Potrzebujemy Twojej pomocy!
Na stałe wspiera nas 446 czytelników i czytelniczek.
Niestety, minimalną stabilność działania uzyskamy dopiero przy 500 regularnych darczyńców. Dorzucisz się?
Przypisy
Pierwsza litera: wszystkie | 0-9 | A | B | C | D | E | F | G | H | I | J | K | L | M | N | O | P | Q | R | S | T | U | V | W | X | Y | Z
Według typu: wszystkie | przypisy autorskie | przypisy redaktorów Wolnych Lektur | przypisy źródła | przypisy tłumacza
Według kwalifikatora: wszystkie | angielski, angielskie | architektura | białoruski | czeski | dopełniacz | dawne | francuski | grecki | gwara, gwarowe | hebrajski | hiszpański | holenderski | islandzki | język, językowy, językoznawstwo | łacina, łacińskie | literacki, literatura | liczba mnoga | mitologia | mitologia germańska | mitologia grecka | mitologia rzymska | niemiecki | poetyckie | pogardliwe | portugalski | potocznie | przenośnie | przestarzałe | przymiotnik | przysłowiowy | przysłówek | regionalne | rosyjski | staropolskie | starożytny | turecki | ukraiński | węgierski | włoski | żartobliwie | zdrobnienie
Według języka: wszystkie | English | français | Deutsch | lietuvių | polski
Znaleziono 24942 przypisów.
Tremizena — dziś Tlemcen lub Tremcen, miasto w prowincji algierskiej Oran. [przypis redakcyjny]
Trentowski, Bronisław (1808–1869) — filozof, twórca m.in. prac Chowanna, czyli system pedagogiki narodowej… i Wizerunek duszy moralnej przez Ojczyźniaka, autor terminu „cybernetyka”. [przypis redakcyjny]
Trent — rzeka w płd. Włoszech, wpada do Morza Adriatyckiego. [przypis redakcyjny]
tren (z fr.) — tabory. [przypis redakcyjny]
treptuch (z niem.) — żłób płócienny. [przypis redakcyjny]
trepy — rodzaj chodaków, podobnych do sandałów, ale z drewnianemi podeszwami. [przypis redakcyjny]
trepy — schodki. [przypis redakcyjny]
treść dorównana, o ile jest pojęta w sposób tak oderwany, musi dlatego być w każdej idei i jedynie z tej racji jest we wszystkich ta sama — Nag. Schr.: „tak jak określenie człowieka musi mieć całkowite i należyte zastosowanie do każdego człowieka. W ten sposób możemy zrozumieć, że wola we wszystkich ideach jest ta sama, ale nie o ile bierzemy ją jako stanowiącą (…)”. [przypis redakcyjny]
treść [istoty] — Por. List. 2 § 3; List 9 (dawniej 27) § 8. [przypis redakcyjny]
treść wieczna i nieskończona — Por. List 2 § 3 i 4 oraz List 9 (dawniej 27) § 9. [przypis redakcyjny]
tret — targ. [przypis redakcyjny]
trety — chodniki w mieście. [przypis redakcyjny]
Trewigant — zmyślone przez romantyków bóstwo mahometańskie, zapewne od Trivia, przydomku Diany, bogini księżyca, który jest, jak wiadomo, godłem Mahometan. [przypis redakcyjny]
triangał (z łac.) — świecznik trójramienny. [przypis redakcyjny]
triangulacja — metoda obliczania większych płaszczyzn przy pomocy rachunku trygonometrycznego; pozwala ustalić niektóre odległości bez ich mierzenia. [przypis redakcyjny]
triarii (łac.) — najbardziej doświadczeni legioniści, weterani, wprowadzani do walki w kulminacyjnym momencie bitwy. [przypis redakcyjny]
triclinium — jadalnia. Także łóżko stołowe na trzy osoby. Rzymianie bowiem spożywali posiłki — leżąc. [przypis redakcyjny]
Trifles light as air/ Seem to the jealous (…) holy writ. — „Drobnostki lekkie jak puch wydają się zazdrosnemu dowodem niezbitym jak ewangelia”. [przypis redakcyjny]
Trinakria — Sycylia, w geografii starożytnej zwana Trinakria, dlatego że miała swoje granice zakreślone w kształcie trójkąta i trzech przylądków: Lilybeum, Peloro i Pachino. [przypis redakcyjny]
tritum (łac.) — utarte, znane. [przypis redakcyjny]
triumfalnie — zwycięsko. [przypis redakcyjny]
triumf święty — Kręgi chórów anielskich. [przypis redakcyjny]
trójgran — trójkąt. [przypis redakcyjny]
tróząb (starop.) — [dziś: trójząb]; [por.] przymiotnik: trozęby. [przypis redakcyjny]
