Przypisy

szpryca — duże narzędzie podobne do strzykawki. [przypis edytorski]

szpryca (pot.) — strzykawka. [przypis edytorski]

szprync (daw.) — figiel. [przypis edytorski]

szprync (daw.) — skok. [przypis edytorski]

szprync (z niem.) — wybryk. [przypis edytorski]

szpryngel (z niem. springen: skakać) — skok, podskok. [przypis edytorski]

szpunt — kołek zatykający otwór w beczce; pić ze szpuntu: pić bezpośrednio z beczki. [przypis edytorski]

szpunt — kołek zatykający otwór w beczce. [przypis edytorski]

szpylman a. szpilman (z niem.) — grajek. [przypis edytorski]

szrafirunek — technika rysunku polegająca na tworzeniu obrazu poprzez rysowanie równoległych lub przecinających się kresek (szrafów). [przypis edytorski]

szrajber (niem. Schreiber) — w gwarze obozowej: więzień funkcyjny wykonujący prace administracyjno-pisarskie. [przypis edytorski]

szrajber — w gwarze obozowej i więziennej wiezień funkcyjny. [przypis edytorski]

szrajbsztuba — w gwarze obozowej kancelaria. [przypis edytorski]

szrama — blizna. [przypis edytorski]

szram — dziś popr. szrama. [przypis edytorski]

szramów — dziś popr. D. lm: szram. [przypis edytorski]

szramów — dziś popr. forma D.lm: szram. [przypis edytorski]

szranki — … dziś popr. D.lm: szranków. [przypis edytorski]

szranki — ogrodzenie placu, na którym odbywał się turniej; przen.: sam turniej. [przypis edytorski]

szranki — ogrodzenie placu, na którym odbywał się turniej rycerski, przenośnie: sam turniej. [przypis edytorski]

szranki — ogrodzenie placu, na którym odbywał się turniej rycerski; przen. walka, zmagania. [przypis edytorski]

szranki — ogrodzenie placu, na którym odbywał się turniej rycerski; stawać, wstępować w szranki: stawać do walki. [przypis edytorski]

szranki — ogrodzenie placu turniejowego, przen. sam turniej. [przypis edytorski]

szranki — ogrodzenie placu turniejowego, przen.: turniej rycerski. [przypis edytorski]

szranki — ogrodzony plac, gdzie odbywały się turnieje rycerskie; tu: pole zmagań, ograniczony obszar działania. [przypis edytorski]

szranki — ogrodzony plac, na którym odbywały się średniowieczne turnieje. [przypis edytorski]

szranki — tu: barierki, ogrodzenie. [przypis edytorski]

szranki — tu: granice. [przypis edytorski]

szranki — tu: miejsce, w którym toczy się rywalizacja sportowa. [przypis edytorski]

szranki — walka, konfrontacja (pierw. ogrodzenie placu, na którym odbywał się turniej rycerski). [przypis edytorski]

szrapnel — pocisk artyleryjski wypełniony kulkami, które rozpryskują się, gdy zadziała zapalnik czasowy; też: odłamek takiego pocisku. [przypis edytorski]

szrapnel — pocisk artyleryjski wypełniony metalowymi kulkami a. strzałkami, rozpryskującymi się przy wybuchu. [przypis edytorski]

szrapnel — pocisk artyleryjski wypełniony metalowymi kulkami a. strzałkami, rozpryskującymi się przy wybuchu; także: odłamek takiego pocisku. [przypis edytorski]

szrapnel (wojsk.) — pocisk artyleryjski z kulkami w środku, które są wyrzucane, gdy zadziała zapalnik czasowy. [przypis edytorski]

szrężogą, właśc. śreżoga (daw.) — zwarzenie się liści lub kwiatów na skutek zimna. [przypis edytorski]

szreń — warstwa zlodowaciałego śniegu powstała na powierzchni pokrywy śniegowej. [przypis edytorski]

szruba — dziś: śruba. [przypis edytorski]

szruba — śruba. [przypis edytorski]

szruba (z niem.) — dziś: śruba. [przypis edytorski]

szrubie — popr.: śrubie. [przypis edytorski]

