeństwa. [przypis edytorski]
Dzień świtał Wacławowi królowi święcony — 28 września. [przypis redakcyjny]
dzień trzeci — „To był szósty dzień miesiąca [siwan], bo piątego dnia Mojżesz zbudował ołtarz u stóp góry i postawił dwanaście słupów, a całe to wydarzenie opisane jest dalej (por. Wj 24:4)”, Raszi do 19:11. [przypis tradycyjny]
dzień umarłych boży — w Attyce i Jonii odwiedzano groby zmarłych i składano im ofiary podczas wiosennego święta Antesteriów. [przypis edytorski]
dzień uroczystości Westalek — Dnia 9 czerwca. [przypis tłumacza]
dzień uroczysty Wniebowzięcia Bożej Rodzicy — 15 sierpnia. [przypis edytorski]
dzień Wniebowstąpienia Najświętszej Panny Marii — święto obchodzone w kościele katolickim 15 sierpnia. [przypis edytorski]
dzień Wniebowzięcia Najświętszej Panny — święto katolickie obchodzone 15 sierpnia. [przypis edytorski]
dzień Wojciechowy, przy końcu kwietnia — 23 kwietnia kościół katolicki obchodzi wspomnienie Jerzego i Wojciecha. [przypis edytorski]
dzień wyścigów — w roku 1878 wyścigi rozpoczęły się w pierwszych dniach czerwca. [przypis redakcyjny]
Dzień Zaduszny — święto zmarłych, obchodzone w kościele chrześcijańskim począwszy od X w. dnia 2 listopada, dzień po święcie Wszystkich Świętych. [przypis edytorski]
dzieńszczyk (z ros.) — ordynans. [przypis edytorski]
dziergać (daw.) — robić na drutach, szydełkiem lub haftować. [przypis edytorski]
dziergana czarno — tu: z wzorem wyhaftowanym czarną nitką. [przypis edytorski]
dzierlatka (daw.) — młoda, wesoła kobieta. [przypis edytorski]
dzierlatka — gatunek skowronka. [przypis edytorski]
dzierlatka — tu: gatunek skowronka. [przypis edytorski]
dzierlatki — żyją liszkami, robakami, a także w jesieni nasionami, ale mimo to zaliczają się do pożytecznych ptaków, gdyż wyłącznie niszczą nasiona chwastów różnych. [przypis autorski]
Dzierzanowski — własc. Michał Dzierżanowski herbu Grzymała (1725–1808), awanturnik, przez jakiś czas miał przebywać na służbie fr. gubernatora Indii, podobno został też samozwańczym królem Madagaskaru (jak nieco później Maurycy Beniowski), po powrocie członek konfederacji barskiej, dowodził nieudaną próbą opanowania Krakowa, skazany przez konfederatów na banicję. [przypis edytorski]
dzierzgany (daw.) — haftowany. [przypis edytorski]
dzierżać (daw.) — dzierżyć, trzymać. [przypis edytorski]
dzierżak — dłuższa część cepa trzymana w ręku przy młóceniu. [przypis edytorski]
dzierżak — rodzaj długiego kija. [przypis edytorski]
dzierżawcy teatru — Teatr był instytucją państwową, ale przedsiębiorstwem prywatnym. W Grecji, a zwłaszcza w Rzymie, administracja państwowa zachowała wiele form właściwych stowarzyszeniom handlowym i szereg czynności niezbędnych dla państwa załatwiały prywatne kolegia. Przeciwny kierunek, zwany etatyzmem, jest do dziś dnia jeszcze plagą państw źle rządzących się. [przypis tłumacza]
dzierżawiec — dziś popr. forma D.lm: dzierżawców. [przypis edytorski]
Dzierżawin — Gawriła Romanowicz Dierżawin (1743–1816), poeta rosyjski, przedstawiciel klasycyzmu, autor poematu Boh (Bóg). [przypis edytorski]
dzierżawne — opłata za dzierżawę; czynsz, podatek płacony z tytułu dzierżawy ziemi. [przypis edytorski]
