Potrzebujemy Twojej pomocy!
Na stałe wspiera nas 444 czytelników i czytelniczek.
Niestety, minimalną stabilność działania uzyskamy dopiero przy 500 regularnych darczyńców. Dorzucisz się?
Przypisy
Pierwsza litera: wszystkie | 0-9 | A | B | C | D | E | F | G | H | I | J | K | L | M | N | O | P | Q | R | S | T | U | V | W | X | Y | Z
Według typu: wszystkie | przypisy autorskie | przypisy redaktorów Wolnych Lektur | przypisy źródła | przypisy tłumacza
Według kwalifikatora: wszystkie | anatomiczne | angielski, angielskie | architektura | astronomia | białoruski | biologia, biologiczny | botanika | chemiczny | czeski | dawne | filozoficzny | fizyka | francuski | frazeologia, frazeologiczny | grecki | gwara, gwarowe | hebrajski | historia, historyczny | hiszpański | holenderski | ironicznie | łacina, łacińskie | literacki, literatura | liczba mnoga | matematyka | medyczne | mitologia | mitologia grecka | mitologia rzymska | muzyczny | niemiecki | poetyckie | pogardliwe | portugalski | potocznie | przenośnie | przestarzałe | regionalne | religijny, religioznawstwo | rodzaj męski | rodzaj nijaki | rosyjski | rodzaj żeński | rzadki | rzeczownik | środowiskowy | staropolskie | turecki | ukraiński | węgierski | włoski | wojskowy | wulgarne | żartobliwie
Według języka: wszystkie | English | Deutsch | lietuvių | polski
Znaleziono 12718 przypisów.
przewiertka (biol.) — tu: Terebratula, rodzaj ramienionogów morskich, podobnych do małży. [przypis edytorski]
przewierzgnęły — przedzierzgnęły, przemieniły. [przypis edytorski]
przewieść (daw.) — przeprowadzić, postawić na swoim. [przypis edytorski]
przewieść na sobie nie mogła — nie mogła znieść, nie mogła wytrzymać. [przypis edytorski]
przewieść — tu: przeprowadzić. [przypis edytorski]
przewietrzyć (daw.) — wyczuć, zrozumieć. [przypis edytorski]
Przewiezie, gdy zapłacisz dwa obole myta — zapłatą dla Charona była pojedyncza moneta, zwyczajowo w źródłach gr. nazywana obolem (faktycznie jako opłatę dla przewoźnika wkładano w usta zmarłego jakąś miejscową monetę o drobnej wartości). Dwa obole stanowią aluzję do sytuacji widzów: wystawiane widowiska, początkowo bezpłatne jako część obrzędów kultowych, stały się tak popularne, że w czasach Arystofanesa władze miasta pobierały opłatę za wstęp w wysokości dwóch oboli. Najbiedniejsi obywatele mogli otrzymać zasiłek teatralny na pokrycie kosztów biletów. [przypis edytorski]
przewinonć się (gw.) — obrócić się. [przypis edytorski]
przewiódłszy (daw.) — przeprowadziwszy. [przypis edytorski]
przewirzgnąć — przedzieżgnąć, przemienić. [przypis edytorski]
przewłoka (daw.) — zwłoka. [przypis edytorski]
przewłoka — dziś: zwłoka. [przypis edytorski]
przewłoka — zwłoka, opóźnienie. [przypis edytorski]
przewlec się — przebrać się. [przypis edytorski]
przewlec — tu: opóźnić. [przypis edytorski]
Przewleczoną przez kamień już odjęto linę — mowa o prymitywnej kotwicy. [przypis edytorski]
przewódca — „ten, który przewodzi innym”; dziś raczej: przywódca. [przypis edytorski]
przewodnia (daw.) — konszachty, porozumienie. [przypis edytorski]
przewodniczące jej położenie — jej zwierzchnia pozycja. [przypis edytorski]
przewodnik (fiz.) — substancja lub ciało fizyczne mające zdolność przewodzenia prądu lub ciepła. [przypis edytorski]
Przewody a. Niedziela przewodnia — pierwsza niedziela po Wielkanocy. [przypis edytorski]
przeworyna — zagroda w stajni dla jednego konia. [przypis edytorski]
Przewoski, Edward (1849–1925) — profesor anatomii na Uniwersytecie Warszawskim, patolog. [przypis edytorski]
przewotować (daw.) — przegłosować. [przypis edytorski]
przewoznik — dziś popr. pisownia: przewoźnik. [przypis edytorski]
przewrót majowy — zbrojny zamach stanu w Polsce dokonany w dniach 12–15 maja 1926 r. w Warszawie przez oddziały dowodzone przez marszałka Józefa Piłsudskiego. W wyniku konfliktu zginęło łącznie 379 osób, a około 1000 osób zostało rannych. Efektem puczu było podanie się do dymisji rządu Wincentego Witosa, złożenie urzędu przez prezydenta Stanisława Wojciechowskiego, ograniczenie prerogatyw parlamentu i swobód demokratycznych oraz przejęcie władzy przez obóz sanacyjny. [przypis edytorski]
