Wesprzyj Wolne Lektury 1,5% podatku — to nic nie kosztuje! Wpisz KRS 00000 70056 i nazwę fundacji Wolne Lektury do deklaracji podatkowej. Masz czas tylko do końca kwietnia :)
Przypisy
Pierwsza litera: wszystkie | 0-9 | A | B | C | D | E | F | G | H | I | J | K | L | M | N | O | P | Q | R | S | T | U | V | W | X | Y | Z
Według typu: wszystkie | przypisy autorskie | przypisy redaktorów Wolnych Lektur | przypisy źródła | przypisy tłumacza
Według kwalifikatora: wszystkie | anatomiczne | angielski, angielskie | arabski | architektura | astronomia | białoruski | biologia, biologiczny | bez liczby pojedynczej | botanika | celtycki | chemiczny | czasownik | czeski | dawne | drukarstwo, drukowany | dziecięcy | ekonomiczny | filozoficzny | fizyka | francuski | frazeologia, frazeologiczny | geografia, geograficzny | geologia | grecki | gwara, gwarowe | handel, handlowy | hebrajski | hinduski | historia, historyczny | hiszpański | holenderski | ironicznie | islandzki | łacina, łacińskie | literacki, literatura | liczba mnoga | matematyka | medyczne | mineralogia | mitologia | mitologia germańska | mitologia grecka | mitologia rzymska | muzyczny | nieodmienny | niemiecki | norweski | obelżywie | poetyckie | pogardliwe | polski | polityczny | portugalski | pospolity | potocznie | prawo, prawnicze | przenośnie | przestarzałe | przymiotnik | przysłowiowy | psychologia, psychologiczny | regionalne | religijny, religioznawstwo | rodzaj męski | rodzaj nijaki | rosyjski | rodzaj żeński | rzadki | rzeczownik | rzymski | środowiskowy | staropolskie | starożytny | szwedzki | teatralny | techniczny | turecki | ukraiński | węgierski | włoski | wojskowy | wulgarne | żartobliwie | zdrobnienie | żeglarskie | zoologia
Według języka: wszystkie | English | français | Deutsch | lietuvių | polski
Znaleziono 116305 przypisów.
sirocco — w klimacie śródziemnomorskim: wiatr południowy, wiejący od wybrzeży Afryki ku Płw. Apenińskiemu. [przypis edytorski]
sirocco (wł.) — suchy i gorący wiatr południowy lub południowo-wschodni wiejący na ziemie włoskie znad wybrzeży afrykańskich. [przypis edytorski]
sirokko — a. sirocco, suchy i gorący wiatr, pojawiający się w basenie Morza Śródziemnego. [przypis edytorski]
siromacha (daw., ukr.) — wilk. [przypis edytorski]
siromacha (z daw. ukr.) — wilk. [przypis edytorski]
Sirop de groseilles (fr.) — syrop porzeczkowy. [przypis edytorski]
Sir Robert Brakenbery, komendant Towru — w oryg. Sir Robert Brackenbury, lieutenant of the Tower. [przypis edytorski]
sir Robert Peel (1788–1850) — premier Wielkiej Brytanii w latach 1834–1835 oraz 1841–1846. [przypis edytorski]
Sir Roger de Coverley — nazwa szkockiego tańca ludowego (znanego także jako The Haymakers), którego wczesna wersja została opublikowana już w 1695 roku w zbiorze nut tańców The Dancing Master; nazwa odnosi się prawdopodobnie do lisa („Pana Rogera z Jamowic”), a choreografia tańca nawiązuje do polowania na lisa, który chowa się do jamy i z niej ucieka. [przypis edytorski]
Sir Ryszard Ratklif — w oryg. Sir Richard Ratcliffe. [przypis edytorski]
Sir Samuel Romilly (1757–1818) — prawnik i polityk angielski, przeciwnik niewolnictwa. [przypis edytorski]
sirszeń (starop.) — szerszeń. [przypis edytorski]
Sir Tomasz Wogan — w oryg. Sir Thomas Vaughan. [przypis edytorski]
Sir Walter Scott (1771–1832) — ogromnie popularny w XIX w. powieściopisarz, twórca stylu powieści historycznej, w której fakty wymieszane były z legendami, ludowymi wierzeniami i wątkami fabularnymi. [przypis edytorski]
Sir Wiliam Ketsby — w oryg. Sir William Catesby. [przypis edytorski]
Sir W. Thomson doszedł do wniosku, że stwardnienie skorupy ziemskiej… — Thomson przeprowadził swoje obliczenia w 1862 na podstawie teorii przewodnictwa cieplnego; po odkryciu promieniotwórczości i jej wpływu na ciepłotę Ziemi czas od utworzenia się planety do powstania najstarszych skał oszacowano na 4,5–4,0 mld lat temu. [przypis edytorski]
Si, senhor (port.) — tak, proszę pana. [przypis edytorski]
Si, senor, si (hiszp.) — Tak, proszę pana, tak. [przypis edytorski]
