Przypisy

statysta (daw.) — polityk, mąż stanu, strateg (dziś: osoba niebędąca aktorem, a występująca w filmie lub sztuce teatralnej w roli podrzędnej). [przypis edytorski]

statysta (daw.) — polityk, mąż stanu, strateg (dziś: osoba występująca w filmie lub sztuce teatralnej w podrzędnej roli). [przypis edytorski]

statysta (daw.) — polityk, mąż stanu, strateg (dziś: osoba występująca w filmie lub sztuce teatralnej w podrzędnej roli). [przypis edytorski]

statysta (daw.) — polityk, osoba biorąca udział w sprawach państwowych, mąż stanu (dziś: osoba niebędąca aktorem, a występująca w filmie lub sztuce teatralnej w roli podrzędnej). [przypis edytorski]

statysta (daw.) — polityk, osoba biorąca udział w sprawach państwowych, mąż stanu, strateg (dziś: osoba niebędąca aktorem, a występująca w filmie lub sztuce teatralnej w roli podrzędnej). [przypis edytorski]

statysta (daw.) — tu: polityk, osoba biorąca udział w sprawach państwowych, strateg, mąż stanu; dziś: osoba występująca w filmie lub sztuce teatralnej w podrzędnej roli a. człowiek niebiorący udziału w głównym nurcie wydarzeń. [przypis edytorski]

statysta (tu daw.) — strateg, mąż stanu. [przypis edytorski]

statysta — tu: nauczyciel zagadnień państwowych i politycznych. [przypis edytorski]

Staufów latorośl — przen.: dziecko (tu: córka) z rodu Staufów, a właśc. Hohenstaufów, niem. dynastii, która przyjęła nazwę od zamku Staufen w Szwabii i z której wywodził się m.in. cesarz Fryderyk Barbarossa; z dzieci Barbarossy przeżyli tylko synowie, obie jego córki, Beatrycze i Agnieszka, były zaręczone z następcami tronów, lecz zmarły wcześnie, zanim doszło do małżeństwa. [przypis edytorski]

stauropigia (z gr.) — użycie niejasne; w Kościele wschodnim klasztor stauopigialny podlegał bezpośrednio patriarsze, z pominięciem innych przełożonych. [przypis edytorski]

stauros (gr.) — krzyż. [przypis edytorski]

Staw Meocki — Jezioro Meockie, staroż. nazwa Morza Azowskiego, od zamieszkujących jego wybrzeża plemion Meotów. [przypis edytorski]

stawa (daw.) — 3. os. lp: staje. [przypis edytorski]

stawa (daw.) — dziś popr. forma 3.os.lp: staje.. [przypis edytorski]

stawa (daw.) — dziś popr. forma: staje. [przypis edytorski]

stawa (daw.) — dziś popr.: staje. [przypis edytorski]

stawa (daw.) — dziś: staje. [przypis edytorski]

stawa (daw. forma) — dziś: staje. [przypis edytorski]

stawa (daw., gw.) — dziś popr. forma: staje. [przypis edytorski]

stawa (daw.) — staje. [przypis edytorski]

stawa — dziś popr. forma 3 os. lp cz.ter.: staje. [przypis edytorski]

stawa — dziś popr. forma 3 os. lp. cz.ter.: staje. [przypis edytorski]

stawa — dziś popr. forma 3.os.lp: staje. [przypis edytorski]

stawa — dziś popr. forma: staje. [przypis edytorski]

stawa — dziś popr.: staje. [przypis edytorski]

stawa — dziś: staje. [przypis edytorski]

stawa się (starop. forma) — dziś popr.: staje się. [przypis edytorski]

stawa (starop. forma) — dziś 3.os. lp: staje. [przypis edytorski]

stawać (daw.) — nie brakować, wystarczać. [przypis edytorski]

stawać na dybkach (gw.) — stawać na palcach u nóg. [przypis edytorski]

stawać na wstręcie — stawać na drodze, przeszkadzać. [przypis edytorski]

stawać w drodze — sprzeciwiać się komuś; uniemożliwiać komuś działanie. [przypis edytorski]

stawać w drodze — tu: przeszkadzać. [przypis edytorski]

stawać za coś — zastępować coś. [przypis edytorski]

stawają — dziś popr. forma 3os. lm cz.ter.: stają. [przypis edytorski]

stawając — dziś: stając. [przypis edytorski]

