TPWL

Wolne Lektury potrzebują pomocy! Wesprzyj bezpłatną bibliotekę internetową i przeczytaj utwory napisane specjalnie dla Ciebie.

x

Spis treści

    1. Młodość: 1
    2. Śmiech: 1
    3. Śmierć: 1

    Co czytałem umarłymWładysław SzlengelPiękna niedziela

    1

    I znowu rojna jest ulica,

    znów na spacerek idzie snob,

    kiedy w niedzielę po południu

    praca zakończy się dla szop[1]

    5

    Znów się malują siusiumajtki

    z placówek[2], gminy[3] itd.,

    ulicą idą znów parami,

    z panami w czapkach de pache[4]

    Gwoździe[5] werkszucom[6] na ulicach

    10

    rzucają nonszalanckie: Cześć,

    nowe wcielenie subiekcików[7],

    bo miesiąc mają już co jeść —

    Już miesiąc cicho, bez blokady,

    już znowu życie ma więc sens,

    15

    już kwitnie karmin w twarzy bladej

    i rzuca cienie tusz do rzęs —

    Ach, jaka piękna jest niedziela,

    jak się do srajki śmieje szatz[8],

    idą ulicą, którą niedawno

    20

    piątkami szli na Umschlagplatz[9]

    Już to, co było, jest Historią,

    — a mamy nie ma… no, to pech,

    Młodość, Śmiech, Śmierćjak kwiaty blade na cmentarzu,

    wykwita w bramach młody śmiech

    25

    I młode piersi dyszą: żyję,

    i znów o jutrze serce śni —

    Rzymianie mówią: Carpe diem[10]

    Francuzi mówią: C'est la vie[11]

    Przypisy

    [1]

    szop — niemieckie przedsiębiorstwo produkcyjne w getcie; praca w szopie dawała mieszkańcom getta dodatkowe uprawnienia, m.in. legalizację zamieszkania i dostęp do kartek żywnościowych. [przypis edytorski]

    [2]

    placówka — miejsce pracy Żydów znajdujące się poza terenem getta. [przypis edytorski]

    [3]

    Gmina — potoczne określenie Rady Żydowskiej, reprezentującej mieszkańców getta przed władzami okupacyjnymi. [przypis edytorski]

    [4]

    de pache — pod pachę, pod rękę (zwrot pseudofrancuski). [przypis edytorski]

    [5]

    gwoździe — prawdop. wyżsi rangą funkcjonariusze policji („gwóźdź” = gwiazdka). [przypis edytorski]

    [6]

    werkszuc — członek straży fabrycznej (niem. Werkschutz), pełniącej funkcje policyjne w szopach, czyli w pracujących dla Niemców przedsiębiorstwach na terenie getta. [przypis edytorski]

    [7]

    subiekt (daw.) — sprzedawca w sklepie. [przypis edytorski]

    [8]

    szatz (niem. a jidisz) — ukochany (używa się podobnie jak polskiego „skarbie”). [przypis edytorski]

    [9]

    Umschlagplatz (niem.) — plac przeładunkowy, usytuowany przy skrzyżowaniu ul. Stawki i Dzikiej; początkowo służył wymianie towarów między gettem a światem zewnętrznym, później gromadzono na nim ludzi wywożonych do Treblinki. [przypis edytorski]

    [10]

    Carpe diem (łac.) — chwytaj dzień, przen.: używaj życia (z Horacego). [przypis edytorski]

    [11]

    C'est la vie (fr.) — to jest życie. [przypis edytorski]

    Close
    Please wait...