Przypisy

Zenon z Kition (ok. 336–ok. 264 p.n.e.) — filozof grecki, założyciel szkoły stoików w Atenach. [przypis edytorski]

zeń — dziś raczej: z niego. [przypis edytorski]

zeń — skrócone: z niego. [przypis edytorski]

zepchnieni — dziś: zepchnięci. [przypis edytorski]

zepchnion — daw. skrócona forma od: zepchnięty. [przypis edytorski]

zepchniony (starop. forma) — zepchnięty. [przypis edytorski]

zepewnić się — dziś: upewnić się. [przypis edytorski]

zeppelin — odmiana sterowca, pojazd latający lżejszy od powietrza, unoszący się dzięki usztywnionej konstrukcji wypełnionej wodorem lub helem, wyposażony w napęd śmigłowy i ster; od nazwiska Ferdynanda von Zeppelina (1838-1917). [przypis edytorski]

zeppelin — sterowiec, statek powietrzny. [przypis edytorski]

zeppelin — sterowiec, statek powietrzny z powłoką lub komorami wypełnionymi lżejszym od powietrza gazem oraz z własnym napędem; od nazwiska niemieckiego konstruktora Ferdinanda von Zeppelina (1838–1917), który zbudował pierwszy sterowiec o konstrukcji szkieletowej („Luftschiff-Zeppelin 1”); na cześć tego konstruktora nazwano słynny niemiecki sterowiec „LZ 127 Graf Zeppelin” (latający w l. 1928–1937), który oferował pierwsze komercyjne loty pasażerskie przez Atlantyk, a także wziął udział w wyprawie arktycznej (1931). [przypis edytorski]

zeppeliny — niemieckie bombowce strategiczne w czasie I wojny światowej. [przypis edytorski]

zeprzeć się — dziś: oprzeć się a. zaprzeć się. [przypis edytorski]

zepsieć (daw.) — spodleć, podupaść. [przypis edytorski]

zepsować (starop.) — zepsuć. [przypis edytorski]

zepsował — dziś: zepsuł. [przypis edytorski]

zepsował (starop. forma) — zepsuł. [przypis edytorski]

zepsowała (starop. forma) — dziś popr.: zepsuła. [przypis edytorski]

zepsowany (daw., starop.) — dziś popr. forma: zepsuty. [przypis edytorski]

zepsowany (starop. forma) — zepsuty. [przypis edytorski]

Zerach — od hebr. זָרַח (zarach): ‘świt, zaświecić, wzejście [słońca]’. Został tak nazwany «z powodu jaskrawego blasku purpurowej nici», zob. Raszi do 38:30. [przypis edytorski]

Zeresz — żona Hamana (Est 5,10). [przypis edytorski]

zeriba — afrykańska zagroda z ciernistych krzewów, chroniąca obozowisko przed napaścią dzikich zwierząt. [przypis edytorski]

Zerlina — panna młoda, narzeczona Mazetta, postać z opery Don Giovanni (Don Juan). [przypis edytorski]

Zerwał się (…) — w tłumaczeniu brak poprzedniego zdania: Da wurde er rasend (Wściekł się); red. WL. [przypis edytorski]

zerwan — dziś popr.: zerwany. [przypis edytorski]

zesiąść (daw.) — dziś popr.: zsiąść. [przypis edytorski]

zeskamotować (daw.) — zręcznie coś sprzątnąć, ukryć (też: ukraść), zwł. za pomocą sztuczki kuglarskiej. [przypis edytorski]

zeskamotować — sprytnie ukryć (na wzór sztuczek kuglarskich). [przypis edytorski]

zeskamotować — zręcznie coś ukryć bądź ukraść. [przypis edytorski]

zeskamotowany (daw., z fr. escamoter) — zręcznie ukryty. [przypis edytorski]

zesłabić — dziś raczej: osłabić. [przypis edytorski]

zesłabły — dziś: osłabły. [przypis edytorski]

zesłabnąć — opaść z sił. [przypis edytorski]

zesłaniec (daw.) — wysłannik, posłaniec. [przypis edytorski]

zespola — dziś popr. forma: zespala. [przypis edytorski]

zespoliła ich coraz silniej — popr. z czas. niedokonanym: zespalała (…) coraz silniej. [przypis edytorski]

zespolon (daw.) — skrócona forma r.m.; dziś tylko: zespolony. [przypis edytorski]

