Dzisiaj aż 13,496 dzieciaków dzięki wsparciu osób takich jak Ty znajdzie darmowe książki na Wolnych Lekturach.
Dołącz do Przyjaciół Wolnych Lektur i zapewnij darmowy dostęp do książek milionom uczennic i uczniów dzisiaj i każdego dnia!
Przypisy
Pierwsza litera: wszystkie | 0-9 | A | B | C | D | E | F | G | H | I | J | K | L | M | N | O | P | Q | R | S | T | U | V | W | X | Y | Z
Według typu: wszystkie | przypisy autorskie | przypisy redaktorów Wolnych Lektur | przypisy źródła | przypisy tłumacza | przypisy tradycyjne
Według kwalifikatora: wszystkie | arabski | architektura | białoruski | biologia, biologiczny | chemiczny | czasownik | czeski | dawne | francuski | frazeologia, frazeologiczny | grecki | gwara, gwarowe | hebrajski | historia, historyczny | hiszpański | ironicznie | łacina, łacińskie | mitologia | mitologia grecka | mitologia rzymska | niemiecki | poetyckie | pogardliwe | potocznie | przenośnie | przestarzałe | regionalne | rodzaj nijaki | rosyjski | rodzaj żeński | rzadki | staropolskie | ukraiński | włoski | żartobliwie | żeglarskie
Według języka: wszystkie | Deutsch | lietuvių | polski
Znaleziono 9066 przypisów.
zaregestrować (daw.) — zarejestrować. [przypis edytorski]
Zarejestrowano w psychiatrycznych lecznicach nową chorobę, „chorobę katów”… — Mielgunow, op. cit., s. 147. [przypis autorski]
zarekomendowanych — poleconych. [przypis redakcyjny]
zarekwirować (z łac. requiro: odczuwać brak czegoś, domagać się) — tu: upatrzyć. [przypis edytorski]
zareński — przybywający zza Renu. [przypis edytorski]
zarębuj — zastawiaj. [przypis redakcyjny]
Zaręby Kościelne — wieś położona w powiecie ostrowskim (woj. mazowieckie), niedaleko której mieścił się ośrodek kolonijny Towarzystwa Kolonii Letnich „Michałówka”. [przypis edytorski]
zaręczenie (daw.) — obietnica. [przypis edytorski]
zaręczenie — tu: ubezpieczenie. [przypis edytorski]
zarizaw (ukr.) — zarżnąłem. [przypis edytorski]
zarno (gw.) — zaraz. [przypis edytorski]
Władysław Stanisław Reymont, Chłopi, Chłopi, Część czwarta - Lato
(źródło na Platformie Redakcyjnej)
Władysław Stanisław Reymont, Chłopi, Chłopi, Część czwarta - Lato
(źródło na Platformie Redakcyjnej)
zarno — zaraz, od razu. [przypis edytorski]
zaro (gw.) — zaraz. [przypis edytorski]
zarobił szalone pieniądze, których też niebawem zaczął używać przeciwko temu, co mu je dał zarobić — w Autobiografii 13, Flawiusz mówi, iż pozwolił mu na to z obawy, aby go tłum nie ukamienował. [przypis tłumacza]
zarobnik (daw.) — człowiek wynajmujący się do pracy dla zarobku (niemający wystarczająco wiele własnej ziemi, żeby się wyżywić i utrzymać). [przypis edytorski]
zarobnik — dziś: wyrobnik; robotnik zmuszony pracować dla zarobku (niemający wystarczająco wiele własnej ziemi, żeby się wyżywić i utrzymać). [przypis edytorski]
zarobotać — zapracować. [przypis edytorski]
Zarodek wszelkich cnót i występków człowieka tkwi raczej we wrodzonym jego charakterze (…) To przekonanie (…) kierowało także ręką Vellejusza Paterkulusa (…) — ten ustęp zaczyna się z wolna i regularnie zjawiać w zbrojowni deterministów jako jedna z ich broni. Stary poczciwy historyk sprzed 1800 laty zapewne nie marzył nawet o honorze, jaki go spotkał. Ustęp ten pochwalił naprzód Hobbes [Hobbes Tomasz, poprzednik Locke'a, ur. w r. 1588, kształcił się w Oxfordzie, studiował potem w Paryżu matematykę i nauki przyrodnicze (Gassendi) i tam spędził część swojego życia, przenosząc się od czasu do czasu do Anglii, skąd go jednak wypędzały