Przypisy

protestor (łac.) — protestuję, oświadczam uroczyście. [przypis redakcyjny]

protestor (łac.) — protestuję, sprzeciwiam się. [przypis redakcyjny]

protestor — protestować, oświadczać uroczyście. [przypis redakcyjny]

Proteus — bożek morski, schwytany przez Menelausa (Odyseja IV, 351) przemieniał się w różne postacie, ażeby się mu z rąk wywinąć.Proteus: czyt. dwusylabowo, z niezgłoskotwórczym [u]: [Proteʊ̯s]. [przypis redakcyjny]

Proteus — bóg mórz południowych, wieszczek. Pasł on Neptunowi stada cieląt (według innych wersji fok). Miał dar przemieniania się w różne postaci, zwierzęta i przedmioty. [przypis redakcyjny]

Protezylaus — Protezylaus, bohater gr. z Tesalii, pierwszy wylądował i zginął pod Troją. [przypis redakcyjny]

prothyrum — miejsce zagrodzone przed bramą domu rzymskiego. [przypis redakcyjny]

Protogen — sławny malarz grecki (w IV w. przed Chr.). [przypis redakcyjny]

protractione litigiorum (łac.) — przez przewlekanie procesów. [przypis redakcyjny]

protulit (łac.) — napisał. [przypis redakcyjny]

protunc (łac.) — natenczas. [przypis redakcyjny]

protunc (łac.) — teraz. [przypis redakcyjny]

protunc (łac.) — wtenczas. [przypis redakcyjny]

protunc (łac.) — zaraz. [przypis redakcyjny]

protunc temerario ausu (łac.) — wówczas nieroztropną odwagą. [przypis redakcyjny]

provisionis (łac.) — procentowa. [przypis redakcyjny]

provocatus (łac.) — wzywany. [przypis redakcyjny]

provoluta tanto sanguine … parta decora … praemia virtuti restituam, cultores agris, altaria templis et pristinum (…) (łac.) — stracone, obfitą krwią… zdobyte zaszczyty … nagrodę cnocie oddam, oraczów rolom, ołtarze kościołom, i dawny… blask przywrócę. [przypis redakcyjny]

Prowenca lub Prowincya — kraina Provence w południowej Francji. [przypis redakcyjny]

proweniencja — pochodzenie. [przypis redakcyjny]

prowent — dochód. [przypis redakcyjny]

prowent (z łac.) — dochód, zysk. [przypis redakcyjny]

prowidencja — opatrzność. [przypis redakcyjny]

prowidować — opatrzyć. [przypis redakcyjny]

prowidowali — zaopatrywali. [przypis redakcyjny]

prowincja — obowiązek. [przypis redakcyjny]

prowincjał — zwierzchnik zakonu na terenie danej prowincji. [przypis redakcyjny]

prowincjałami — przełożonymi nad klasztorami prowincji duchownej. [przypis redakcyjny]

prowincją — zadanie, obowiązek. [przypis redakcyjny]

prowizja — odsetki. [przypis redakcyjny]

prowizja — procent, zazwyczaj lichwiarski, od pożyczonej sumy. [przypis redakcyjny]

prowizja —tu: zaopatrzenie. [przypis redakcyjny]

prowizja (z łac.) — zapas żywności. [przypis redakcyjny]

prowizją […] — w tym miejscu jeden wyraz obcięty. [przypis redakcyjny]

prowizje — odsetki, procenty. [przypis redakcyjny]

proximam quamquam poenam, antequam poeniteret, ultum properant (łac.) — wymierzają jaką bądź karę, nie dawszy czasu na pokutę. [przypis redakcyjny]

prozaicznym gidem — autorem przewodnika turystycznego pisanego prozą. [przypis redakcyjny]

prozapas — zapas. [przypis redakcyjny]

prozelityzm (gr.) — skłanianie do przyjęcia innej wiary. [przypis redakcyjny]

Prozerpina — córka Cerery, zbierająca kwiaty na łące porwana była przez Plutona i uprowadzona do piekła. [przypis redakcyjny]

Prozerpina (mit. rzym.) — córka Cerery, bogini urodzaju, porwana i poślubiona przez Plutona, władcę krainy umarłych; odpowiednik Kory-Persefony w mit. gr. [przypis redakcyjny]

Prozerpina — władczyni śmierci w mit. rzym. (odpowiadająca Persefonie w mit. gr.), żona Plutona (Hadesa), boga podziemia, była często w poezji antycznej i renesansowej uosobieniem śmierci. [przypis redakcyjny]

próba — dowód. [przypis redakcyjny]

Próbę doskonałą (…) w swej kiesie — Tym porównaniem wiary do monety, która jest w kiesie [kiesa — sakiewka, woreczek na pieniądze; red. WL], poeta mówi: twoje objaśnienie wiary jest prawdziwe, ale czy sam w sobie posiadasz tak prawdziwą wiarę? [przypis redakcyjny]

próbować — dowodzić. [przypis redakcyjny]

próbować — tu: dowodzić. [przypis redakcyjny]

prócz — bez. [przypis redakcyjny]

