Wolne Lektury potrzebują pomocy...



Wolne Lektury utrzymują się z dobrowolnych darowizn i dotacji.


Na stałe wspiera nas 376 czytelników i czytelniczek.
Niestety, minimalną stabilność działania uzyskamy dopiero przy 1000 regularnych darczyńców.


Dołącz do darczyńców! Przyjaciele Wolnych Lektur zyskują wcześniejszy dostęp do nowych publikacji!
Potrzebujemy Twojej pomocy!

TAK, wpłacam
Tym razem nie pomogę, przechodzę prosto do biblioteki
Oferta dla Przyjaciół

Przyjaciele Wolnych Lektur otrzymują dostęp do specjalnych publikacji wcześniej niż inni. Zadeklaruj stałą wpłatę i dołącz do Towarzystwa Przyjaciół Wolnych Lektur. Kliknij, by przejść do strony płatności!

x
Mała stacja Treblinki → ← Zahlen bitte

Spis treści

    1. Kondycja ludzka: 1
    2. Pamięć: 1
    3. Walka: 1

    Co czytałem umarłymWładysław SzlengelBardzo przepraszam

    Kondycja ludzka, WalkaMuszę i musisz
    pragnąć i wierzyć —
    Tertium non datur[1].
    Cierpieć i — przeżyć
    kłami… pazurem!
    na wszystko przystać,
    zamieniać skórę
    jak transformista.
    Przebić się, przepchać
    największy zator,
    żyć bez oddechu
    … presti [di] gitator[2]
    O co tu chodzi?
    więc dobrze, wiedz to,
    tu chodzi o NAS
    żywe świadectwo…
    Jak w białe kruki
    niech patrzą na nas,
    niech o nas mówią
    noce do rana,
    — że jest ważniejszy
    Einstein[3] i Tuwim[4]!!!
    — dajcie mi spokój!!
    o kim tu mówić?
    Czym świat wzbogacą,
    gdy zrobią krocie,
    pisząc i mówiąc
    o swej tęsknocie,
    o swym współczuciu,
    O NASZEJ ofierze.
    Dajcie mi spokój!!!
    Ja im nie wierzę!!!
    Czym uszczęśliwi
    tom Feuchtwangera[5],
    gdy z dokumentów
    prawdę wyszpera,
    gdy tajemnice wysupła pierwszy
    z ogłoszeń GMINY[6]
    I moich wierszy!!!
    Tuwim w Janeiro
    opływa w łaski,
    płacząc nad dolą
    braci warszawskich.
    Chaplin[7] zbuduje
    mur w Hollywoodzie,
    w getto[8] z tektury
    najęci ludzie,
    dolaroroby
    w obfitym cielsku
    „dy bone[9]” będą wyć po angielsku,
    a Chaplin będzie
    miliony zbierać
    w roli Pinkerta[10]
    al[bo] Gepnera[11].
    Huberman[12] zagra,
    Wells[13] coś dopowie,
    Mann[14] w 4 tomach
    wyda swą powieść,
    będą płakali wzruszeni bardzo,
    będą krzyczeli,
    jak bardzo gardzą,
    jak ich poruszył nasz los do dna,
    bardzo przepraszam,
    a ja?
    zrobią fortunki,
    plus szum i sława,
    za to, co było
    w mieście Warszawa,
    Pamięćbędą obchodzić,
    będą mnie święcić,
    a ja co na to
    błogiej pamięci?
    Bujda, panowie,
    lipa, panowie,
    ja to przeżyję —
    JA to opowiem —
    ja sam wykrzyczę
    stoma głosami
    rymem i rytmem,
    stoma wierszami,
    niech nie współczują
    w naszym imieniu,
    wcale nie chcemy
    spoczywać w cieniu.
    My przeżyjemy —
    my mocne plemię —
    gdzieś się schowamy,
    bodaj pod ziemię — — —
    czytaj gazety
    i plotek słuchaj,
    to nic nie szkodzi,
    dodają ducha.
    I zęby ściśnij,
    zaciśnij pięście,
    uparty człowiek,
    uparte szczęście.
    Nie tylko Disney[15] ma w głowie olej,
    my także, Żydzi,
    już na nas kolej,
    chcemy grejpfrutów,
    chcemy stadionów,
    pięknych podróży,
    miękkich wagonów,
    są mocni Żydzi tam w USA —
    bardzo przepraszam,
    a ja???
    Ostatnia stawka też ma znaczenie,
    stawić na wszystko w takiej grze,
    nie ma przegranej — kto gra, wygrywa.
    Panie, panowie — faites vos jeux[16]
    i nie mów o szczęściu Wellsa i Lopka[17].

