Potrzebujemy Twojej pomocy!
Na stałe wspiera nas 446 czytelników i czytelniczek.
Niestety, minimalną stabilność działania uzyskamy dopiero przy 500 regularnych darczyńców. Dorzucisz się?
Przypisy
Pierwsza litera: wszystkie | 0-9 | A | B | C | D | E | F | G | H | I | J | K | L | M | N | O | P | Q | R | S | T | U | V | W | X | Y | Z
Według typu: wszystkie | przypisy autorskie | przypisy redaktorów Wolnych Lektur | przypisy źródła | przypisy tłumacza
Według kwalifikatora: wszystkie | anatomiczne | angielski, angielskie | arabski | architektura | astronomia | białoruski | biologia, biologiczny | bez liczby pojedynczej | botanika | celtycki | chemiczny | czasownik | czeski | dawne | drukarstwo, drukowany | dziecięcy | ekonomiczny | filozoficzny | fizyka | francuski | frazeologia, frazeologiczny | geografia, geograficzny | geologia | grecki | gwara, gwarowe | handel, handlowy | hebrajski | hinduski | historia, historyczny | hiszpański | holenderski | ironicznie | islandzki | łacina, łacińskie | literacki, literatura | liczba mnoga | matematyka | medyczne | mineralogia | mitologia | mitologia germańska | mitologia grecka | mitologia rzymska | muzyczny | nieodmienny | niemiecki | norweski | obelżywie | poetyckie | pogardliwe | polski | polityczny | portugalski | pospolity | potocznie | prawo, prawnicze | przenośnie | przestarzałe | przymiotnik | przysłowiowy | psychologia, psychologiczny | regionalne | religijny, religioznawstwo | rodzaj męski | rodzaj nijaki | rosyjski | rodzaj żeński | rzadki | rzeczownik | rzymski | środowiskowy | staropolskie | starożytny | szwedzki | teatralny | techniczny | turecki | ukraiński | węgierski | włoski | wojskowy | wulgarne | żartobliwie | zdrobnienie | żeglarskie | zoologia
Według języka: wszystkie | English | français | Deutsch | lietuvių | polski
Znaleziono 116305 przypisów.
pódźwa (gw.) — pójdźmy; -wa jest końcówką daw. liczby podwójnej. [przypis edytorski]
pódzie (forma gw.) — pójdzie. [przypis edytorski]
pódziema (gw.) — pójdziemy. [przypis edytorski]
pódzies (gw.) — pójdziesz. [przypis edytorski]
pódziesz (gw.) — odejdź, uciekaj (do psa). [przypis edytorski]
pódzi (gw.) — chodź. [przypis edytorski]
pódzi (gw.) — pójdź. [przypis edytorski]
Pójdę do nich za tobą — Pójdę do nich w Twojej sprawie. [przypis edytorski]
pójdę odważony (starop.) — pójdę odważnie. [przypis edytorski]
pójdem — dziś popr.: pójdę. [przypis edytorski]
pójdźcie (daw.) — dziś w zdaniu rozkazującym: chodźcie tu. [przypis edytorski]
pójdź (daw.) — chodź. [przypis edytorski]
pójdź — dziś: chodź. [przypis edytorski]
pójdź (gw.) — tu: chodź. [przypis edytorski]
pójdźma (forma gw.) — pójdźmy. [przypis edytorski]
pójdź sam (daw.) — chodź tu. [przypis edytorski]
pójdźwa (gw.) — pójdźmy, chodźmy. [przypis edytorski]
pójdźże (daw.) — konstrukcja z partykułą wzmacniającą -że. [przypis edytorski]
pójdzie jak po mydle — żart. przekształcenie zwrotu „pójdzie jak po maśle”. [przypis edytorski]
pójdziem (daw.) — dziś: pójdziemy. [przypis edytorski]
Pójdziem, gdy zabrzmi złoty róg — pobrzmiewa tu nawiązanie do ważnego motywu z Wesela Wyspiańskiego. [przypis edytorski]
pójdziemli wszyscy (starop. forma) — konstrukcja z partykułą -li; znaczenie: jeśli pójdziemy wszyscy. [przypis edytorski]
pójdziemyż — czy pójdziemy. [przypis edytorski]
pójdziemyż — konstrukcja z partykułą -że (skróconą do -ż); znaczenie: czy pójdziemy. [przypis edytorski]
pójdziesz za sukienkę korzeniu… — owiną twoimi kartami ważone w sklepie przyprawy. [przypis edytorski]
pójdziewa (gw.) — pójdziemy. [przypis edytorski]
pójdziewa (gw.) — pójdziemy; tu: pójdźmy. [przypis edytorski]