Stawamy — dziś popr. stajemy. [przypis edytorski]

stawamy — dziś: stajemy. [przypis edytorski]

stawasz — dziś popr. forma 2os. lp cz.ter.: stajesz. [przypis edytorski]

stawiać kroki — w oryg. διαβαίνειν, co oznacza także: przekraczać. [przypis edytorski]

stawiać krzyżyk na czymś — rezygnować z czegoś. [przypis edytorski]

stawiać na świeczniku — czynić coś widocznym, znanym. [przypis edytorski]

stawiak (daw. pot.) — chłopiec, który zachowuje się niegrzecznie i arogancko, aby zrobić wrażenie odważnego i niezależnego. [przypis edytorski]

stawiak (daw. pot.) — osoba, która zachowuje się niegrzecznie i arogancko, aby zrobić wrażenie odważnej i niezależnej. [przypis edytorski]

stawiak — w ówczesnej gwarze uczniowskiej ktoś hardy, przemądrzały. [przypis edytorski]

Stawiali je […] ludzie z epoki kamiennej — na terenie dzisiejszej Anglii w epoce kamiennej (w okresie paleolitu i neolitu) mieszkali najpierw ludzie heidelberscy i neandertalczycy, a następnie ludzie z gatunku homo sapiens. Przez całe tysiąclecia wyspę łączył z Europą szeroki pas ziemi, więc w różnych epokach kolejne ludy trafiały tu w swoich wędrówkach za stadami zwierząt. W ciągu setek tysięcy lat klimat kilkakrotnie się zmieniał, a w cieplejszych okresach łowcy polowali tu na słonie, hipopotamy i nosorożce. Anglicy średniowieczni wierzyli, że pierwszymi mieszkańcami Anglii były olbrzymy, ponieważ ruiny budowli prehistorycznych składały się z ogromnych, bardzo ciężkich bloków kamiennych. Z wielu takich budowli najbardziej znane dziś jest Stonehenge, a w epoce brązu licznie powstawały też mniejsze, „rodzinne” kamienne kręgi. Znaki na wzgórzach to także geoglify, ogromne prehistoryczne rysunki na stokach wzgórz, takie jak wojownik Long Man of Wilmington niedaleko Pevensey. [przypis edytorski]

stawiał opór przy jego aresztowaniu — dziś popr.: stawiał opór przy aresztowaniu. [przypis edytorski]

stawianie siebie na wzór uczciwego złodzieja — popr.: stawianie siebie za wzór uczciwego złodzieja. [przypis edytorski]

Stawiasz więc niby pierwszą formę piekła i nieśmiertelności (…) — w tym miejscu na marginesie poniższego wywodu znajduje się adnotacja: „Nieśmiertelność”. [przypis edytorski]

stawią — dziś popr. forma: stawiają. [przypis edytorski]

stawią — stawiają (zwykle). [przypis edytorski]

stawiąc — dziś popr. forma: stawiając. [przypis edytorski]

stawiąc — dziś: stawiając. [przypis edytorski]

stawiąc się — stawiając się; stając; stojąc (tj. nie zmieniając swojego stanowiska). [przypis edytorski]

stawiąc — stawiając a. stawiwszy. [przypis edytorski]

stawić — dziś popr.: stawić się. [przypis edytorski]

stawić kogoś — tu: przyprowadzić kogoś. [przypis edytorski]

stawić sieci — rozstawić sieci. [przypis edytorski]

stawić — tu: podstawić, zamienić. [przypis edytorski]

stawić — tu: porozstawiać. [przypis edytorski]

stawić — tu: postawić, przedstawić. [przypis edytorski]

stawić — tu: postawić. [przypis edytorski]

stawić — tu: postawić, zaryzykować. [przypis edytorski]

stawić — tu: przeciwstawiać. [przypis edytorski]

stawić — tu: przedstawiać. [przypis edytorski]

stawić — tu: przedstawiać, wyobrażać. [przypis edytorski]

stawić — tu: przedstawić, ukazać. [przypis edytorski]

stawić — tu: przedstawić, wypowiedzieć. [przypis edytorski]