przewrót — rewolucja listopadowa w 1918 r., w czasie której zdetronizowano cesarza Wilhelma II Hohenzollerna. [przypis edytorski]
Przewroty we wszechświecie — polskie tłumaczenie książki Rudolfa Falba: Przewroty we wszechświecie, z 3 wyd. niem. przeł. W. P., Warszawa 1890. [przypis edytorski]
przewyżka (daw.) — nadwyżka. [przypis edytorski]
przeyźrzeć (starop. forma) — przejrzeć; tu: zajrzeć. [przypis edytorski]
przeźrały (daw.) — przejrzały; nadmiernie dojrzały. [przypis edytorski]
przeźrały (daw.) — przejrzały. [przypis edytorski]
przeźre — dziś popr. forma: przeżre. [przypis edytorski]
przeźrocza (daw.) — przezroczysta. [przypis edytorski]
przeźroczność — przezroczystość. [przypis edytorski]
przeźroczy — dziś popr.: przeźroczysty. [przypis edytorski]
przeźroczy — dziś: przezroczysty a. przeźroczysty. [przypis edytorski]
przeźroczy — przezroczysty, przejrzysty. [przypis edytorski]
przeźrzoczyste (starop. forma) — przeźroczyste. [przypis edytorski]
przeżeń — daw. forma od: gonić; znaczenie: przegoń, przepędź. [przypis edytorski]
przeżył był — daw. forma czasu zaprzeszłego; dziś: przeżyłem (wcześniej, dawniej). [przypis edytorski]
przeżyliżeście (daw.) — konstrukcja z partykułą -że między tematem a końcówką czasownika; znaczenie: czyż nie przeżyliście. [przypis edytorski]
przeżywienie — dziś: wyżywienie. [przypis edytorski]
przeżywienie — tu zapewne: żywienie oraz wykonywanie wszelkich czynności potrzebnych do przeżycia. [przypis edytorski]
przezacny — bardzo zacny; bardzo cenny, wielce szanowny. [przypis edytorski]
przez — bez. [przypis edytorski]
przez Boga (daw.) — dziś: na Boga (wykrzyknienie). [przypis edytorski]
przez całą lekcją (daw.) — dziś: przez całą lekcję. [przypis edytorski]
przez cały ów Post Wielki — od 19 lutego do 5 kwietnia 1113 r. [przypis edytorski]
przez cię — dziś popr.: przez ciebie. [przypis edytorski]
Przez czarne getta mury — z informacji z archiwum Żydowskiego Instytutu Historycznego wynika, że autorka przebywała w getcie w Będzinie, a wcześniej być może w getcie w Oświęcimiu. Getto w Będzinie podlegało innym zasadom niż tego typu żydowskie dzielnice zamknięte znajdujące się na terenie Generalnej Guberni. W gettach utworzonych na terenach wcielonych do III Rzeszy początkowo panowały znacznie lepsze warunki, nie było głodu, deportacje były rzadsze i mniej liczne. Getto będzińskie przez dłuższy czas nie było nawet ogrodzone. Na jego terenie działały różne organizacje samopomocowe, a więźniowie pracowali w tzw. szopach. Dopiero 1 sierpnia 1943 (czyli rok później niż w Warszawie) rozpoczęła się akcja likwidacyjna, znana jako Akcja Będzińska. Członkowie ruchu oporu w getcie będzińskim w porozumieniu z bojownikami z pobliskiego getta w Sosnowcu wzniecili wówczas bunt. Organizatorami obu zrywów byli Józef i Bolesław Kożuchowie (związani z organizacją Hanoar Hacijoni), Frumka Płotnicka (łączniczka ŻOB na terenie kraju) oraz Cwi Brandes (z Haszomer Hacair, członek kierownictwa ŻOB-u w Będzinie). Przez trzy dni powstańcy bronili się w przygotowanych wcześniej bunkrach, ostatecznie zostali jednak pokonani i zamordowani. Niemal wszyscy Żydzi z Będzina zostali wywiezieni do Auschwitz. [przypis edytorski]
przez (daw.) — bez. [przypis edytorski]
przez (daw., gw.) — tu: bez. [przypis edytorski]
Przez dość długi czas trwaliśmy tam w spokoju — niedługo po rzezi, w 1736, francuski gubernator Luizjany, chcąc zniszczyć ukrywające się u sąsiadów resztki Naczezów, a także osłabić samych Czikasawów, z pomocą indiańskich sprzymierzeńców zaatakował ich od północy i południa. Kolejny atak francuski nastąpił 3 lata później. [przypis edytorski]
przez drogę ćci dość żywota potrzeba (starop.) — przez drogę czci dojść żywota potrzeba; trzeba zapewnić sobie życie (przeżycie) idąc drogą czci. [przypis edytorski]
prze zdrowie cesarskie pełnili — wznosili toasty za zdrowie cesarza. [przypis edytorski]
prze zdrowie — dziś popr.: na zdrowie. [przypis edytorski]
przezdrowie — toast wznoszony za zdrowie. [przypis edytorski]