Trocadero — fort w Andaluzji w Hiszpanii, zdobyty w 1823 r. przez Francuzów. Na tę pamiątkę nazwano tak wzgórze w Paryżu na prawym brzegu Sekwany i wzniesiony tam w r. 1878 pałac wystawowy w stylu orientalnym. [przypis redakcyjny]
Trochu, Louis-Jules (1815–1896) — generał i działacz polityczny; po upadku Napoleona III, szef tzw. rządu obrony narodowej, wojenny gubernator Paryża obleganego przez wojska pruskie, Jeden z katów Komuny Paryskiej. [przypis redakcyjny]
troczyć — tu: łowić, zabierać. [przypis redakcyjny]
troczyła — przywiązywała. [przypis redakcyjny]
Troent — rzeka; wpada pod Askoli do Morza Adriatyckiego. [przypis redakcyjny]
trogłowy (daw.) — trzygłowy. [przypis redakcyjny]
troglodyci — ludzie pierwotni, z epoki jaskiniowej. [przypis redakcyjny]
Troil — syn Priama, zmierzył się z Achillesem, lecz został pokonany. [przypis redakcyjny]
trojak — drobna moneta obiegowa wartości 3 groszy, początkowo srebrna, a od r. 1765 miedziana. [przypis redakcyjny]
trojaki — potrójny. [przypis redakcyjny]
trojak — trzy grosze (pół kopiejki), drobna polska moneta będąca jeszcze wówczas w obiegu. [przypis redakcyjny]
Trojan — ojciec Agramanta, zginął z ręki Karolowego siostrzeńca, Orlanda. [przypis redakcyjny]
troje (daw.) — potrójne. [przypis redakcyjny]
tropa (z niem.) — kupa. [przypis redakcyjny]
trop — tutaj: krok wojskowy, miarowy. [przypis redakcyjny]
Trościaniec — wieś w daw. województwie lwowskim, w powiecie jaworowskim. [przypis redakcyjny]
troskliwy (starop.) — pełen trosk, utrapiony. [przypis redakcyjny]
troskliwy (starop.) — stroskany. [przypis redakcyjny]
troskliwy* (starop.) — stroskany, zatroskany. [przypis redakcyjny]
troskliwy (starop.) — [tu:] nabawiający trosk. [przypis redakcyjny]
troskliwy (starop.) — [tu:] pełen trosk, utrapiony. [przypis redakcyjny]
troskliwy (starop.) — [tu:] stroskany. [przypis redakcyjny]
troskliwy* — strapiony, zatroskany, ten, który ma wiele trosk. [przypis redakcyjny]
trosków — dziś popr. forma D. lm: trosk. [przypis redakcyjny]
trosków — zob. obj. do w. 487. Zresztą Malczewski używa także formy: trosk np. trosk nie czując w II, 15. [przypis redakcyjny]
trostoczka (ros.) — laseczka. [przypis redakcyjny]
troszczyć (starop.) — martwić, niepokoić, trapić; troszczą mię: trapią mnie. [przypis redakcyjny]
Trouville — port fr. nad kanałem La Manche, a zarazem uczęszczana pod koniec XIX w. miejscowość letniskowa. [przypis redakcyjny]
trozęby (starop.) — trójzębny. [przypis redakcyjny]
trubadurzy — średniowieczni poeci prowansalscy opiewający miłość. [przypis redakcyjny]
Trubecki, Aleksy Nikitycz (1600–1680) — ostatni kniaź Księstwa Trubeckiego w granicach Rzeczpospolitej (do 1645r.), a następnie Rosji (1660–1672); ojciec chrzestny cara Piotra I. [przypis redakcyjny]
trudna — trudna rzecz. [przypis redakcyjny]
trudno naleźć masz (starop.) — nie znajdziesz. [przypis redakcyjny]
Trudność leży w tym, że skoro pozbawi się ich tego rozdawnictwa łask, wydaje się, że ich się wszystkiego pozbawi; tego właśnie robić nie trzeba, bo na jedno by wyszło wcale nie mieć króla — Mably spycha króla do roli figuranta bez żadnej rzeczywistej władzy. [przypis redakcyjny]
Trudno tu rozstrzygnąć, czy Żona uważa eter za środek trzeźwiący, czy kojący, nasenny. Doświadczenia Krasińskiego z zażywaniem eteru pochodzą z okresu późniejszego. [przypis redakcyjny]
trudno wiedzieć — w domyśle dalszy ciąg: czy bym powiedziała. [przypis redakcyjny]
trudny — tu: nieprzystępny. [przypis redakcyjny]
trufle — rodzaj grzybów. [przypis redakcyjny]
trunąć (starop.) — pisnąć, bąknąć. [przypis redakcyjny]
truna — trumna. [przypis redakcyjny]
truna — trumna; tutaj przenośnie zamiast: śmierć. [przypis redakcyjny]
trunkiem wyrabianym — sztucznie fermentowanym, jak wszystkie mocne napoje. [przypis redakcyjny]