dzierżeć (daw.) — trzymać. [przypis edytorski]
dzierżeć (starop.) — wytrzymać. [przypis redakcyjny]
dzierży arendą (daw.) — dzierżawi majątek ziemski, młyn lub karczmę. [przypis edytorski]
dzierży (ros.) — trzymaj. [przypis edytorski]
dzierżyć coś o sobie (starop.) — utrzymywać coś o sobie; głosić coś na swój temat. [przypis edytorski]
dzierżyć (daw.) — trzymać. [przypis edytorski]
dzierżyć (daw.) — trzymać; tu: dotrzymywać słowa. [przypis edytorski]
dzierżyć (daw.) — trzymać, tu: posiadać. [przypis edytorski]
dzierżyć (daw.) — trzymać, tu: posiadać. [przypis edytorski]
dzierżyć się (starop.) — trzymać się. [przypis edytorski]
dzierżyć się — trzymać się. [przypis edytorski]
dzierżyć — trzymać, mieć; dzierżały miejsce: zajmowały miejsce. [przypis edytorski]
dzierżyć — trzymać. [przypis edytorski]
dzierżyć — trzymać; tu: posiadać, mieć. [przypis edytorski]
dzierżym — dzierżymy. [przypis edytorski]
Dzierżyński, Feliks (1877–1926) — polski i radziecki rewolucjonista i polityk; współzałożyciel SDKPiL, brał udział w rewolucji 1905 roku w Królestwie Polskim, kilkakrotnie aresztowany przez służby carskie, dwukrotnie zesłany na Syberię; po rewolucji październikowej organizator i kierownik radzieckich służb bezpieczeństwa (Czeka i GPU). [przypis edytorski]
dziesiąci (starop. forma) — dziesięciu. [przypis edytorski]
dziesiąci (starop.) — forma gwarowa, zamiast: dziesięciu, tj. drugi przypadek [tj. D.] lp od rzeczownika dziesięć, dzisiaj odmieniamy podług liczebnika dwa, dwu itd. [przypis redakcyjny]
dziesiąta część efy mąki — słowo efa dodane tu przez Cylkowa, nie występuje w oryginale, ale odnosi się do tego komentarz Rasziego: była to „dziesiąta część efy czyli [objętość] 43 i 1/5 jajka”, Raszi do 29:40 [1]. Efa to miara objętości ciał sypkich, około 23 kg. [przypis edytorski]
dziesiąta woda na kisielu — Kisiel, potrawa litewska, rodzaj galarety która się robi z rozczynu owsianego; płucze się wodą, aż póki nie oddzielą się wszystkie cząstki mączne: stąd przysłowie. [przypis autorski]
dziesiątego sierpnia — 10 sierpnia 1792 r. lud paryski zdobył pałac królewski Tuileries i osadził króla Ludwika XVI wraz z rodziną w więzieniu. [przypis edytorski]
Dziesiątej — niegdyś wieś, dzisiaj przedmieście Lublina. Montanus dostał ją jako kanonik lubelski po śmierci Chmielowskiego w grudniu 1562 (por. Nagrobek Pawłowi Chmielowskiemu, II 58). [przypis redakcyjny]
dziesiątemu zakazać, powiedzieć itp. (daw., pot.) — niejednemu, każdemu. [przypis edytorski]
Dziesiątka umundurowana staje nagle zdziwiona — ta sprawa była bardzo głośna w krakowskim getcie. [przypis edytorski]
dziesięcią okręgi — dziś popr.: dziesięcioma okręgami. [przypis edytorski]
dziesięcina a. dziesiatyna (ros. десятина) — tu: daw. miara powierzchni gruntu stosowana na obszarze zaboru rosyjskiego niewłączonych do Królestwa Kongresowego (tj. na wschód od Bugu); oznaczała kwadrat o boku długości 1/10 wiorsty (tj. 50 sążni), równy ok. 1 ha. [przypis edytorski]
dziesięcina — daw. podatek płacony na rzecz kościoła; jedna dziesiąta zbiorów lub dochodów. [przypis edytorski]
