Przypisy

przypowieść o Heraklesie na rozstajnych drogach — przypowieść etyczna o młodym Heraklesie, któremu na rozstaju dróg ukazały się dwie kobiety, Nieprawość i Cnota, nakłaniające do wyboru jednej z dwóch dróg życia i przedstawiające swoje argumenty: za życiem łatwym i przyjemnym oraz za pełnym trudów, ale chwalebnym; przypowieść tę znamy ze Wspomnień o Sokratesie (II 1, 21–34) Ksenofonta, który stwierdza, że pochodzi ona z rozprawy Prodikosa. [przypis edytorski]

przypowieść o Łazarzu i bogaczu z ewangelii — w której po śmierci żebrak Łazarz zostaje przeniesiony przez aniołów do nieba „na łono Abrahama”, zaś zmarły bogacz cierpi w płomieniach Otchłani (Łk 16, 19–31). [przypis edytorski]

przypowieść o synu marnotrawnym — opowiedziana przez Jezusa w Ewangelii wg Łukasza (Łk 15, 11–32): syn, który roztrwonił majątek, po powrocie do domu został z radością powitany przez ojca, który wyprawił z tej okazji ucztę. [przypis edytorski]

przypowieść (…) sobie kupi — zyska przysłowie na swój temat. [przypis edytorski]

przyprawa (starop.) — strój. [przypis edytorski]

przyprawa (starop.) — tu: współudział, współpraca. [przypis edytorski]

przyprawne — dziś popr.: przyprawione. [przypis edytorski]

przyprawne — dziś: przyprawione. [przypis edytorski]

przyprawny (daw.) — sztuczny, dodatkowy. [przypis edytorski]

przyprawny — dziś popr.: przyprawiony; dodany, dosztukowany. [przypis edytorski]

przyprawny — przyprawiony, zaprawiony. [przypis edytorski]

przyprawny — tu: przyprawiony, doprawiony. [przypis edytorski]

przyprowadzał — dziś: przyprawiał. [przypis edytorski]

przyprowadzanie czegoś do porządku — dziś: doprowadzanie czegoś do porządku. [przypis edytorski]

przyprzążka — zaprzężenie dodatkowego konia do wozu; tu przen.: dodatek. [przypis edytorski]

przypuszczać — tu: dopuszczać. [przypis edytorski]

przypuszczaszli — daw. konstrukcja z partykułą pytajną -li; znaczenie: czy przypuszczasz, czyż przypuszczasz. [przypis edytorski]

przypuszczenie — tu: dopuszczenie; wpuszczenie do domu i spotkanie z gospodarzem. [przypis edytorski]

przypuszczony — tu: dopuszczony. [przypis edytorski]

przypuścić — tu: dopuścić. [przypis edytorski]

przyramki — tu: paski naramienne. [przypis edytorski]

przyrazić (daw.) — przycisnąć, przygnieść. [przypis edytorski]

przyroda (daw.) — natura, charakter. [przypis edytorski]

przyroda (daw.) — tu: natura, charakter, wrodzone lub z definicji przypisane właściwości. [przypis edytorski]

przyroda (daw.) — tu: natura, wrodzone cechy. [przypis edytorski]

przyroda — przyrodzenie, natura, charakter. [przypis edytorski]

przyroda rzeczy jest jeno fałszywym albo czczym cieniem — cytat z Seneki, Listy moralne do Lucyliusza, LXXXVIII, 46; por. też: Cyceron, Księgi akademickie (Academica), IV, 27. [przypis edytorski]

przyroda — tu: natura, charakter. [przypis edytorski]

przyroda — tu: natura; naturalna właściwość. [przypis edytorski]

przyroda — tu: natura. [przypis edytorski]

przyroda — tu: przyrodzenie, genitalia. [przypis edytorski]

przyroda — tu: przyrodzone właściwości, konstytucja, ukształtowanie, natura. [przypis edytorski]

przyrodni (daw.) — dziś: naturalny. [przypis edytorski]

przyrodnia siostra — siostra mająca z kimś wspólną matkę a innego ojca lub wspólnego ojca a inną matkę. [przypis edytorski]

przyrodny — przyrodzony, wrodzony. [przypis edytorski]

przyrodzenia (starop.) — natura; wrodzone właściwości. [przypis edytorski]

przyrodzenie (daw.) — natura; cechy wrodzone. [przypis edytorski]

przyrodzenie (daw.) — natura, charakter. [przypis edytorski]

przyrodzenie (daw.) — natura, charakter, właściwości. [przypis edytorski]

przyrodzenie (daw.) — natura, ogół cech wrodzonych. [przypis edytorski]

przyrodzenie (daw.) — natura. [przypis edytorski]

przyrodzenie (daw.) — natura. [przypis edytorski]

przyrodzenie (daw.) — natura. [przypis edytorski]

przyrodzenie (daw.) — natura, przyroda. [przypis edytorski]

przyrodzenie (daw.) — natura; właściwość wrodzona. [przypis edytorski]

przyrodzenie (daw.) — natura, wrodzone cechy. [przypis edytorski]

przyrodzenie (daw.) — przyroda, natura. [przypis edytorski]

przyrodzenie (daw.) — tu: natura, charakter. [przypis edytorski]

przyrodzenie (daw.) — tu: natura. [przypis edytorski]

przyrodzenie — dziś: przyroda, natura. [przypis edytorski]

przyrodzenie — natura. [przypis edytorski]

przyrodzenie — natura; tu: charakter, usposobienie. [przypis edytorski]

przyrodzenie (starop.) — natura. [przypis edytorski]

przyrodzenie (starop.) — tu: płeć. [przypis edytorski]

przyrodzenie (starop.) — wrodzona natura. [przypis edytorski]

przyrodzenie — tu: natura, charakter, umysł. [przypis edytorski]

przyrodzenie — tu: natura. [przypis edytorski]