pójrzeć — spojrzeć, popatrzyć. [przypis edytorski]
pójść na haki — forma średniowiecznej egzekucji. [przypis edytorski]
Pójść na marionetki — pójść na przedstawienie teatrzyku lalkowego. [przypis edytorski]
pójść po proszonym chlebie — zacząć żebrać. [przypis edytorski]
pójść w dutepasy — uciec. [przypis edytorski]
pójść w odwłokę — odwlec się, przeciągnąć. [przypis edytorski]
pójść w parobki — zostać parobkiem, sługą w czyimś gospodarstwie. [przypis edytorski]
pójść w rekruty — zostać przymusowo wcielonym do wojska. [przypis edytorski]
pójść w smak (daw.) — spodobać się. [przypis edytorski]
póka żyw — dopóki żyje. [przypis edytorski]
Póki jeszcze trzymam miecz w prawicy, Możecie, dzieci, zdrowo spać! — dwa ostatnie wersy należy zaśpiewać dwukrotnie. [przypis edytorski]
pókim dobrą (daw.) — dziś z M.: pókim dobra. [przypis edytorski]
pókiś żyw a cały! — konstrukcja z ruchomą końcówką czasownika i „a” w funkcji spójnika łącznego, dziś: póki jesteś żyw i cały. [przypis edytorski]
póki stołu stawa (daw.) — póki starczy stołu. [przypis edytorski]
pókiż (daw.) — jak długo, do jakiego czasu. [przypis edytorski]
pókiż (daw.) — tu: dokąd, pokąd. [przypis edytorski]
pókiż tego będzie — sens: jak długo jeszcze będzie trwać ta zabawa? [przypis edytorski]
pókiż — tu: jak długo. [przypis edytorski]
póki (…) zstawa — póki starcza; póki jest. [przypis edytorski]
półbabek — podstarzała kobieta [przypis edytorski]
półbławacie — materiał częściowo bławatny; bławat: daw. cenna tkanina jedwabna. [przypis edytorski]
półboże — dziś: półbóg. [przypis edytorski]
pół czwarta a. półczwarta (daw.) — trzy i pół. [przypis edytorski]
półczwarta (daw.) — trzy i pół. [przypis edytorski]
półczwarta (daw.) — trzy i pół; zwrot jeszcze niekiedy spotykany. [przypis edytorski]
półczwartej (daw.) — trzy i pół. [przypis edytorski]
półdrabek (daw., gw.) — belka w drabinie, podtrzymująca szczeble. [przypis edytorski]
półdrabek (gw.) — długa belka przy drabinie; mowa o podróży wozem drabiniastym. [przypis edytorski]
półdrabek (gw.) — długa belka przy drabinie; prawdopodobnie był to wóz drabiniasty. [przypis edytorski]
półdrabek (gw.) — długa belka przy drabinie. [przypis edytorski]
półdziewica — kobieta mająca kontakty seksualne z mężczyznami, ale zachowująca dziewictwo; określenie zaczerpnięte z powieści fr. pisarza Marcela Prévosta pt. Les Demi-vierges (Półdziewice, 1894). [przypis edytorski]
półdziewica — kobieta mająca kontakty seksualne z mężczyznami, ale zachowująca dziewictwo; określenie zaczerpnięte z powieści fr. pisarza Marcela Prévosta pt. Les Demi-vierges (Półdziewice, 1894). [przypis edytorski]
półdziewica — kobieta mająca kontakty seksualne z mężczyznami, ale zachowująca dziewictwo. [przypis edytorski]
półgarncowy kielich — kielich o pojemności pół garnca, tj. ok. 2 litry. [przypis edytorski]
półgarncowy — o pojemności pół garnca; garniec: daw. jednostka objętości, stosowana w Europie od średniowiecza; w Polsce przedrozbiorowej stanowił 1/32 korca, dzielił się na 4 kwarty i stanowił odpowiednik od 2 do niemal 4 litrów (zależnie od regionu kraju i okresu), zaś jako miara płynów garniec stanowił 1/72 beczki; w XIX w. garniec liczył 4 l. [przypis edytorski]
półgęsek (daw.) — połowa tylnej części gęsi bez nogi i bez kości, obszyta w gęsią skórę i uwędzona. [przypis edytorski]
półgęsek — pół gęsi uwędzonej (bez kości) na surowo i podawanej jako wędlina. [przypis edytorski]
pół godziny czasu — pleonazm; dziś tylko pół godziny. [przypis edytorski]
półimperiał — złota moneta carskiej Rosji, mająca wartość 5 rubli. [przypis edytorski]
