Potrzebujemy Twojej pomocy!
Na stałe wspiera nas 446 czytelników i czytelniczek.
Niestety, minimalną stabilność działania uzyskamy dopiero przy 500 regularnych darczyńców. Dorzucisz się?
Przypisy
Pierwsza litera: wszystkie | 0-9 | A | B | C | D | E | F | G | H | I | J | K | L | M | N | O | P | Q | R | S | T | U | V | W | X | Y | Z
Według typu: wszystkie | przypisy autorskie | przypisy redaktorów Wolnych Lektur | przypisy źródła | przypisy tłumacza
Według kwalifikatora: wszystkie | angielski, angielskie | architektura | astronomia | białoruski | biologia, biologiczny | chemiczny | dawne | ekonomiczny | filozoficzny | francuski | geologia | grecki | gwara, gwarowe | hebrajski | historia, historyczny | hiszpański | łacina, łacińskie | literacki, literatura | matematyka | medyczne | mitologia | mitologia grecka | mitologia rzymska | muzyczny | niemiecki | poetyckie | pogardliwe | portugalski | pospolity | potocznie | przenośnie | przestarzałe | regionalne | rosyjski | rzadki | środowiskowy | staropolskie | techniczny | turecki | ukraiński | włoski | wojskowy | żeglarskie | zoologia
Według języka: wszystkie | English | français | Deutsch | lietuvių | polski
Znaleziono 4578 przypisów.
trefunek (daw.) — traf. [przypis edytorski]
trefunek (daw.) — traf, zbieg okoliczności. [przypis edytorski]
trefunek — tu: trafunek, przypadek. [przypis edytorski]
trefunkiem — być może winno być: trafunkiem, tj. przypadkiem. [przypis edytorski]
Treille — najstarsza promenada Genewy. [przypis edytorski]
trejn (fonet. ang. train) — pociąg. [przypis edytorski]
treliaż — rodzaj płotu, konstrukcja służąca do podtrzymywania roślin ogrodowych. [przypis edytorski]
trel — melodyjny śpiew niektórych ptaków charakteryzujący się szybkim powtarzaniem dźwięków. [przypis edytorski]
trel — śpiew o wysokich tonach. [przypis edytorski]
Trembecki, Stanisław (1739–1812) — poeta i dramatopisarz polski okresu oświecenia, przedstawiciel klasycyzmu; wolnomyśliciel, antyklerykał, wolterianin, deista; sekretarz króla Stanisława Augusta Poniatowskiego; prowadził też historyczne badania nad początkami Słowiańszczyzny (por. artykuł Starożytność grodzieńska, 1796); autor m.in. bajek (np. bajek Ezopa w autorskim opracowaniu), ód okolicznościowych, epigramatów (np. Powązki. Epigramma, 1774) oraz wielokrotnie wznawianego i tłumaczonego na wiele języków poematu Sofiówka w sposobie topograficznym opisana, powst. 1804 (także: Zofiówki, 1804). [przypis edytorski]
Trembecki, Stanisław (1739–1812) — poeta i dramatopisarz polski okresu oświecenia, przedstawiciel klasycyzmu; wolnomyśliciel, antyklerykał, wolterianin, deista; sekretarz króla Stanisława Augusta Poniatowskiego; prowadził też historyczne badania nad początkami Słowiańszczyzny (por. artykuł Starożytność grodzieńska, 1796); autor m.in. bajek (np. bajek Ezopa w autorskim opracowaniu), ód okolicznościowych, epigramatów (np. Powązki. Epigramma, 1774) oraz wielokrotnie wznawianego i tłumaczonego na wiele języków poematu Sofiówka w sposobie topograficznym opisana, powst. 1804 (także: Zofiówki, 1804). [przypis edytorski]
Trembecki, Stanisław (1739–1812) — poeta, szambelan królewski, członek Towarzystwa Przyjaciół Nauk, współtwórca klasycyzmu stanisławowskiego; przypisywano mu m.in. wydany anonimowo w 1789 wiersz pt. Balon, zainspirowany głośnym wówczas balonowym lotem Francuza Blancharda nad Warszawą. [przypis edytorski]