dziesięcina — daw. podatek, wynoszący 10% wartości zbiorów a. dochodów. [przypis edytorski]
dziesięcina — dawna danina kościelna (pierwotnie dziesiąta część płodów naturalnych). [przypis redakcyjny]
dziesięcina — dziesiąta część urodzajów, należna duchowieństwu. [przypis redakcyjny]
dziesięcina — podatek na rzecz duchowieństwa stanowiący jedną dziesiątą dochodów a. zbiorów. [przypis edytorski]
dziesięcina — podatek religijny wynoszący jedną dziesiątą dochodów (zbiorów), pobierany przez duchowieństwo od chłopów (najczęściej w naturze). [przypis edytorski]
dziesięcina — podatek w naturze, 1/10 plonów oddawana na rzecz kościoła. [przypis edytorski]
dziesięcina — podatek w naturze, dziesiąta część plonów, oddawana Kościołowi. [przypis edytorski]
dziesięcina — podatek w naturze na rzecz Kościoła, w ramach którego oddawano 1/10 plonów. [przypis edytorski]
dziesięcina — podatek w naturze płacony na rzecz kościoła w postaci 1/10 zebranych plonów. [przypis edytorski]
dziesięcina — podatek w wysokości 1/10 zbiorów pobierany przez kościół od chłopów. [przypis edytorski]
dziesięcina — podatek w wysokości dziesiątej części zbiorów lub dochodów, płacony dawniej na rzecz Kościoła. [przypis edytorski]
dziesięcina — tu: 1500 akrów. [przypis edytorski]
dziesięcina — tu: dawna rosyjska miara powierzchni gruntu, równa ok. 1,1 ha. [przypis edytorski]
dziesięcina — tu: ros. miara powierzchni ziemi równa 1,09 ha. [przypis edytorski]
dziesięcina wytyczna — gruntowa, pobierana w snopach. [przypis redakcyjny]
dziesięcinny — tj. składany w ramach podatku kościelnego na wsi, tj. dziesięciny, stanowiącego dziesiątą część zbiorów. [przypis edytorski]
dziesięcio palcami — dziś: dziesięcioma palcami. [przypis edytorski]
dziesięcioletnie klęski — wojna trojańska trwała dziesięć lat. [przypis edytorski]
dziesięciornasób — dziś: dziesięciokrotnie; por. dwójnasób. [przypis edytorski]
dziesięciosążniowy — mierzący dziesięć sążni; sążeń: miara długości wynosząca ok. 1,7–2 m. [przypis edytorski]
dziesięciu — czemu powiedziane jest, że „dziesięciu”? «Czyż nie jest [dalej] napisane, że [Jakub] nie wysłał [z nimi] Binjamina? To sugeruje, że w braterskich uczuciach [do Josefa] byli podzieleni na dziesięciu, ponieważ miłość i nienawiść nie była u nich wszystkich jednakowa. Ale odnośnie do nabywania zboża wszyscy byli jednomyślni», zob. Raszi do 42:3. [przypis edytorski]
dziesięciu lat — jeśli żona spędziła z mężem dziesięć lat i nie urodziła mu dzieci, powinien poślubić następną żonę, zob. Raszi do 16:3. [przypis edytorski]
dziesięciu — «O mniejszą ilość już nie prosił, pomyślał sobie: w pokoleniu potopu było ośmiu [sprawiedliwych]: Noach, jego synowie i ich żony, a nie zdołali uratować swojego pokolenia, zaś o dziewięciu w połączeniu z Bogiem [do liczby dziesięciu] już prosił i nie udało się», zob. Raszi do 18:32. [przypis edytorski]
dziesięciu stopni ponad zero — czyli ok. 12,5 st. Celsjusza. [przypis edytorski]
Dziesięć a dwa — dziś raczej „dziesięć i dwa”. [przypis edytorski]
dziesięć dni szybko miną — dziś popr.: dziesięć dni szybko minie. [przypis edytorski]
dziesięć i pół tysiąca — μυρίους καὶ πεντακοσίους (N), μυρίους (D). [przypis tłumacza]