zesromać się (daw., gw.) — zawstydzić się. [przypis edytorski]

zesromocić (daw.) — zhańbić. [przypis edytorski]

zestarzał — dziś: zestarzał się. [przypis edytorski]

zestarzałam — «Tora zmieniła [tu słowa Sary] ze względu na pokój [między małżonkami], ponieważ naprawdę Sara powiedziała [o mężu] „pan mój starcem”», zob. Raszi do 18:13. [przypis edytorski]

zestarzeć — dziś: zestarzeć się. [przypis edytorski]

zestraszony — dziś popr.: zastraszony a. przestraszony. [przypis edytorski]

zestraszony — dziś: przestraszony. [przypis edytorski]

zestrychowany (daw.) — zgarnięty na bok i odrzucony jako nadmiarowy; od strychulec: deseczka do do usuwania nadmiaru towarów sypkich, np. zboża, poprzez przesuwanie jej po krawędzi naczynia służącego jako miara, także: deseczka do usuwania nadmiaru gliny, przesuwana po krawędzi formy do wyrobu cegieł. [przypis edytorski]

zesuć — zsunąć. [przypis edytorski]

zesuć — zsypać. [przypis edytorski]

zesunąć — dziś raczej: zsunąć. [przypis edytorski]

zesunąć się — dziś popr.: zsunąć się. [przypis edytorski]

zesypane — dziś popr.: zsypane. [przypis edytorski]

zeszedł był — przykład użycia czasu zaprzeszłego, wyrażającego czynność wcześniejszą niż opisana czasem przeszłym lub niezrealizowaną możliwość; dziś: zeszedł. [przypis edytorski]

zeszedł — dziś popr: zszedł. [przypis edytorski]

zeszedł — dziś popr.: zszedł. [przypis edytorski]

zeszedł — dziś: zszedł. [przypis edytorski]

zeszedłem — dziś popr.: zszedłem. [przypis edytorski]

zeszedłszy — dziś popr.: zszedłszy. [przypis edytorski]

zeszle — daw. forma regionalna; dziś popr.: ześle. [przypis edytorski]

zeszle — dziś popr. forma: ześle. [przypis edytorski]

zeszle — dziś: ześle. [przypis edytorski]

zeszlij (daw. forma) — dziś: ześlij. [przypis edytorski]

zeszlij — dziś: ześlij. [przypis edytorski]

zeszła — tu: przeszła, poprzednia. [przypis edytorski]

zeszłe (gw.) — tu: ześle. [przypis edytorski]

zeszłe lata (starop.) — podeszłe lata; podeszły wiek. [przypis edytorski]

zeszłem (daw.) — dziś popr. forma: zszedłem, poszedłem. [przypis edytorski]

zeszłem — dziś popr. forma 1 os. lp cz.przesz. r.m.: zszedłem. [przypis edytorski]

zeszłoroczne ustawy — ustawy norymberskie z 1935 r. wprowadzające rasistowską dyskryminację i ograniczenie praw ludności żydowskiej w Niemczech. [przypis edytorski]

zeszłowieczny (daw.) — dotyczący ubiegłego wieku. [przypis edytorski]

zeszły kapłany — daw. forma, bez wykładników męskoosobowości, używana w XIX i XX w. dla wyrażenia albo pogardy, albo podniosłości; dziś popr.: zeszli kapłani. [przypis edytorski]

zeszły (starop.) — w podeszłym wieku; stary. [przypis edytorski]

zeszły — w podeszłym wieku. [przypis edytorski]

zeszpecić — spowodować, że będzie szpetny, czyli brzydki. [przypis edytorski]

zeście (starop. forma) — zejście; śmierć. [przypis edytorski]

zeście (starop.) — zejście wspólne, zebranie. [przypis edytorski]

zetempówka (pot.) — członkini Związku Młodzieży Polskiej. [przypis edytorski]

zetlały — rozpadający się ze starości lub pod wpływem wilgoci. [przypis edytorski]

zetlały — rozpadający się ze starości. [przypis edytorski]

zetleć — przeważnie o tkaninie: rozpadać się pod wpływem starości. [przypis edytorski]

zetleć — rozpaść się pod wpływem wilgoci. [przypis edytorski]

zetleć — tu: spłonąć. [przypis edytorski]