tremo — duże lustro. [przypis edytorski]
tremolando (z wł.) — wibracja, drżenie głosu. [przypis edytorski]
tremolo (muz., z wł.: drżenie) — wydobywanie wielu dźwięków o tej samej wysokości, wykonywane przez drżące ruchy smyczka, szybkie i częste szarpanie struny itp. [przypis edytorski]
tren — ciągnąca się po ziemi część sukni. [przypis edytorski]
Trenck, Friedrich von der (1726–1794) — pruski oficer i awanturnik, autor pamiętników; jedna z najbardziej kontrowersyjnych postaci XVIII-wiecznej Europy; po wybuchu rewolucji we Francji wyjechał do Paryża, gdzie został uznany za szpiega, aresztowany i stracony na gilotynie. [przypis edytorski]
trencz — luźny, ściągnięty szerokim paskiem płaszcz z patkami, wzorowany na wojskowym płaszczu angielskim noszonym w czasie I wojny światowej. [przypis edytorski]
trenczyński — dotyczący Trenczyna, miasta powiatowego w zach. Słowacji. [przypis edytorski]
tren (daw.) — tabor wojskowy. [przypis edytorski]
Treneuil, J. (1763–1818) — poeta francuski. [przypis edytorski]
trente deux (fr.) — trzydzieści dwa. [przypis edytorski]
trente et quarante (fr.) — dosł. trzydzieści i czterdzieści; nazwa hazardowej gry w karty (inaczej Rouge et Noir, tj. czerwone i czarne) spopularyzowanej w XVII w. we Francji. [przypis edytorski]
trente neuf (fr.) — trzydzieści dziewięć. [przypis edytorski]
trente un (fr.) — trzydzieści jeden. [przypis edytorski]
Trentowski, Bronisław (1808–1869) — filozof, twórca m.in. prac Chowanna, czyli system pedagogiki narodow… i Wizerunek duszy moralnej przez Ojczyźniaka; autor terminu „cybernetyka”. [przypis edytorski]
Trentowski, Bronisław (1808–1869) — polski filozof i pedagog. Próbował stworzyć uniwersalną filozofię, syntezującą poszczególne gałęzie filozoficznej refleksji (empiria i metafizyka, realizm i idealizm). W jego pracach pojawiły się liczne neologizmy, jednak tylko jeden z nich, „jaźń”, funkcjonuje we współczesnym języku polskim w znaczeniu nadanym mu przez twórcę. [przypis edytorski]
Trentowski, Bronisław (1808–1869) — polski filozof mesjanistyczny, publicysta i pedagog. [przypis edytorski]
tren — utwór żałobny. [przypis edytorski]
trepai — skersinių polkščių pakopos, kuriomis lipama aukštyn ir žemyn, laiptai. [przypis edytorski]
trepak — ros. i ukr. taniec ludowy. [przypis edytorski]
trepak — taniec ludowy popularny na Ukrainie i w Rosji. Charakteryzuje się bardzo szybkim tempem w metrum 2/4 oraz drobnymi kroczkami i przytupami. [przypis edytorski]
trepek — dziś popr. forma D. lm: trepków, obuwia. [przypis edytorski]
trepem (gw.) — lekki but o drewnianej podeszwie. [przypis edytorski]
trephauz (z niem.) — oranżeria, szklarnia, cieplarnia. [przypis edytorski]
trepki — tu: obuwie zakonne. [przypis edytorski]
trepki — tu zapewne: lekkie buty. [przypis edytorski]
trep (środ., pogard.) — żołnierz zawodowy. [przypis edytorski]
trepy — inaczej holenderki, buty wykonane z drewna. [przypis edytorski]
trepy — prymitywne obuwie o drewnianej podeszwie. [przypis edytorski]
trep (z niem.) — piętro. [przypis edytorski]
trep (z niem. Treppe: schody) — piętro. [przypis edytorski]
treść do romansu dopatrzyć — dopatrzyć się treści nadającej się do romansu. [przypis edytorski]
treść — tu: wywar, esencja. [przypis edytorski]
tres bien (fr.) — bardzo dobrze; świetnie. [przypis edytorski]