Prócz frasunku — bez frasunku, nie martwiąc się; u Sępa Szarzyńskiego często prócz oznacza: bez. [przypis redakcyjny]

prócz jednej — To jest: zasady ciał ciekłych i stałych. [przypis redakcyjny]

prócz że — z wyjątkiem tych, co. [przypis redakcyjny]

prózno (…) masz — nie powinieneś. [przypis redakcyjny]

prózno — na próżno. [przypis redakcyjny]

prózno (starop.) — na próżno (tzn. daremne są przestrogi, które zalecają zachowanie równowagi ducha w żałobie). [przypis redakcyjny]

prózno (starop.) — próżno, na próżno. [przypis redakcyjny]

prózno upatrzacie — na próżno szukacie i nie umiecie dojrzeć. [przypis redakcyjny]

prózny (starop.) — zbyteczny. [przypis redakcyjny]

próżna nauki — nie posiadająca nauk, niewykształcona. [przypis redakcyjny]

próżni w naturze nie mamy (o czym gdzie indziej) — Zapewne w Zasadach filoz. Descartesa II, Tw. 3. [przypis redakcyjny]

próżny chleb — darmozjad. [przypis redakcyjny]

pruderia — przesadna i fałszywa skromność. [przypis redakcyjny]

prunelkowy bucik — tj. pokryty czarną, szorstką tkaniną wełnianą. [przypis redakcyjny]

Prusaków Fryderyk I sztukami na łokcie przedawał — władcy niemieccy sprzedawali swoich żołnierzy na sztuki, nie tylko Fryderyk I Pruski; wyróżnili się w tym handlu Karol Eugeniusz, książę wirtemberski, Karol I, książę brunśnicki, Fryderyk II, landgraf heski. [przypis redakcyjny]

Pruszków — miasto i stacja kolejowa, 16 km na zachód od Warszawy w kierunku Skierniewic. [przypis redakcyjny]

pry (daw.) — prawi, rzecze. [przypis redakcyjny]

pry — prawi, rzecze. [przypis redakcyjny]

pry (starop.) — prawi, mówi. [przypis redakcyjny]

prycza (z niem.) — tapczan, rodzaj ławy. [przypis redakcyjny]

prykaszczyk (ros.) — subiekt, ekspedient. [przypis redakcyjny]

prym (z łac.) — pierwsze miejsce, pierwszeństwo. [przypis redakcyjny]

prymas (starop.) — pierwszy. [przypis redakcyjny]

prymas (z łac.) — pierwszy biskup w kraju, w dawnej Polsce arcybiskup gnieźnieńsko-poznański. [przypis redakcyjny]

pryncypalny — główny, zasadniczy. [przypis redakcyjny]

pryncypał — przywódca, herszt. [przypis redakcyjny]

pryncypałów — tutaj: przewódców młodzieży. [przypis redakcyjny]

Pryscjani — komentatorowie wnoszą, że Dante pod tym szczególnym nazwaniem, w ogólności przygania wszystkim pedagogom młodych chłopców, którzy w tamtych czasach znajomi byli po większej części jako bezwstydni sodomici; bo nie jest wiadomo, ażeby sławny gramatyk z Cezarei, jednoimienny Pryscjan, miał się brukać tym grzechem. [przypis redakcyjny]

prysiudy (z ukr.) — w tańcu kozackim przykucnięcie i podskok. [przypis redakcyjny]

pryska — tu: parska. [przypis redakcyjny]

pryszczą — pryskają. [przypis redakcyjny]

Pryszko — imię utworzone może od łac. prisca (stara, dawna). [przypis redakcyjny]

prywacja — ograniczenie, obywanie się bez czegoś. [przypis redakcyjny]

Prywacje — wyrzeczenia. [przypis redakcyjny]

prywata — interes prywatny. [przypis redakcyjny]

prywatka (starop.) — widok [tj. interes] osobisty. [przypis redakcyjny]

prywaty (starop.) — widoki osobiste. [przypis redakcyjny]

prza (daw.) — sprawa. [przypis redakcyjny]

prze Boga — przez Boga, na Boga. [przypis redakcyjny]

prze Bóg, a na jawi, / Czy mię sen bawi? (starop.) — na Boga, czy to jawa, czy też zwodzi mnie sen? [przypis redakcyjny]

prze Bóg żywy — przez Boga żywego, na Boga żywego. [przypis redakcyjny]

prze — dla, z powodu. [przypis redakcyjny]

prze kogoś (starop.) — dla kogoś. [przypis redakcyjny]

prze pana (starop.) — dla pana. [przypis redakcyjny]

prze — przez. [przypis redakcyjny]

prze — przez, z powodu. [przypis redakcyjny]

prze (starop.) — dla. [przypis redakcyjny]

prze (starop.) — przez; prze Bóg żywy: na Boga żywego, przez Boga żywego. [przypis redakcyjny]

przebieg — przesmyk. [przypis redakcyjny]

przebierzać — braknąć. [przypis redakcyjny]

przebrać się (daw.) — dostać się, dotrzeć. [przypis redakcyjny]

przebrać się — tu: dostać się, przejść. [przypis redakcyjny]

przebrać się — wyczerpać się. [przypis redakcyjny]