Pół jarmarkuś swojej Maryś skupił — dziś: „Pół jarmarku swojej Marysi skupiłeś”; konstrukcja z ruchomą końcówką czasownika. [przypis edytorski]
półk — dziś popr. pisownia: pułk. [przypis edytorski]
półkirysie — półpancerz. [przypis edytorski]
półkopek (daw. a. gw.) — trzydzieści. [przypis edytorski]
półkopieniak (daw.) — krótsza odmiana kopieniaka, sięgająca nieco poniżej pasa; kopieniak: daw. okrycie wierzchnie bez rękawów. [przypis edytorski]
półkornecie (daw.) — mniej bogaty, nieco niższy rodzaj kornetu, kobiecego nakrycia głowy w postaci wysokiego czepca. [przypis edytorski]
półkoszek (daw.) — uplecione z wikliny dwie, duże połówki kosza włożone na wóz. [przypis edytorski]
półkoszek (daw.) — wiklinowa plecionka w kształcie podłużnego kosza bez jednej ścianki, wstawiana na tylną lub przednią połówkę wozu i wyścielająca jego ścianę szczytową, burty i dno; także wóz wyścielony takimi plecionkami. [przypis edytorski]
półkoszek — daw. wóz konny z wykładziną wyplataną z wikliny, w kształcie dwóch połówek kosza. [przypis edytorski]
półkoszek — uplecione z wikliny dwie duże połówki kosza włożone na wóz. [przypis edytorski]
półkoszek — uplecione z wikliny dwie, duże połówki kosza włożone na wóz. [przypis edytorski]
półkoszek — wóz pleciony z wikniny. [przypis edytorski]
półkoszki (daw.) — burty wozu, plecione z wikliny. [przypis edytorski]
półkoszki (daw.) — uplecione z wikliny burty wozu. [przypis edytorski]
półkoszyk a. półkoszek — wiklinowa plecionka w kształcie podłużnego kosza bez jednej ścianki, wstawiana na tylną lub przednią połówkę wozu i wyścielająca jego ścianę szczytową, burty i dno. [przypis edytorski]
półk (starop. forma ort.) — dziś popr.: pułk. [przypis edytorski]
półk (starop. forma ort.) — pułk. [przypis edytorski]
półkule magdeburskie — doświadczenie fizyczne z 1654 r., które zademonstrował w Magdeburgu Otto von Guericke (niem. polityk i uczony, 1602–1686); był to efektowny dowód na istnienie powietrza i działanie ciśnienia. Po wypompowaniu powietrza spomiędzy dwóch doskonale dopasowanych półsfer próbowano je rozdzielić, do czego okazała się niezbędna siła kilkunastu koni. [przypis edytorski]
półkurcze — część kurka w strzelbach skałkowych, przytrzymująca krzesiwo, z którego iskra dobyta uderzeniem kurka zapalała proch na panewce i powodowała wystrzał. [przypis edytorski]
półkwarcie — ok. 0,5 litra a. półlitrowe naczynie. [przypis edytorski]
półkwartek — naczynie o pojemności pół kwarty, tj. ok. ½ l; kwarta: ¼ garnca, tj. ok. 1 l; garniec: daw. miara objętości cieczy, w XIX wieku równa ok. 4 litrom. [przypis edytorski]
półkwaterek (daw.) — naczynie o pojemności 1/8l. [przypis edytorski]
półkwaterek — naczynie (np. kufel) o pojemności pół kwarty; kwarta ang. wynosi 1,136 litra, a więc półkwaterek mieści ok. 0,57. [przypis edytorski]
półłęk — łagodny łuk, wygięcie. [przypis edytorski]
pół łokcia (starop.) — daw. miara długości; łokieć dzielił się na dwie stopy, zatem pół łokcia to stopa (ok. 28–30 cm). [przypis edytorski]
pół litry — dziś popr.: pół litra. [przypis edytorski]
półmiesiąc — półksiężyc. [przypis edytorski]
półmiesiąc — półksiężyc, symbol islamu. [przypis edytorski]
pół mile — dziś popr.: pół mili. [przypis edytorski]
północne zastępy — omowne określenie Rosjan, o wojnie z którymi Sienkiewicz nie mógł w 1884 r. pisać wprost ze względu na cenzurę carską. [przypis edytorski]
pół ósma (daw.) — siedem i pół. [przypis edytorski]
półósma (daw.) — siedem i pół. [przypis edytorski]
półostrów — półwysep. [przypis edytorski]
półowa (daw.) — dziś: połowa. [przypis edytorski]