Tresci twoi materi (z gw. ukr.) — ukr. przekleństwo. [przypis edytorski]
Tres faciunt collegium (łac.) — trzech tworzy zespół (rzymska formuła prawna, zgodnie z którą zgromadzenie przynajmniej trzech osób posiada moc prawną, np. jako stowarzyszenie, komisja itp.). [przypis edytorski]
Tretiak, Andrzej (1886–1944) — polski filolog, historyk literatury angielskiej, profesor na Uniwersytecie Warszawskim. [przypis edytorski]
tret (z niem. Tritt) — chodnik na targowisku lub rynku. [przypis edytorski]
treuga Dei (średniow. łac.) — pokój boży; ustanowiony w XI w. przez papieży okres 230 dni w roku, w których nie wolno było panom feudalnym wojować między sobą. [przypis edytorski]
treulos (niem.) — wiarołomny, niewierny. [przypis edytorski]
Trevirianum (łac.) — mowa o Trewirze (niem. Trier), mieście w zachodnich Niemczech, założonym jeszcze w czasach Imperium Rzymskiego. [przypis edytorski]
Treviso — lokowane w XI wieku miasto położone na Nizinie Weneckiej. Przez długi czas było pod panowaniem weneckim. [przypis edytorski]
Treviso — miasto i gmina we Włoszech, w regionie Wenecja Euganejska. [przypis edytorski]
Trewiranus, własc. Treviranus — prawdop. mowa o niem. polityku Konserwatywnej Partii Ludowej, Gottfriedzie Reinholdzie Treviranusie (1891–1971). [przypis edytorski]
trianguł (daw.) — trójkąt, tu: instrument muz. w postaci metalowego pręta wygiętego w kształt trójkąta. [przypis edytorski]
trianguł — tu: trójkąt. [przypis edytorski]
triangulator — tu ogólnie: przyrząd do dokonywania pomiarów geodezyjnych terenu metodą triangulacji. [przypis edytorski]
triangulus ascendens (łac.) — trójkąt o wierzchołku skierowanym ku górze. [przypis edytorski]
triangulus magneticus (łac.) — trójkąt magnetyczny. [przypis edytorski]
Trianon — dawna wioska na przedmieściach Paryża, zamieniona na część parku wersalskiego, w której znajdują się dwa pałace: Petit Trianon (Mały Trianon) oraz Grand Trianon (Duży Trianon). [przypis edytorski]
Trianon — Lustschloss im Park von Versailles, Ludwig XIV. ließ es für die Maintenon erbauen (eigentlich erst im Jahr nachdem die Handlung spielt). [przypis edytorski]
Trianon — nazwa dwóch pałaców w Wersalu. [przypis edytorski]
triarii — ciężka piechota w wojsku rzymskim, ustawiana w szyku bojowym w trzecim rzędzie. [przypis edytorski]
triarii (łac.) — żołnierze rezerwowi. [przypis edytorski]
trias (geol.) — najstarszy okres ery mezozoicznej, ok. 252–201 mln lat temu. [przypis edytorski]
tribuni plebis (łac.) — trybuni ludowi (urząd w staroż. Rzymie). [przypis edytorski]
Trick Department (ang.) — Dział Sztuczek. [przypis edytorski]
triclinium (łac.) — sala jadalna, u Greków trójkątny stół jadalny. [przypis edytorski]
triclinium (łac.) — sala jadalna w staroż. domu rzymskim. [przypis edytorski]
Tricolore (fr.) — trójkolorowa, określenie flagi Republiki Francuskiej. [przypis edytorski]
triduum (z łac.) — trzydniowe święto kościelne. [przypis edytorski]
Trieb — Herde. [przypis edytorski]
trieder — tu: przyrząd optyczny, lornetka. [przypis edytorski]
triera — trójrzędowiec, staroż. grecki okręt wojenny z trzema rzędami wioseł na każdej z burt. [przypis edytorski]
Triest — portowe miasto w płn.-wsch. Włoszech, położone nad Adriatykiem. [przypis edytorski]