Zetos i Amfion (mit. gr.) — bliźniacy, synowie Zeusa i tebańskiej królewny Antiope; ich matka w obawie przed gniewem ojca uciekła z domu, urodziła ich potajemnie i oddała wychowywanie pasterzom; po śmierci swego ojca Antiope została uwięziona przez stryja i jego żonę, a Zetos i Amfion, kiedy dorośli, uwolnili matkę i pomścili ją. [przypis edytorski]

Zeuglodon, częściej: bazylozaur (paleont.) — rodzaj dużego drapieżnego prawalenia żyjącego w eocenie, 40–30 mln lat temu, początkowo uważanego za gada (gr. sauros). [przypis edytorski]

Zeuksidam (…) odpowiedział: (…) — Plutarch, Powiedzenia spartańskie. [przypis edytorski]

Zeuksipp z Heraklei — być może Zeuksis z Heraklei (V–IV w. p.n.e.), później znany malarz grecki, mistrz światłocienia i iluzjonizmu. [przypis edytorski]

Zeus [cię] piorunem trafił za twoje sprawki niegodziwe — Asklepios został przez Zeusa zabity piorunem za wskrzeszanie zmarłych. [przypis edytorski]

Zeus, kiedy inni bogowie i ludzie śpią, sam jeden czuwa i snuje pewne plany — zob. Iliada II 1–4. [przypis edytorski]

Zeus Lykejski (gr. Lykajos a. Likajos: pochodzący od wilczycy, wilczy) — przydomek Zeusa czczonego w pobliżu góry Lyjakos w Arkadii; wg niektórych opowieści było to miejsce urodzenia Zeusa, wg innych kult tego boga zapoczątkował w Arkadii bezbożny Likaon, który złożył mu w ofierze chłopca, za co został zamieniony w wilka; w jeszcze innej wersji synowie Likaona poczęstowali przebranego za wędrowca Zeusa zupą, w której wymieszali wnętrzności swego brata z wnętrznościami owiec i krów, za co spotkała ich taka sama kara. [przypis edytorski]

Zeus Meilichios (mit. gr.) — przydomek Zeusa, władcy bogów olimpijskich, jako bóstwa udzielającego oczyszczenia z win. [przypis edytorski]

Zeus (mit. gr.) — najważniejszy bóg gr. panteonu, syn Kronosa i Rei. [przypis edytorski]

Zeus (mit. gr.) — najważniejszy spośród bogów olimpijskich; bóg nieba i ziemi, władał piorunami. [przypis edytorski]

Zeus (mit. gr.) — najważniejszy spośród bogów olimpijskich; bóg nieba i ziemi, władał piorunami. [przypis edytorski]

Zeus (mit. gr.) — najważniejszy spośród bogów olimpijskich; bóg nieba i ziemi, władał piorunami. [przypis edytorski]

Zeus (mit. gr.) — najważniejszy z bogów olimpijskich, włada piorunami. [przypis edytorski]

Zeus (mit. gr.) — najważniejszy z bogów, władca Olimpu, brat Posejdona i Hadesa, syn Kronosa, patronujący zjawiskom na niebie, zwłaszcza piorunom. [przypis edytorski]

Zeus (mit. gr.) — najwyższy bóg, władca nieba, bogów i ludzi, pan piorunów. [przypis edytorski]

Zeus (mit. gr.) — najwyższy bóg, władca nieba, bogów i ludzi; syn Rei i Kronosa, brat Hestii, Demeter, Hery, Posejdona i Hadesa; jego atrybutem była błyskawica, a przydomkiem gromowładny. [przypis edytorski]

Zeus (mit. gr.) — syn Kronosa i Rei, najważniejszy z bogów, władca nieba, bogów i ludzi, pan piorunów; w wydaniu źródłowym jego imię tłumacz zapisał w poemacie jako Zews, dla podkreślenia jednosylabowej wymowy: Zeus, Zeu-so-wi. [przypis edytorski]

Zeus — najważniejszy z bogów greckich, ojciec m.in. Ateny. [przypis edytorski]

Zeus — najważniejszy z bogów olimpijskich, zwierzchnik pozostałych bogów. Włada piorunami. [przypis edytorski]

Zeus Podziemny (gr. Chthonios) — Zeus czczony jako bóstwo podziemne, zapewniające urodzaj. [przypis edytorski]