przez dwie noce — akcja Hamleta rozpoczyna się w przeddzień koronacji i ślubu króla Klaudiusza; duch ojca Hamleta zaczął się zjawiać nocą na trzy dni przed uroczystościami. [przypis edytorski]
przez dzięki a. przezdzięki (starop.) — także: przezdzięcznie, bezdzięcznie, tj. gwałtem, koniecznie, wbrew woli, przymusowo, mimo woli, chcąc nie chcąc. [przypis edytorski]
przez dzięki noclegu proszę (starop.) — o nocleg proszę gwałtem. [przypis edytorski]
przez dzięki (starop.) — niechętnie, wbrew woli, opornie, gwałtem, z trudnością. [przypis edytorski]
przezdzięki (starop.) — niechętnie, wbrew woli, opornie, gwałtem, z trudnością. [przypis edytorski]
przezeń — przez niego. [przypis edytorski]
przezeń — skrócone: przez niego. [przypis edytorski]
przezeń (starop. forma) — przez niego; z jego powodu. [przypis edytorski]
przezeń wszytko stało się jest, a bez niego nigdy się nic nie stało — J 1, 3. [przypis edytorski]
przez galicką chorobę toczon — chory na chorobę weneryczną. [przypis edytorski]
przez (gw.) — bez. [przypis edytorski]
przez (gw.) — tu: bez. [przypis edytorski]
przezierać (gw.) — widzieć na wylot. [przypis edytorski]
przezierać — oglądać. [przypis edytorski]
przezierać — przeglądać; patrzeć na wskroś (na wylot). [przypis edytorski]
przezierać się (daw.) — przeglądać się. [przypis edytorski]
przez kłamu (starop.) — bez kłamstwa, nie kłamiąc. [przypis edytorski]
przez komisarze — dziś popr. forma B.lm: przez komisarzy. [przypis edytorski]
przez kresy — utwór występuje również w tomie poetyckim Józefa Czechowicza Ballada z tamtej strony. [przypis edytorski]
przez kresy — utwór występuje również w tomie poetyckim Józefa Czechowicza Nic więcej. [przypis edytorski]
przez którego więc (starop.) — przez którego to [właśnie]. [przypis edytorski]
przez ługu smyje (starop.) — zmyje bez ługu. [przypis edytorski]
przez matkę od Atlasa wiodące ród dziecię (mit. rzym.) — matką Merkurego była nimfa Maja, córka Atlasa. [przypis edytorski]
przez mię — dziś: przeze mnie. [przypis edytorski]
Przez mię królowie królują i zakonodawce sprawiedliwie skazują — por. Prz 8, 15. [przypis edytorski]
przeznać (daw.) — poznać dogłębnie. [przypis edytorski]
przeznać (daw.) — rozeznać się, poznać dogłębnie. [przypis edytorski]
przeznać (daw.) — tu: poznać, przejrzeć kogoś. [przypis edytorski]
przeznać — dowiedzieć się. [przypis edytorski]
przeznać (gw.) — poznać, przewidzieć. [przypis edytorski]
przeznać — poznać na wylot. [przypis edytorski]
przeznać — poznać, przeniknąć rozumem. [przypis edytorski]
przeznać — rozpoznać, dowiedzieć się. [przypis edytorski]
Przeznaczeniem kobiety jest… — aluzja do wiersza powieściopisarki i poetki Narcyzy Żmichowskiej (1819–1876), zawartego w powieści Poganka. [przypis edytorski]
przeznaczeniem spójną z ręką rycerza i (…) zbrodni — spojoną (zespoloną) siłą przeznaczenia. [przypis edytorski]
przez neutralisty — dziś popr. forma B.lm: neutralistów. [przypis edytorski]
przez nię (starop. forma) — dziś B.lp r.ż.: przez nią. [przypis edytorski]
przez niedziel sześć — przez sześć tygodni. [przypis edytorski]
przez oczy otwarte głód targnie — Melania Fogelbaum napisała ten wiersz, gdy była uwięziona w getcie łódzkim. Getto w Łodzi powstało 8 lutego 1940 roku, z czasem stało się ono najbardziej izolowanym gettem dla ludności żydowskiej w okupowanej Polsce i wielkim obozem pracy przymusowej. Przetrwało prawie 4,5 roku. W getcie tym nie było kanałów, a kamienice sąsiadujące z murem od strony „aryjskiej” zostały wyburzone przez Niemców, co skutecznie uniemożliwiło przemyt niezbędnej żywności i lekarstw. Głodujący łódzcy Żydzi, w tym dzieci, wyrabiali odzież zimową dla armii niemieckiej, dywany i kapelusze, pracując w tzw. resortach (zakładach pracy przymusowej). Jeszcze przed 1942 w getcie łódzkim, głównie z powodu głodu i innych chorób, zmarło ok. 17,5 tys. osób. [przypis edytorski]
przez okazją (daw.) — dziś: przez okazję. [przypis edytorski]
przez otwłoki (starop.) — bez zwłoki; niezwłocznie. [przypis edytorski]
przez paszportu — popr.: bez paszportu. [przypis edytorski]