niepokoje i rewolucja. Prócz Gassendiego, żył w zażyłych stosunkach z Baconem, którego teoriami się przejął, i z Mersennem, przyjacielem Kartezjusza. Zm. w r. 1679. Dzieła główne: Elementa philosophiae de cive, Paryż 1642; Elements of law natural and politic, wyszło później jako dwie książki: Human nature i De corpore politico; Leviathan or the matter, form and authority of government, 1651. Hobbes oddziela stanowczo teologię od filozofii. Bóg, jako duch, nie może być przedmiotem filozofii. Źródłem wszelkiej wiedzy jest działanie rzeczy na narządy zmysłowe, działanie to nie jest niczym innym, jak tylko ruchem. Stąd jego sensualizm i mechanizm. Filozofię dzieli na fizykę, antropologię i teorię państwa. Hobbes jest deterministą: postanowienia (akty) naszej woli nie są samodzielnym działaniem, lecz są biernością wobec działających pożądań, których ciągła zmiana nazywa się rozważaniem. Nie ma wolnej woli (Rozprawa o wolności, konieczności i przypadku, Londyn 1656). Pierwotnym pierwiastkiem woli jest popęd samozachowawczy. Altruizm jest tylko zmodyfikowanym egoizmem. Mechanika pożądań (selfish system: system samolubstwa) jest naukową teorią etyki Hobbesa. Podstawową siłą jest według niej [jest] popęd samozachowawczy, poszczególne zaś pożądania nie posiadają żadnej wartościowej różnicy, wszystkie jednakowo służą egoizmowi; przyp. tłum.], po nim Priestley [Prientley Józef (1733–1804), znany przyrodnik (chemik, badacz tlenu). Należy do przedstawicieli psychologii kojarzeniowej i w tym kierunku jest następcą Hartley'a. Dzieła: Hartley's theory of human mind on the principles of the association of ideas (Hartley'a teoria umysłu ludzkiego, na zasadach kojarzeń idei), Londyn 1775; Disquisitions relating to matter and spirit; The doctrine of philosophical necessity; Free discussions of the doctrines of materialism i in. Priestley przeszedł Hartleya w materializmie o tyle, o ile, zaprzeczając różnorodności procesu cielesnego i duchowego, chce psychologię zastąpić fizjologią nerwów, podczas gdy Hartley, przyznając pierwotność mechanizmowi stanu nerwów, uznawał także czynności psychiczne, różne od fizycznych, chociaż tylko jako zjawiska towarzyszące im. Co najdziwniejsze, jest Priestley przy tym wszystkim i mimo tego wyznawcą i obrońcą teleologicznego teizmu. Drogę wskazuje mu tutaj Newton. Priestley jest deterministą. Postanowienia woli są dla niego jedynie skutkiem kojarzenia się wyobrażeń, są zatem, tak jak te ostatnie, niezłomnie zawisłe od drgnień mózgu; przyp. tłum.]. Następnie Schelling [Schelling: zob. Wstęp; przyp. tłum.] w rozprawie swojej o wolności, str. 478, oddał go w przekładzie, nieco dla swoich celów sfałszowanym; dlatego też nie przytacza Vellejusza Paterkulusa imiennie, lecz powiada zarówno przezornie, jak protekcjonalnie: „jeden ze starych”. W końcu i ja nie omieszkałem go przytoczyć, tym bardziej, że rzeczywiście należy do rzeczy. [przypis autorski]
zaroiły się chłopcy (…) zaczęły — dziś popr.: zaroili się, zaczęli; zaroili się tu: poruszyli się. [przypis edytorski]
zaros (gw.) — zaraz. [przypis edytorski]
zarość (daw.) — zarosnąć. [przypis edytorski]
zarośl — dziś tylko w formie lm r.n.: zarośla. [przypis edytorski]
zarośl — dziś wyłącznie w lm: zarośla. [przypis edytorski]
zarośla mangrowe — namorzyny, przybrzeżne zarośla słonowodne. [przypis edytorski]
zaroz bedom (gw.) — zaraz będą. [przypis edytorski]
zaroz (gw.) — zaraz. [przypis autorski]
zaroz (gw.) — zaraz. [przypis edytorski]