trunna (daw.) — trumna. [przypis redakcyjny]
trupa — tak w wyd. III. W poprzednich i rękopisie, „trup”. [przypis redakcyjny]
Trupokupcze (gr. nekropernas) — Achilles, zabójca Hektora, za okup wydał zwłoki syna Priamowi. Zginął zraniony w piętę strzałą Parysa. Pomścił go syn Neoptolemos (Pyrrus), który po upadku Troi zamordował Priama chroniącego się w świątyni. [przypis redakcyjny]
Truso — od soli nazwanego, jak Druskieniki itd., właściwie więc Druso nad jeziorem, Słoniawa niby. [przypis redakcyjny]
trwać o coś (daw.) — dbać o coś. [przypis redakcyjny]
trwoga — chodzi o wojnę trojańską, której przyczyną było porwanie pięknej Heleny przez królewicza trojańskiego Parysa. [przypis redakcyjny]
trybować (starop.) — buczeć. [przypis redakcyjny]
trybunał koronny, w którym przewodniczy nie król, ale wielki kanclerz — kanclerz nie zasiadał w Trybunale. Sądzili w nim tylko deputaci szlacheccy i duchowni. Właśnie utworzenie Trybunału (1578) stanowiło wyłom w zasadzie, że najwyższym sędzią jest król. Kanclerz przewodniczył natomiast sądowi asesorskiemu, który sądził sprawy apelacyjne miejskie i mniejsze sprawy skarbowe szlacheckie. [przypis redakcyjny]
trybunał — staropolski sąd szlachecki najwyższej instancji. [przypis redakcyjny]
trybunał — „trybunał w Polszcze jest najwyższą zwierzchnością sądową, ultimae instantiae, w sprawach ziemskich”. (Zbiór potrzebn. wiad.). Krasicki był w r. 1765 prezydentem trybunału małopolskiego. [przypis redakcyjny]
trybunał ziemski albo gród — wyd. lwow. ma: albo grodzki. [przypis redakcyjny]
trybuszonik — korkociąg. [przypis redakcyjny]
tryby — tu: zwyczaje. [przypis redakcyjny]
Tryfon — Trifon Gabriel, Wenecjanin, sławny poeta i uczony, Sokratesem swego czasu nazwany. [przypis redakcyjny]
Tryjony — ziemie na północy. [przypis redakcyjny]
trynóg — trójnóg (tj. nagroda). [przypis redakcyjny]
Tryon a. Septemtryon — gromada gwiazd, tzw. Wóz (Wielka Niedźwiedzica); [przen.] północ. [przypis redakcyjny]
Trypolim — miasto w płn. Afryce, stolica Trypolitanii; [dziś: Trypolis, stolica Libii; red. WL]. [przypis redakcyjny]
Trypolim — Trypolis, miasto w Syrii. [przypis redakcyjny]
Trypol — miasto w płn. Afryce, stolica Trypolitanii. [przypis redakcyjny]
Trypol — miasto w północnej Afryce, stolica Trypolitanii. [przypis redakcyjny]
trypowe — z trypy, tkaniny wełnianej postrzyganej. [przypis redakcyjny]
Trystan — jeden z najsławniejszych rycerzy „Okrągłego Stołu”. [przypis redakcyjny]
Trystan serca swego / Nie mógł do niej przyłożyć dla sczarowanego / Napoju — Tristan, jeden z najsławniejszych rycerzy „Okrągłego Stołu”, wysłany przez swego wuja, króla Kornwalii, Marka, do Irlandii, ażeby mu przywiózł narzeczoną, zakochał się w drodze w królewskiej narzeczonej, Izocie [Izoldzie], napiwszy się przypadkiem miłosnego trunku, który Izota [Izolda] otrzymała od matki, a który miał jej zapewnić stałą miłość u męża. [przypis redakcyjny]
tryszak a. straszak — dawna gra hazardowa w karty. [przypis redakcyjny]
tryszak — daw. hazardowa gra w karty. [przypis redakcyjny]
Tryton — bożek morski. [przypis redakcyjny]
Trytoni i Forcy — bóstwa wodne, niżej (w. 524) po naszemu Topielcami zwane. [przypis redakcyjny]
tryumfować z kogo (starop.) — dziś tryumfować a. triumfować nad kim. [przypis redakcyjny]
Trywigant — zmyślone przez romantyków [?] bóstwo mahometańskie, zapewne od Trivia, przydomku Diany, bogini księżyca, który jest, jak wiadomo, godłem Mahometan. [przypis redakcyjny]
Trywulcy — Gian-Jacopo da Trivulzio, marszałek francuski. [przypis redakcyjny]
Trywultya — córka Jana Trivulzio z Mediolanu, biegła w językach klasycznych, zasłynęła jako poetka już w 14. roku życia. [przypis redakcyjny]
Tryzna, Stanisław — sędzia wołkowyski. [przypis redakcyjny]
trząść porożem — [tu przen.:] stawiać się wrogo, grozić. [przypis redakcyjny]