Triest — portowe miasto w płn.-wsch. Włoszech; w latach 1867–1918 Wolne cesarskie miasto Triest, jeden z krajów koronnych Cesarstwa Austrii. [przypis edytorski]
triforium (archit.) — trójdzielne okno lub przezrocze w archit. romańskiej i gotyckiej; w kościołach romańskich także: galeryjka z przezroczy (głównie trójdzielnych) obiegająca nawę główną, transept i prezbiterium, umieszczona poniżej okien. [przypis edytorski]
Triformis (łac.) — trójkształtna; Hekate była przedstawiana jako trzy postacie lub posąg o trzech głowach. [przypis edytorski]
trigenium — trzyletni okres sprawowania obieralnych przez szlachtę na ziemiach zaboru ros. urzędów, do których należały m.in. urząd marszałka szlachty i sędziego ziemskiego a. gubernialnego. [przypis edytorski]
triklinium a. triclinium (łac.) — sala jadalna, u Greków: trójkątny stół jadalny. [przypis edytorski]
tri lista (ros.) — trzy karty, nazwa prostej gry hazardowej, w której zwykle biorą udział cztery osoby. [przypis edytorski]
Trimmer, Sara (1741–1810) — pisarka. [przypis edytorski]
Trimurti — hinduistyczna trójca: Brahma, Wisznu i Śiwa jako trzy aspekty najwyższego boga; Brahma stwarza wszechświat, Wisznu go utrzymuje, a Śiwa unicestwia. [przypis edytorski]
trimus — zniekształcona forma słowa tremis, od tremissis (łac.); późnorzymska złota moneta o wartości 1/3 solidusa. [przypis edytorski]
Trinakia (mit. gr.) — mityczna wyspa, wspomniana w Odysei, pasły się na niej stada wołów należących do Heliosa, boga Słońca; tu: Helios jest utożsamiony z Apollinem. [przypis edytorski]
Trinità del Monte — (Trinità dei Monti) kościół renesansowy w Rzymie, jeden z najsłynniejszych zabytków religijnych miasta, prowadzą do niego piękne, rokokowe scenograficzne schody. [przypis edytorski]
Trinkbecher (niem.) — puchar. [przypis edytorski]
Trinkgeld (niem.) — napiwek. [przypis edytorski]
triolet — rodzaj ośmiowersowej strofy, powtarzającej określone linijki. [przypis edytorski]
triolet — rodzaj wiersza o strofie ośmiowersowej i specyficznym układzie dwóch rymów, w którym czwarty i siódmy wers powtarza pierwszy, a ósmy jest taki sam jak drugi (ABaAabAB). [przypis edytorski]
triolet — wyrafinowana forma poetycka: ośmiowersowa strofa o dwóch rymach i schemacie rymowym: ABaAabAB, w której wers pierwszy powtarza się jako czwarty i siódmy, a drugi jako ósmy. [przypis edytorski]
trionfo (wł.) — triumf; odwołanie do starożytnej tradycji pochodu triumfalnego wodza, by uczcić jego osiągnięcia wojenne. [przypis edytorski]
trip (ang.) — podróż; wycieczka. [przypis edytorski]
Triptolemos (mit. gr.) — heros attycki, syn króla Eleusis, obdarowany przez boginię Demeter umiejętnością uprawy roli, rozpowszechniał ją wśród ludzi; jeden z pierwszych wtajemniczonych w misteria eleuzyjskie; niekiedy uważano go za jednego z sędziów w Hadesie, zwykle w miejsce Minosa. [przypis edytorski]
Triptolemos (mit. gr.) — heros attycki, syn króla Eleusis, obdarowany przez boginię Demeter umiejętnością uprawy roli, rozpowszechniał ją wśród ludzi. [przypis edytorski]
Triptolemos — (także Tryptolemos) w mitologii greckiej syn Keleosa, króla Eleusis; uważany za dobroczyńcę ludzkości, po śmierci stał się jednym z sędziów w Hadesie. [przypis edytorski]
tripudia (łac.) — tańce wojenne oparte na trzech krokach. [przypis edytorski]
trirublė — trijų rublių banknotas. [przypis edytorski]
trirublinė — trijš rublių banknotas. [przypis edytorski]