zarozicki (gw.) — już zaraz, bardzo niedługo. [przypis edytorski]
zarozieńki (gw.) — zaraz prędko, bardzo szybko, natychmiast. [przypis edytorski]
zarozumienie (daw.) — dziś: zarozumiałość. [przypis edytorski]
zarozumienie (daw.) — zarozumiałość. [przypis edytorski]
zarozumienie — dziś: zarozumiałość. [przypis edytorski]
zarozumienie — zamysł. [przypis edytorski]
zaród (daw.) — zalążek, zaczątek. [przypis edytorski]
zaród (daw.) — zalążek, zarodek. [przypis edytorski]
zaród dolegliwości, która wzmogła się z latami — wrodzona wada pęcherza, utrudniająca oddawanie moczu. [przypis tłumacza]
zaród — zalążek, zaczątek. [przypis edytorski]
zaródź (daw.) — zaczątek, zalążek. [przypis edytorski]
zarównać (starop.) — odpłacić. [przypis redakcyjny]
zarównany (starop.) — zagodzony. [przypis redakcyjny]
zarówno (daw.) — bez różnicy, jednakowo, tak samo. [przypis edytorski]
zarówno (daw.) — bez różnicy. [przypis edytorski]
zarówno dobrze poinformowanym (…) i zarówno obojętnym — dziś popr.: „zarówno dobrze poinformowanym, jak i obojętnym”. [przypis edytorski]
zarówno jak Izajasz — Iz 43, 25. [przypis tłumacza]
zarówno (starop.) — tu: równo (ze świtem). [przypis edytorski]
zarówno — tu daw.: jednakowo, po równo. [przypis edytorski]
zarówno — tu: tak samo. [przypis edytorski]
Zarówno wskazanie materiału dowodowego, jak i interpretację: orzeł — sęp, zawdzięczam łaskawej uczynności dr inż. Jana Aleksandrowskiego z Wrocławia. [przypis autorski]
zarówno wybitne dzieła epoki, jak jej coraz bardziej przyciągające uwagę bibeloty: „Secesja” Mieczysława Wallisa — por. Rozmowa o secesji, „Polityka” 1968, nr 19. Redakcyjny podtytuł owej rozmowy trafnie wyznacza główny powód zwrotu do secesji: „Czy upodobanie do lampy naftowej jest maską artysty zbuntowanego przeciw kulturze masowej?”. [przypis autorski]
Zarpath (hebr.) — Sarepta, miasto fenickie na wybrzeżu Morza Śródziemnego, w połowie drogi pomiędzy Sydonem i Tyrem, dziś Sarafand w Libanie. [przypis edytorski]
zartretyzmowany — cierpiący na artretyzm, przewlekłą chorobę, przejawiającą się zniekształceniami stawów i silnymi bólami. [przypis edytorski]
zarucko (gw.) — zaraz. [przypis redakcyjny]
Zarudzki, Iwan Martynowicz (zm. 1614) — ataman kozacki, pojął za żonę Marynę Mniszchówną, żonę Dymitra Samozwańca, przeciwnik dynastii Romanowów. [przypis edytorski]
zarupa — koc indyjski z otworem na szyję. [przypis autorski]
zarwaniec (daw.) — miejsce, gdzie jest pełno zamieszania, ruchu, zamętu. [przypis edytorski]
zarybek — ryby wpuszczone do wody dla zarybienia. [przypis edytorski]
zarydzał (daw.) — zaczerwienił się. [przypis redakcyjny]
zarykły — dziś popr.: zaryczały. [przypis edytorski]
zarysowywa — dziś popr. 3os. lp cz.ter.: zarysowuje. [przypis edytorski]
Zarysy wiedzy nowoczesnej — An Outline Of Modern Knowledge, ed. by William Rose, Francis Aveling, London, Victor Gollancz 1931. [przypis edytorski]
zarywa część okolicy nowotarskiej — w rzeczywistości Wag wypływa z południowej strony Tatr. [przypis edytorski]
zarywać kogoś — tu: naciągać kogoś na koszty. [przypis edytorski]
zarywać — tu: brać. [przypis edytorski]
zarywał z niemiecka — mówił z niemieckim akcentem. [przypis edytorski]
zarza — dziś: zorza. [przypis redakcyjny]
zarza (starop.) — zorza. [przypis edytorski]
zarza — zorza. [przypis redakcyjny]
zarzą — zorzą. [przypis redakcyjny]
zarządzał krajem przez… lat — Przez 10 lat: od roku 1446 do 1456. [przypis autorski]
zarządzenia — zob. Pamiętnik egotysty. [przypis redakcyjny]