szrubując — dziś popr.: śrubując. [przypis edytorski]

szryt (fonet. niem. Schritt) — krok. [przypis edytorski]

sztaba (daw.) — dziób, przednia część statku. [przypis edytorski]

sztaba (daw. pot.) — wyraz oznaczający pozdrowienie, o znaczeniu zbliżonym do: cześć, witaj, trzymaj się. [przypis edytorski]

sztaba — płaska, metalowa zasuwa, służąca do zamykania drzwi. [przypis edytorski]

sztab — dowództwo. [przypis edytorski]

sztab Duchonina — prawdop. żart. określenie zaświatów, miejsca, do którego odchodzą zabici żołnierze. [przypis edytorski]

sztab korpuśny — sztab korpusu wojsk. [przypis edytorski]

sztabskapitan — w Imperium Rosyjskim stopień oficerski pośredni między stopniem porucznika i kapitana. [przypis edytorski]

sztabsoficer (daw.) — oficer dowodzący w armii rosyjskiej. W dawnym wojsku nazwy stopni wojskowych były jednocześnie określeniami pełnionych funkcji: wyższe funkcje obejmowali oficerowie będący formalnie dowódcami oddziałów, podczas gdy faktyczne dowództwo sprawowali jako ich zastępcy tzw. sztabsoficerowie. [przypis edytorski]

sztabsoficer (daw.) — oficer dowodzący; w dawnym wojsku nazwy stopni wojskowych były jednocześnie określeniami pełnionych funkcji: wyższe funkcje obejmowali oficerowie będący formalnie dowódcami oddziałów, podczas gdy faktyczne dowództwo sprawowali jako ich zastępcy tzw. sztabsoficerowie. [przypis edytorski]

sztabsoficer — oficer sztabu. [przypis edytorski]

sztacheta — wąska deska będąca częścią ogrodzenia. [przypis edytorski]

sztafaż — tu: elementy ozdobne, uzupełniające obraz (dodatki do jego zasadniczego tematu). [przypis edytorski]

„Sztafeta” — gazeta wydawana przez Obóz Narodowo-Radykalny. [przypis edytorski]

sztafeta — tu: posłaniec konny. [przypis edytorski]

sztagi — liny zabezpieczające maszt przed wyginaniem się do przodu i do tyłu. [przypis edytorski]

sztag — lina stalowa usztywniająca maszt w płaszczyźnie pionowej wzdłuż osi statku. [przypis edytorski]

sztag — lina usztywniająca maszt w płaszczyźnie pionowej wzdłuż osi statku, mocowana jednym końcem do górnej części masztu, a drugim do dziobu lub rufy. [przypis edytorski]

sztajerek — taniec w metrum 3/4, pochodzący z regionów alpejskich, popularny dawniej w Polsce na ludowych, podmiejskich zabawach, wykonywany jak polka. [przypis edytorski]

sztakaniki (z ros.) — szklaneczka. [przypis edytorski]

sztaksel — trójkątny żagiel rozpinany na sztagach (grubych linach stabilizujących maszt) żaglowca. [przypis edytorski]

sztama (pot.) — przyjacielski układ zapewniający wzajemną pomoc. [przypis edytorski]

sztama (z niem., pot.) — przyjacielski układ zapewniający wzajemną pomoc. [przypis edytorski]

sztambuch (daw.) — pamiętnik; album, do którego przyjaciele wpisują na pamiątkę wiersze i aforyzmy. [przypis edytorski]

sztambuch (daw.) — pamiętnik, do którego przyjaciele wpisują wiersze i aforyzmy na pamiątkę. [przypis edytorski]

sztambuch — rodzaj pamiętnika, do którego wpisują się znajomi. [przypis edytorski]

sztambuchu — w innych wydaniach: albumie. [przypis edytorski]

sztamknajpa (daw. środ., z niem. Stammkneipe) — ulubiony, często odwiedzany lokal. [przypis edytorski]

sztamowe róże — róże pienne. [przypis edytorski]

sztamowe róże — róże szczepione na pniu; róże pienne a. drzewkowe. [przypis edytorski]

sztamowy — o krzewach, najczęściej różach: pienny, mający pień. [przypis edytorski]

