Potrzebujemy Twojej pomocy!
Na stałe wspiera nas 446 czytelników i czytelniczek.
Niestety, minimalną stabilność działania uzyskamy dopiero przy 500 regularnych darczyńców. Dorzucisz się?
Przypisy
Pierwsza litera: wszystkie | 0-9 | A | B | C | D | E | F | G | H | I | J | K | L | M | N | O | P | Q | R | S | T | U | V | W | X | Y | Z
Według typu: wszystkie | przypisy autorskie | przypisy redaktorów Wolnych Lektur | przypisy źródła | przypisy tłumacza
Według kwalifikatora: wszystkie | angielski, angielskie | arabski | architektura | astronomia | białoruski | biologia, biologiczny | botanika | chemiczny | czeski | dawne | drukarstwo, drukowany | filozoficzny | fizyka | francuski | frazeologia, frazeologiczny | geologia | grecki | gwara, gwarowe | hebrajski | hinduski | historia, historyczny | hiszpański | holenderski | łacina, łacińskie | literacki, literatura | liczba mnoga | medyczne | mitologia | mitologia grecka | mitologia rzymska | muzyczny | niemiecki | obelżywie | poetyckie | pogardliwe | portugalski | pospolity | potocznie | prawo, prawnicze | przenośnie | przestarzałe | przymiotnik | przysłowiowy | przysłówek | psychologia, psychologiczny | regionalne | religijny, religioznawstwo | rosyjski | rodzaj żeński | rzadki | rzeczownik | staropolskie | szwedzki | techniczny | turecki | ukraiński | węgierski | włoski | wojskowy | żartobliwie | żeglarskie
Według języka: wszystkie | English | français | Deutsch | lietuvių | polski
Znaleziono 15072 przypisów.
szabat a. szabas, a. sabat, a. sobota (hebr. odpoczynek) — w tradycji judaistycznej i chrześcijańskiej siódmy, ostatni dzień tygodnia, obchodzony jako święty, na pamiątkę ukończenia tworzenia Świata przez Boga (Rdz 2,2–3). [przypis edytorski]
szabat a. szabas — sobota; w kulturze żydowskiej dzień świąteczny w tygodniu. [przypis edytorski]
Szabat Chazon — sobota poprzedzająca rocznicę zburzenia Świątyni Pańskiej, dzień żałoby. [przypis tłumacza]
szabat nachmu — szabat po dziewiątym dniu miesiąca Aw, czyli po żałobnym dniu, w którym wypada rocznica zburzenia obu świątyń jerozolimskich; kończy się wtedy okres żałoby związany z opłakiwaniem zburzenia świątyni i kraju oraz wygnania Żydów z ich ojczyzny; jęz. hebr. szabes nachmu oznacza dosł.: sobota-pocieszcie; jest to sobota, w którą odczytuje się podczas nabożeństwa XL rozdział księgi proroka Jezajasza, zaczynający się od słów Nachmu, nachmu, ami (hebr.): pocieszcie, pocieszcie mój lud. [przypis tłumacza]
szabat nachmu — szabat po dziewiątym dniu miesiąca Aw, czyli po żałobnym dniu, w którym wypada rocznica zburzenia obu świątyń jerozolimskich. Kończy się wtedy okres żałoby związany z opłakiwaniem zburzenia świątyni i kraju oraz wygnania Żydów z ich ojczyzny. W języku hebrajskim szabes nachmu oznacza dosłownie „sobota-pocieszcie”. Jest to sobota, w którą odczytuje się podczas nabożeństwa XL rozdział księgi proroka Jezajasza, zaczynający się od słów: Nachmu, nachmu, ami (hebr.: pocieszcie, pocieszcie mój lud). [przypis tłumacza]
szabat, szabas, a. sabat (z hebr.: odpoczynek) — w tradycji judaistycznej i chrześcijańskiej siódmy, ostatni dzień tygodnia, obchodzony jako święty na pamiątkę ukończenia tworzenia Świata przez Boga (Rdz 2,2–3); sobota. [przypis edytorski]
szabat (szabas) — sobota. [przypis tłumacza]
Szabbes Hagodel — właśc. Szabat hagadol, sobota poprzedzająca żydowskie święto Paschy, tzw. Wielki Szabat. [przypis edytorski]
szabeltas — niem. Sabeltasche. [przypis redakcyjny]
szaber — narzędzie do wyłamywania; łom. [przypis edytorski]
szabesgoj — nie-Żyd wykonujący za opłatą czynności zabronione wyznawcom religii Mojżeszowej podczas szabatu. [przypis tłumacza]
szabesgoj — nie-Żyd wykonujący za opłatą czynności zabronione wyznawcom religii mojżeszowej podczas szabesu. [przypis tłumacza]