zarzeczywisty (daw.) — nierzeczywisty. [przypis edytorski]
zarzeknąć — zakląć; rzucić zaklęcie. [przypis edytorski]
zarzewie (daw.) — tu: żarzące się węgle. [przypis edytorski]
zarzewie — tu: rozpalanie ognia; stary miecz służył do krzesania iskier o kamienie. [przypis edytorski]
zarzewie — żar. [przypis edytorski]
zarzewie — żarzące się węgle. [przypis edytorski]
zarzezany — zabity (nożem). [przypis redakcyjny]
zarzęśnić się (neol.) — zarosnąć rzęsą (jak staw) a. zasłonić się rzęsami (jak oko). [przypis edytorski]
zarzną cielca — w oryginale jest tu użyte słowo וְשָׁחַט (weszachat): zarżnie w liczbie pojedynczej. Raszi komentuje, że uboju zwierzęcia mógł dokonać także ktoś, kto nie był kohenem, dopiero począwszy od zebrania krwi do naczynia pozostałe czynności rytualne były przykazaniem wyłącznie dla kohenów, zob. Raszi do 1:5 [1]. [przypis tradycyjny]
zarznąć (daw.) — dziś popr.: zarżnąć. [przypis edytorski]
zarznie je cała rzesza zboru israelskiego — „Czyż wszyscy razem zarzynali [jagnię]? Ale uczymy się z tego, że posłaniec człowieka jest jak on sam”, Raszi do 12:6. [przypis tradycyjny]
zarzucać — porzucać; odstępować od jakiegoś zwyczaju. [przypis edytorski]
zarzucać — tu: zasypywać. [przypis edytorski]
zarzucał, iż prócz władzy Boga uznają jeszcze władzę Rzymian — patrz wyżej II, VIII, 1, idea Judy Galilejczyka. [przypis tłumacza]
Zarzucano ponoś Arystotelesowi, iż był nazbyt miłosierny dla złego człowieka (…) — por. Diogenes Laertios, Życie Arystotelesa [w:] Żywoty i poglądy słynnych filozofów, V, 17. [przypis tłumacza]
zarzucić się — tu: zgubić się. [przypis edytorski]
zarzucony — tu: zagubiony, rzucony nie wiadomo gdzie. [przypis edytorski]
zarzut przeciw Karkinosowi podnoszony. Jego bowiem Amfiaraos ze świątyni powracał… — Nie wiadomo, o jakiej tragedii Karkinosa mowa. [przypis tłumacza]
Zarzut przeciw temu, to iż dzicy mają religię; ale na to można odpowiedzieć (…) — Aluzja do ustępu z Montaigne'a, II, 12 (Apologia Rajmonda Sebonda.). [przypis tłumacza]
zarzut robi Anglik (…) — Adam Smith, The Theory of Moral Sentiments, p. I sec. 2, ch. I p. 41 (1761). [przypis redakcyjny]
zarzutka (daw.) — narzutka, okrycie damskie zarzucane na ramiona. [przypis edytorski]
zarzutka (daw.) — narzutka, okrycie zarzucane na ramiona. [przypis edytorski]
zarzynanie jeńców koło stosu — zob. Iliada XXIII 175–176. [przypis edytorski]
zasada formowa — principium formale; zasada w języku scholastyki średniowiecznej, według której kształcą się formy. [przypis redakcyjny]
zasada Monroe — doktryna izolacjonizmu ogłoszona przez prezydenta USA Jamesa Monroe w roku 1823. [przypis edytorski]
Zasadą ich jest: Doświadczenie możliwym jest (…) — w pierwszym wydaniu: „Ogólna zasada ich jest: Wszystkie zjawiska, co do swego istnienia, zależne są a priori od prawideł określenia ich stosunku wzajemnego w czasie”. [przypis tłumacza]
Zasadą ich jest: We wszystkich zjawiskach (…) — w pierwszym wydaniu: „Zasada, antycypująca wszystkie spostrzeżenia jako takie, brzmi w ten sposób: We wszystkich zjawiskach wrażenie i ta realność, co mu w przedmiocie odpowiada (realitas phaenomenon), ma wielkość intensywną, tj. pewien stopień”. [przypis tłumacza]
Zasadą ich jest: Wszystkie oglądy są to wielkości ekstensywne — w pierwszym wydaniu: „Zasada czystego rozsądku: Wszystkie zjawiska są co do swego oglądu wielkościami ekstensywnymi”. [przypis tłumacza]
zasadka (daw.) — zasadzka. [przypis redakcyjny]
zasadka (starop. forma) — zasadzka. [przypis redakcyjny]