sztamowy — pienny, mający pień. [przypis edytorski]

sztanca — stempel z twardego metalu do wytłaczania lub wycinania wzorów na przedmiotach. [przypis edytorski]

sztandarem: biało-niebieskie obłoki — być może aluzja to tego, że flagą syjonistyczną, wybraną w 1897 roku przez I Kongres Syjonistyczny, był biały prostokąt z dwoma poziomymi niebieskimi pasami i umieszczoną na środku niebieską gwiazdą Dawida; sztandar ten stanowi obecnie flagę państwową Izraela. [przypis edytorski]

sztandar (…) Rzymski (…) zmieniono mu imię — Oriflamma. [przypis edytorski]

Sztandar-wyzwanie, sztandar-gniew: A kolor jego jest czerwony, Bo na nim robotników krew — nawiązanie do słów pieśni Czerwony sztandar (znanej też pod tytułem od incipitu Krew naszą długo leją katy), będącej polską wersją (tekst Bolesław Czerwieński, muzyka Jan Kozakiewicz, 1881) pieśni szwajcarskich anarchistów Le drapeau rouge (tekst Paul Brousse, muzyka Jacques Vogt, 1877); od roku 1882, kiedy pieśń ukazała się drukiem w Genewie w zbiorze poezji Czegóż chcą, stała się rewolucyjnym hymnem polskiego proletariatu. [przypis edytorski]

sztangret — dziś popr.: stangret. [przypis edytorski]

sztathuder (z hol. stadhouder: namiestnik) — tytuł dziedzicznego naczelnika Zjednoczonych Prowincji Niderlandzkich, w opisywanym przypadku był nim Wilhelm V, książę Orański. [przypis edytorski]

Sztatuder (z niem.) — właśc. Stadhouder, namiestnik niderlandzki; chodzi o Niderlandy. [przypis edytorski]

szterbekasa (z niem. Sterbekasse) — oszczędności na wypadek śmierci; kasa pogrzebowa. [przypis edytorski]

szterling — nieoficjalna nazwa funta brytyjskiego, tj. waluty używanej w Wielkiej Brytanii. [przypis edytorski]

Szternfeld, Dawid — sekretarz Abrama Gajncwacha, kierownika Urzędu do Walki z Lichwą i Spekulacją [przypis edytorski]

sztetyna, bursztówka, cygan — odmiany jabłoni. [przypis edytorski]

Sztiechowice, czes. Štěchovice — miasteczko w Czechach nad Wełtawą, ok. 30 km na południe od centrum Pragi. [przypis edytorski]

sztil (z niem. still) — cicho. [przypis edytorski]

sztimt (z niem.) — zgoda. [przypis edytorski]

sztimung (jidisz) — nastrój. [przypis edytorski]

sztof (ros.) — miara płynów, butelka o pojemności 1 litra. [przypis edytorski]

sztof (ros.) — miara płynów, butelka o pojemności 1 l. [przypis edytorski]

Sztok — fikcyjne nazwisko, nawiązujące do pot. frazeologizmu „zalać się w sztok” (upić się do utraty przytomności). [przypis edytorski]

sztokfisz — ryba morska, zwykle dorsz, rozcięta, wypatroszona oraz wysuszona na powietrzu i słońcu (przygotowane w ten sposób ryby spożywa się głównie na Islandii i w Norwegii). [przypis edytorski]

sztokfisz — suszona morska ryba, najczęściej z rodziny dorszowatych. [przypis edytorski]

sztokfisz — suszona ryba. [przypis edytorski]

sztokfisz (z niem. stockfish) — suszona ryba, najczęściej z rodziny dorszowatych. [przypis edytorski]

sztok (niem. Stock) — piętro, kondygnacja. [przypis edytorski]

sztolnia — korytarz kopalniany prowadzący z góry w głąb do złóż kopaliny. [przypis edytorski]

szton — dziś: żeton. [przypis edytorski]

sztorcować (pot.) — upominać, strofować, besztać. [przypis edytorski]

sztorman — oficer wachtowy stojący na czele jednej zmiany załogi jachtu morskiego. [przypis edytorski]