Przyrodzenie — tu: natura. [przypis edytorski]

przyrodzenieś (…) zwyciężyła (starop. forma) — konstrukcja z przestawną końcówką czasownika; inaczej: przyrodzenie zwyciężyłaś; tj: przezwyciężyłaś naturę. [przypis edytorski]

przyrodzeniu — tj. swojej naturze. [przypis edytorski]

przyrodzona jest ludziom (…) poważać (daw.) — jest rzeczą ludziom przyrodzoną (wrodzoną), aby poważać. [przypis edytorski]

przyrodzony (daw.) — naturalny, wrodzony. [przypis edytorski]

przyrodzony (daw.) — tu: naturalny (i dlatego należny). [przypis edytorski]

przyrodzony (starop.) — naturalny. [przypis edytorski]

przyrodzony — tu: z zakresu przyrody. [przypis edytorski]

przyrost — tu: procent. [przypis edytorski]

Przyrów — polskie miasto, położone w województwie śląskim, w powiecie częstochowskim. [przypis edytorski]

przyrównywam — dziś: porównuję. [przypis edytorski]

przyrychtować (gw.) — urządzić. [przypis edytorski]

przyrychtuj — przygotuj. [przypis edytorski]

przyrządzić — tu: przygotować. [przypis edytorski]

przyrzekamyć to (starop.) — skrót od: przyrzekamy ci to. [przypis edytorski]

przyrzekę — dziś popr. forma: przyrzeknę. [przypis edytorski]

przyrzucić — dodać. [przypis edytorski]

przysada (daw.) — przywara, wada; zbędny dodatek. [przypis edytorski]

przysada (daw.) — wada. [przypis edytorski]

przysada — dziś: przesada. [przypis edytorski]

przysadkowaty (daw.) — dziś: przysadzisty; nieproporcjonalnie gruby w stosunku do wysokości lub wzrostu. [przypis edytorski]

przysadkowaty (daw.) — przysadzisty. [przypis edytorski]

przysadkowaty — dziś: przysadzisty, tj. niski i gruby. [przypis edytorski]

przysiadł był — daw. czas zaprzeszły; dziś: przysiadł (wcześniej). [przypis edytorski]

przysiadły — tu: przysadzisty, niski i niewysmukły. [przypis edytorski]

przysiągłby przy tobie, że Junona jest Cyganką — w oryg.: „że jest Etiopką”; w czasach Szekspira śniada, ciemna cera uchodziła za brzydką. [przypis edytorski]

przysiąść fałdów — poświęcić się usilnym studiom (wymagającym długotrwałego siedzenia nad książkami). [przypis edytorski]

przysiąż — dziś popr.: przysięgnij. [przypis edytorski]

przysiąż — dziś: przysięgnij. [przypis edytorski]

przysiąż — dziś raczej: przysięgnij. [przypis edytorski]

Przysiecki, Feliks (1883–1935) — dziennikarz i poeta, związany z grupa literacką „Skamander”. [przypis edytorski]

przysiedleniec — hebr. תּוֹשָׁב (toszaw): osoba osiadła, [obcy] mieszkaniec, człowiek z obcego ludu, osiadły w ziemi Israela, który nie przyjął judaizmu, tylko zobowiązał się do przestrzegania siedmiu przykazań dla potomków Noacha, zob. Raszi do 12:45. Słowo przysiedleniec obecnie wyszło z użycia, ale w dawniejszej polszczyźnie rozróżniano osiedleńców, kolonistów, którzy tworzyli nowe osady, oraz przysiedleńców, którzy dołączali do już istniejących społeczności. [przypis edytorski]

przysięgacież — czy przysięgacie. [przypis edytorski]

przysięgać się (reg.) — przysięgać. [przypis edytorski]

Przysięgał przez Żywiącego na wieki (…) że czasu już nie będzie — cytat z Apokalipsy św. Jana, wg Biblii w tłumaczeniu Jakuba Wujka. [przypis edytorski]

przysięgam na psa — występujący w wielu dialogach Platona (m.in. Obrona Sokratesa, Fedon, Państwo), charakterystyczny dla Sokratesa wykrzyknik o charakterze przysięgi lub zaklęcia dla potwierdzenia prawdziwości tego, co się mówi. [przypis edytorski]

Przysięgam na rękę Wenery — Eneasz był synem bogini Afrodyty (rzym. Wenus), która podczas walki pod Troją, próbując ratować syna, została zraniona w rękę przez Diomedesa (Iliada V 305–351). [przypis edytorski]

przysięgi — u Cylkowa: 'klątwy'; uzasadnienie korekty: uniknięcie nieporozumienia: rdzeń שָׁבַע (szawa) oznacza: ‘przysięgać’, a 'klątwa' ma znaczenie 'bycia przeklętym'. [przypis edytorski]

przysięgłem — dziś popr. forma: przysiągłem. [przypis edytorski]

przysięgłem — dziś: przysiągłem. [przypis edytorski]

przysiężcie — dziś popr. forma: przysięgnijcie. [przypis edytorski]

przysiężem — przysięgniemy. [przypis edytorski]

przysiężesz (daw. forma) — dziś: przysięgniesz. [przypis edytorski]