szabes (jid.) — sobota, siódmy dzień tygodnia obchodzony jako święto. [przypis edytorski]
szabes — sobota. [przypis tłumacza]
szablak (reg.) — fasola. [przypis edytorski]
Szabla twoja — szkło — błąd druków: „Szabla twoja, Bóg twój — mara”, co poprawił już w kolejnych wydaniach Pini na podstawie rękopisu. [przypis redakcyjny]
szabla — w oryg. machaira, stosunkowo krótka broń sieczna o wygiętym ostrzu, używana szczególnie przez kawalerię lub jako broń pomocnicza hoplitów albo lekkozbrojnych. [przypis edytorski]
szable — być może: tyczki, podpierające chmiel. [przypis edytorski]
szable — dziś popr. forma D.lp: szabli. [przypis edytorski]
szable (starop. forma) — dziś D.lp r.ż.: (od) szabli. [przypis edytorski]
szable (starop. forma) — dziś D.lp r.ż.: szabli. [przypis edytorski]
szablica — anachronizm tłumacza: w Polsce szabla zaczęła zastępować miecz dopiero od końca XV wieku, wcześniej, używana rzadko i częściej jako broń plebejska niż szlachecka. [przypis edytorski]
szablica — szabla. [przypis edytorski]
szablis — Chablis, fr. najwyższej marki białe wino burgundzkie z regionu Chablis w dolnej Burgundii (Yonne). [przypis edytorski]
Szach-Abbad, właśc. Sa'adabad — zespół pałacowy ok. 18 km na płn. od centrum Teheranu; złożony z kilkunastu budynków, założony w czasie panowania dynastii Kadżarów, rozbudowywany w czasach dynastii Pahlawich; obecnie większość budynków mieści muzea. [przypis edytorski]
szacharit — codzienne poranne modły, które składają się z błogosławieństw, psalmów, Szura, hymnów z Amidą i Kadiszu. [przypis edytorski]
Szacharit — modlitwa poranna. [przypis tłumacza]
szacherka — oszustwo. [przypis edytorski]
szacherka (pot.) — szachrajstwo, oszustwo. [przypis edytorski]
szacherka — szachrajstwo, oszustwo. [przypis edytorski]
szacher macher — oszustwo. [przypis tłumacza]
szach lubo met — przen. nawiązanie do gry w szachy: zwyciężyć lub zginąć. [przypis redakcyjny]
szach — nazwa psa gończego. [przypis edytorski]
Szachowski, właśc. Szachowskoj, Aleksander Aleksandrowicz (1777–1846) — płodny dramaturg rosyjski. [przypis edytorski]
szachrajstwo — krętactwo, oszustwo. [przypis edytorski]
szachrajstwo (pot.) — oszustwo. [przypis edytorski]
szachrować (pot.) — oszukiwać. [przypis edytorski]
szacht — cięcie. [przypis edytorski]
szacht — pionowy szyb w budynku prowadzący od piwnic przez wszystkie kondygnacje aż po strych; szachtem poprowadzone są rozmaite instalacje: elektryczne, telefoniczne itp. [przypis redakcyjny]
szacht — szyb. [przypis edytorski]
szach — tytuł królewski w Persji (obecnym Iranie). [przypis edytorski]
szach-zadeh — książę. [przypis autorski]
szach-zadeh — księżniczka. [przypis autorski]
szaciech — dziś popr. forma N.lm: szatach. [przypis edytorski]
szacować (starop.) — [tu:] zazdrościć. [przypis redakcyjny]
szacować — tu: cenić. [przypis edytorski]
szacowny — tu: wartościowy, mający duże znaczenie. [przypis edytorski]
szacowny — wielce ceniony, poważany. [przypis redakcyjny]
szacując przekroczenie w tej mierze (…) — por. Nicolaus Boerius, Decisiones Burdegalenses. [przypis tłumacza]
szacujemy sobie (starop.) — wystawiamy [sobie; wyobrażamy sobie]. [przypis redakcyjny]
szacuje (starop.) — [tu:] obmawia. [przypis redakcyjny]
szacunek — tu: ocena. [przypis redakcyjny]
szacunek — tu: szacowanie, obliczanie wydatków potrzebnych do działań wojennych; kosztorys. [przypis redakcyjny]
Szacunki przytoczone za: D. Saunders, Authorship and copyright, London 1992, s. 156. [przypis autorski]
szadhen — swat. [przypis edytorski]
szadź — osad lodu powstały ze skroplonej mgły. [przypis edytorski]
Szafa Boga — por. Aron ha-kodesz. [przypis edytorski]
szafa gra — wszystko w porządku (w domyśle: ponieważ zapłacona została łapówka; powiedzenie wywodzi się od szafy grającej, do której, kiedy chciało się posłuchać muzyki, trzeba było wrzucić monetę). [przypis edytorski]