    Przypisy

    [1]

    Tertium non datur (łac.) — trzeciej możliwości nie ma. [przypis edytorski]

    [2]

    prestidigitator — iluzjonista. [przypis edytorski]

    [3]

    Einstein, Albert (1879–1955) — urodzony w Niemczech fizyk-teoretyk pochodzenia żydowskiego, autor teorii względności (szczególna teoria względności, wraz ze słynnym równaniem E=mc², ustalającym równoważność między masą a energią powstała w 1905 roku, ogólna teoria względności, stanowiąca teorię grawitacji, opublikowana została w 1916 roku). [przypis edytorski]

    [4]

    Tuwim, Julian (1894–1953) — polski poeta, pisarz, satyryk, tłumacz poezji ros., fr. i niem. W dwudziestoleciu międzywojennym był jedną z najpopularniejszych postaci świata literackiego; współzałożyciel kabaretu Pikador i grupy poetyckiej Skamander, blisko związany z „Wiadomościami Literackimi”. W latach 1939–1936 na emigracji, m. in. w Rio de Janeiro. [przypis edytorski]

    [5]

    Feuchtwanger, Lion — właśc. Jakub Arje (1884–1958), autor m.in. powieści Żyd Süß (1925), na podstawie której Veit Harlan nakręcił propagandowy, a niezgodny z jej wymową film, oraz Wojny żydowskiej (1932), której jednym z bohaterów jest Józef Flawiusz. [przypis edytorski]

    [6]

    Gmina — potoczne określenie Rady Żydowskiej, reprezentującej mieszkańców getta przed władzami okupacyjnymi. [przypis edytorski]

    [7]

    Chaplin, Charlie — właśc. Charles Spencer Chaplin, (1889–1977), aktor komiczny i reżyser, gwiazda kina niemego. Urodzony w Londynie, karierę zrobił w USA. Stworzył postać trampa Charliego, biedaka o złotym sercu, wyposażonego w melonik, muszkę i laseczkę. W filmie Dyktator (1940) parodiował Adolfa Hitlera. [przypis edytorski]

    [8]

    getto — dziś wyraz ten jest odmienny: w getcie. [przypis edytorski]

    [9]

    Oj di bone (jidysz) — fragment piosenki Leopolda Rubinsteina, kompozytora, muzyka i śpiewaka z warszawskiego getta. Poniżej fragment tej piosenki: Oj, di bone! Ich will niszt upgejbn di bone, Ich will noch a bisele lebn” (Oj, kartka żywnościowa! Ja nie chcę oddać tej kartki, ja chcę jeszcze żyć). [przypis edytorski]

    [10]

    Pinkert — nazwisko rodziny prowadzącej żydowskie przedsiębiorstwo pogrzebowe, funkcjonujące również w getcie warszawskim. [przypis edytorski]

    [11]

    Gepner, Abram (1872–1943) — przed wojną kupiec i radny, w jej trakcie m.in. przewodniczący Zakładu Zaopatrzenia przy Radzie Żydowskiej w getcie warszawskim. [przypis edytorski]

    [12]

    Huberman, Bronisław (188–1947) — skrzypek-wirtuoz i pedagog muzyczny pochodzenia żydowskiego. [przypis edytorski]

    [13]

    Wells, Herbert George (1866–1946) — pisarz, klasyk fantastyki naukowej, autor m. in. Wojny światów, Wehikułu czasu i Wyspy doktora Moreau. [przypis edytorski]

    [14]

    Mann, Tomasz (1875–1955) — niemiecki prozaik, laureat Nagrody Nobla w roku 1929, autor m. in powieści Czarodziejska góra (1924) i Doktor Faustus (1947). [przypis edytorski]

    [15]

    Disney, Walt (1901–1966) — amerykański animator, reżyser i producent filmowy, założyciel istniejącego do dziś studia filmowego. [przypis edytorski]

    [16]

    faites vos jeux (fr.) — stawiajcie zakłady; okrzyk krupiera w kasynie przy rozpoczęciu partii ruletki. [przypis edytorski]

    [17]

    Lopek — pseudonim Kazimierz Krukowskiego (1901–1984), aktora kabaretowego, rewiowego i filmowego pochodzenia żydowskiego; podczas II wojny światowej przedostał się najpierw do ZSRR, a potem, wraz z armią Andersa, do Europy zachodniej. [przypis edytorski]

    Close
    Please wait...