stawić — tu: ukazywać. [przypis edytorski]

stawić zakład (daw.) — pójść o zakład, założyć się o coś. [przypis edytorski]

stawić życie — ryzykować życie. [przypis edytorski]

stawić żyda na papierze — zrobić kleksa przy pisaniu. [przypis edytorski]

stawidło (pot.) — jaz zastawkowy, rodzaj zapory na rzece lub kanale służącej do utrzymania stałego poziomu wody dla celów żeglugowych lub jako zabezpieczenie przed powodzią. [przypis edytorski]

stawidło — ruchoma zastawka służąca do regulacji przepływu wody na rzece, kanale itp.. [przypis edytorski]

stawidło — ruchome zamknięcie zapory spiętrzającej wodę w rzece, służące do regulacji przepływu wody. [przypis edytorski]

stawidło — ruchome zamknięcie zapory spiętrzającej wodę w rzece, służące do regulacji przepływu wody. [przypis edytorski]

stawidło — tu: sztaluga. [przypis edytorski]

stawidło — zwrotnica. [przypis edytorski]

stawię — «I nie przyprowadzę ci go martwego, tylko żywego!», zob. Raszi do 43:9. [przypis edytorski]

stawion — dziś: stawiony; postawiony. [przypis edytorski]

stawka — tu: zakład. [przypis edytorski]

Stawki — ulica w Warszawie, zamieszkiwana głównie przez Żydów, która w trakcie II wojny znalazła się w granicach getta. [przypis edytorski]

stawszczyzny, pojemszczyzny, suchomielszczyzny, oczkowe i rogowe — podatki. [przypis edytorski]

stawszy się srogiemi Cyklopy (starop. forma) — dziś popr.: stawszy się srogimi Cyklopami. [przypis edytorski]

stąd kult matki Cybeli, korybantów miedzie (…) się wiedzie — z Krety miał wywodzić się znany w Troi kult Cybele (a. Kibele), wielkiej Matki bogów, czczonej na górze Cybele we Frygii; korybanci: kapłani bogini Cybele, czczący ją tańcami wojennymi. [przypis edytorski]

Stąd to zdało się stosowne stryjowi jego, książęciu Władysławowi przyzwać pod wróżbą jakąś nieszczęsną na nowo do Polski, a wbrew złym losom ożenić go z księżniczką rusińską — Mieszko Bolesławic wrócił do Polski w 1086 r., w 1089 r. ożeni się (imię jego żony, księżniczki ruskiej Eudoksji, jak podaje Długosz, a. Katarzyny Wsiewołodowny wg współczesnych badań, pozostaje niepewne), w tym samym roku poniósł śmierć. [przypis edytorski]

stągiew (daw.) — duże naczynie o szerokim dnie. [przypis edytorski]

stągiew (daw.) — pojemne, wysokie i dość szerokie naczynie. [przypis edytorski]

stągiew — duże, wysokie naczynie o szerokim dnie; garncarstwa się uczyć na stągwi: tzn. zaczynając naukę od robienia wielkich naczyń, zamiast od małych, w przypadku których koszty niepowodzenia są niewielkie. [przypis edytorski]

stągiew — duże, wysokie naczynie o szerokim dnie. [przypis edytorski]

stągiew — naczynie na płyny; także miara objętości równa ok. 200 litrom. [przypis edytorski]

stągiew — naczynie o szerokim dnie, służące do przechowywania np. wody. [przypis edytorski]

stągiewka (daw.) — mała stągiew: wysokie naczynie o szerokim dnie. [przypis edytorski]

stągiewka — mała stągiew: wysokie naczynie o szerokim dnie. [przypis edytorski]

stąpić (daw.) — dziś: postąpić a. stąpnąć. [przypis edytorski]

stąpić (daw.) — postawić krok; dziś: stąpnąć. [przypis edytorski]

stąpić (daw.) — postawić krok. [przypis edytorski]

stąpić (daw.) — postawić stopę, nogę przy chodzeniu; dziś: stąpnąć. [przypis edytorski]

stąpić — dziś popr.: zstąpić; zejść. [przypis edytorski]

stąpić (starop.) — postąpić; zrobić krok. [przypis edytorski]