Sisera — przywódca wojskowy kraju Chasor, zawiadujący potężną armią, walczący przeciwko Izraelitom. [przypis edytorski]
si, signora (wł.) — tak, pani. [przypis edytorski]
si, signore — tak, proszę pana. [przypis edytorski]
Si, signore, un letto matrimoniale (wł.) — Tak, proszę pana, łóżko małżeńskie. [przypis edytorski]
si signor (wł.) — tak, panie. [przypis edytorski]
Si, siñor, popr.: Si, señor (hiszp.) — Tak, proszę pana. [przypis edytorski]
Si, si. Una Americana del norte (hiszp.) — Tak, tak. Amerykanka z północy. [przypis edytorski]
Sismondi, Jean de (1773–1842) — szwajcarski historyk i ekonomista piszący po francusku, zaliczany do przedstawicieli francuskiego nurtu ekonomii klasycznej. [przypis edytorski]
Si, sono catolico (wł.) — Tak, jestem katolikiem. [przypis edytorski]
sisto activitatem (łac.) — wstrzymuję czynność (sejmu). Formuła zrywania sejmu na mocy liberum veto. [przypis edytorski]
sistra — instrument muz., rodzaj grzechotki. [przypis edytorski]
sistrum — rodzaj metalowej grzechotki; (niem. Sistrum) także główki kwiatowe ostropestu, które były używane do skrobania i wykańczania tkanin, a roślinę tę uprawiano specjalnie do celów przemysłowych. [przypis edytorski]
sistrum — starożytny instrument egipski. [przypis edytorski]
sistrum (wym. s-istrum; łac., lm: sistra) — starożytny egipski instrument muzyczny, rodzaj metalowej grzechotki, używany przede wszystkim w kulcie Izydy. [przypis edytorski]
Sitalka — tracka pieśń wojenna, związana z imieniem Sitalkasa (V p.n.e.), króla plemienia trackiego Odrysów (por. Tukidydes, Wojna peloponeska II 29). [przypis edytorski]
sit fas aut nefas (łac.) — niech to będzie godziwe lub niegodziwe. [przypis edytorski]
sitio (łac.) — pragnę; jestem spragniony. [przypis edytorski]
sito — tu: sitowie. [przypis edytorski]
Sitra Achra (hebr.) — dosł. druga strona, a oznacza siły zła. [przypis edytorski]
Sit tibi crinolina levis! — por. łac. Sit tibi terra levis (niech ci ziemia lekką będzie). [przypis edytorski]
sit venia verbo (łac.) — jeśli się tak wolno wyrazić; jeśli tak można powiedzieć. [przypis edytorski]
sit venia verbo (łac.) — niech mi będzie wolno powiedzieć. [przypis edytorski]
sit venia verbo (łac.) — niech mi wolno będzie powiedzieć. [przypis edytorski]
sit venia verbo (łac.) — za pozwoleniem. [przypis edytorski]
sitwa (gw. środ.) — tu: towarzystwo, grupa, banda; klika. [przypis edytorski]
sitwa — nieformalna grupa osób wspierających się wzajemnie w dążeniu do stanowisk i kariery. [przypis edytorski]
sitwes (jid.) — wspólnik. [przypis edytorski]
Sitzfleisch (niem.) — siedzenie, cztery litery. [przypis edytorski]
Siurkukteni a. Sorkaktani-beki (zm. 1252) — księżniczka mongolska, córka chana Kereitów, Ong-chana. Po klęsce ojca w bitwie z wojskami Czyngis-chana została synową zwycięzcy, żoną jego syna Tołuja (tu: Tułuja, ok. 1190–1232), po śmierci męża przez wiele lat zarządzała jego ułusem. Jej synami byli: Mongke (1209–1259), Kubilaj (1215–1294), Hulagu (1217–1265) i Aryk Böge (1219–1266) (tu: Mangu, Kubilaj, Mogaj i Aryk-Buga). [przypis edytorski]
siurpryza (daw., z fr.) — niespodzianka. [przypis edytorski]
siurpryza — niespodzianka. [przypis edytorski]
Siut — egipskie Sauti, gr. Lykopolis, dziś Asjut, miasto na zachodnim brzegu Nilu w połowie odległości pomiędzy Memfis a Tebami, stolica 13. nomu Górnego Egiptu. Ośrodek kultu Anubisa. [przypis edytorski]
Sivas — miasto w Turcji, nad rzeką Kizilirmak, stolica prowincji; od starożytności do czasu podboju tureckiego: Sebaste, Sebastia. [przypis edytorski]
si vieillesse pouvait (fr.) — gdyby starość mogła. [przypis edytorski]
si vis pacem, para bellum (łac.) — jeśli chcesz pokoju, gotuj wojnę. [przypis edytorski]
si vous êtes si cruel (fr.) — jeśli jest pan tak okrutny. [przypis edytorski]
Si vous préférez être lâche — soit! (fr.) — jeśli pan woli być nikczemny, trudno. [przypis edytorski]
siwąż miało brodę — czy miało siwą brodę. [przypis edytorski]