szafa — potoczna nazwa niemieckiej wyrzutni rakietowej Nebelwerfer z czasów II wojny światowej. [przypis edytorski]
szafarka (daw.) — kobieta zarządzająca gospodarstwem domowym. [przypis edytorski]
szafarka (daw.) — służąca zarządzająca spiżarnią. [przypis edytorski]
szafarka — kobieta zajmująca się zarządzaniem gospodarstwem domowym. [przypis edytorski]
szafarka — przełożona wśród służby; klucznica, gospodyni. [przypis edytorski]
szafarka — służąca dysponująca majątkiem. [przypis edytorski]
szafarka — służąca zarządzająca majątkiem i spiżarnią. [przypis edytorski]
szafarnia — tu: spiżarka; szafka na jedzenie. [przypis edytorski]
szafarnia — tu: spiżarnia. [przypis edytorski]
szafarz (daw.) — osoba odpowiedzialna za gospodarstwo domowe, w szczególności spiżarnię, na daw. dworze magnackim. [przypis edytorski]
szafarz (daw.) — zarządca, administrator. [przypis edytorski]
szafarz — klucznik, sługa doglądający gospodarstwa domowego. [przypis redakcyjny]
szafarz — oficjalista dworski nadzorujący gospodarstwo domowe. [przypis redakcyjny]
szafarz — osoba, która rozdysponowuje dobra. [przypis edytorski]
szafarz — osoba zarządzająca gospodarstwem, spiżarnią. [przypis edytorski]
szafarz — sługa zawiadujący czyimś mieniem. [przypis edytorski]
szafarz — tu: osoba odpowiedzialna za zaopatrzenie statku w żywność. [przypis edytorski]
szafarz — tu: osoba rozdająca jakieś dobra. [przypis edytorski]
szafarz — urzędnik dworski, odpowiedzialny za dostarczanie produktów żywnościowych. [przypis edytorski]
szafarz — zarządca, rozporządzający. [przypis redakcyjny]
szafarz — zarządzający gospodarstwem domowym, klucznik. Także urząd dworski, znacznie niższy od komisarza, który zarządzał całym majątkiem i kierował jego prawnymi sprawami. [przypis redakcyjny]
szafa — Wszystkie cyfry tyczące ciężaru ołtarza, zawias, pojedynczych figur itd. tudzież opis związania tryptyku z murern kościelnym wzięty jest ze sprawozdań komitetu restauracji ołtarza, w słusznym przekonaniu, że tak samo rzecz się dziać musiała i przed czterystu laty. [przypis autorski]
szafa z tablicami Przymierza — zwana również Arką. [przypis edytorski]
Szafer, Władysław (1886–1970) — botanik, dyrektor krakowskiego Ogrodu Botanicznego i profesor Uniwersytetu Jagiellońskiego. [przypis edytorski]
szafiarnia (daw.) — spichrz, spichlerz; spiżarnia. [przypis edytorski]
szafir — kamień szlachetny o niebieskiej barwie. [przypis edytorski]
Szaflary — wieś w województwie małopolskim, w powiecie nowotarskim. [przypis edytorski]
szaflik — drewniana misa a. wiadro. [przypis edytorski]
szaflik — drewniana misa a. wiadro. [przypis edytorski]
szaflik — drewniane, okrągłe naczynie z uchwytami. [przypis edytorski]
szaflik (z niem. Schaffel) — wiaderko, okrągłe naczynie. [przypis edytorski]
szafot — drewniane podwyższenie, na którym wykonywano publiczne egzekucje skazanych na śmierć przez ścięcie. [przypis edytorski]
szafot — drewniane podwyższenie, służące do ścinania więźniów. [przypis edytorski]
szafować — tu: używać czegoś lub rozdawać coś w dużych (nadmiernych) ilościach. [przypis edytorski]
szafowy pokój — garderoba, pomieszczenie, w którym przechowuje się odzież. [przypis edytorski]
szafrańcy — rudowłosi. [przypis redakcyjny]
szafran — ciemnopomarańczowa przyprawa uzyskiwana z krokusów. [przypis edytorski]
szafranny — barwiony drogim żółtym barwnikiem. [przypis edytorski]
szafranny (daw.) — szafranowy. [przypis edytorski]
szafranny — intensywnie żółty; od nazwy szafranu, barwnika roślinnego. [przypis edytorski]
szafranowy — intensywnie żółty; barwiony żółtym barwnikiem uzyskiwanym z krokusów. [przypis edytorski]
szafran — przyprawa o ciemnożółtej barwie. [przypis edytorski]