Siwan — trzeci miesiąc żydowskiego kalendarza religijnego i dziewiąty miesiąc żydowskiego kalendarza cywilnego. Wg kalendarza gregoriańskiego przypada na maj-czerwiec. [przypis edytorski]
Siwa, Ziwa a. Żywia (mit.) — bogini Słowian połabskich; w kronice Jana Długosza pojawia się rzekome słowiańskie bóstwo, Żywie lub Żywia, określone jako „bóg życia”. [przypis edytorski]
siwe Skaldy (daw. forma) — dziś: siwi Skaldowie. [przypis edytorski]
si (wł., hiszp.) — tak. [przypis edytorski]
siwosz — koń siwej maści. [przypis edytorski]
siwucha — wódka. [przypis edytorski]
siwym — w oryginale występuje tu przymiotnik candidus, czyli „jasny”. Ma on tę samą podstawę słowotwórczą, co wspominana dalej w wierszu siwizna (łac. canities), a tekst łaciński nawet w opisie przyrody zawiera wiele słów kojarzących się ze starością. [przypis edytorski]
siwy — tu: koń o jasnej maści. [przypis edytorski]
six (ang.) — sześć; szóstka. [przypis edytorski]
sjąć a. zjąć (starop.) — zdjąć; sejmę: zdejmę. [przypis edytorski]
sjenit — skała, używana m.in. jako budulec piramid egipskich i Stonhenge. [przypis edytorski]
sjesta — poobiednia drzemka. [przypis edytorski]
sjesta (z hiszp.) — odpoczynek popołudniowy w krajach o ciepłym lub gorącym klimacie; drzemka poobiednia. [przypis edytorski]
S. Jose de Pinhares — dziś popr.: São José dos Pinhais, brazylijskie miasto w stanie Parana, ob. stanowiące część metropolii Kurytyby, odległe o ok. 15 km od centrum. [przypis edytorski]
sjutkejs (fonet. ang. suitcase) — walizka. [przypis edytorski]
Skąd by ich wziął (o wąsach) — dziś popr.: skąd by je wziął. [przypis edytorski]
skąd by nie dojrzeć — skąd nie można dojrzeć. [przypis edytorski]
skąd by nie dojrzeć — skąd nie widać. [przypis edytorski]
skądciś (gw.) — skądś, nie wiadomo skąd. [przypis edytorski]
skądciś (gw.) — skądś. [przypis edytorski]
skądciś (pot.) — skądś. [przypis edytorski]
skądeś je zwołała — skąd je zwołałaś. [przypis edytorski]
skądeś — skrócona forma od: skąd jesteś. [przypis edytorski]
Skądeś — skrócone: skąd żeś. [przypis edytorski]
skąd inąd (daw.) — dziś: skądinąd. [przypis edytorski]
skądinąd — partykuła używana w wyrażeniu wtrąconym, nawiązującym do wcześniejszej wypowiedzi i uzupełniającym je nową, zwykle mniej istotną informacją. [przypis edytorski]
skądinąd — tu: z innego miejsca. [przypis edytorski]
skąd my i czyje — czyje: komu służymy. [przypis edytorski]
skąd pierwsze gwiazdy na niebie zaświecą — Juliusz Słowacki, W Szwajcarii XXI 1. [przypis edytorski]
Skąd, powiedz, wracają Litwini? — „Skąd Litwini wracali? Z nocnej wracali wycieczki”, pierwsze słowa Powieści Wajdeloty z Konrada Wallenroda Mickiewicza. [przypis edytorski]
skąd rodem — skąd pochodzi, gdzie się urodził. [przypis edytorski]
skąd się tu bierzesz — raczej: „skąd się tu wziąłeś” a. „jak się tu znalazłeś”; w oryg. niem. Wie kommst du hier. [przypis edytorski]
skądsiś — a. skądciś, dziś raczej skądś; z nieznanego miejsca. [przypis edytorski]
skądsiś — skądciś; skądś. [przypis edytorski]
skąd też to imię szkoła dano — szkoła jest słowo greckie, oni mówią scholi. Rozumie się próżnowanie, albo pilnowanie (przypis źródła). [przypis edytorski]
skądżeście są (daw., gw.) — skąd jesteście. [przypis edytorski]
Skądże tej koronie cudowna władza? — w domyśle: skąd się tej koronie dostała cudowna władza; skąd się w niej wzięła. [przypis edytorski]
Skądże wojny i swary miedzy wami, izali nie stąd, izali nie z pożądliwości waszych? — Jk 4, 1. [przypis edytorski]
skąpan — forma skrócona, dziś: skąpany. [przypis edytorski]
skabioza polna — drakiew, roślina z rodziny szczeciowatych. [przypis edytorski]
skabioza (Scabiosa L.) — roślina zielna o liliowych lub żółtawych kwiatach, wykorzystywana w ziołolecznictwie. [przypis edytorski]
skabrus (tarm.) — vikrus, apsukrus. [przypis edytorski]
skaczą (…) do oczu — tu: rzucają się w oczy. [przypis edytorski]
skaczą do tramwajów — w I połowie XX w. tramwaje były zbudowane tak, że możliwe było wskoczyć do nich w czasie jazdy. Zdarzało się, że ten, kto próbował wskoczyć, wpadał pod tramwaj. [przypis edytorski]