Wesprzyj

Wspieraj Wolne Lektury

x

5558 free readings you have right to

Language

Footnotes

By first letter: all | 0-9 | A | B | C | D | E | F | G | H | I | J | K | L | M | N | O | P | Q | R | S | T | U | V | W | X | Y | Z

By type: all | author's footnotes | Wolne Lektury editorial footnotes | source editorial footnotes | translator's footnotes

By qualifier: all | dopełniacz | anatomiczne | angielski, angielskie | arabski | architektura | astronomia | białoruski | biologia, biologiczny | bez liczby pojedynczej | botanika | celtycki | chemiczny | chiński | czeski | dawne | dziecięcy | ekonomiczny | filozoficzny | fizyka | francuski | frazeologia, frazeologiczny | geografia, geograficzny | geologia | grecki | gwara, gwarowe | handel, handlowy | hebrajski | hinduski | historia, historyczny | hiszpański | holenderski | ironicznie | islandzki | japoński | język, językowy, językoznawstwo | literacki, literatura | liczba mnoga | matematyka | medyczne | mineralogia | mitologia | mitologia germańska | mitologia grecka | mitologia rzymska | muzyczny | nieodmienny | niemiecki | obelżywie | poetyckie | pogardliwe | polski | polityczny | portugalski | pospolity | potocznie | prawo, prawnicze | przenośnie | przestarzałe | przymiotnik | przysłowiowy | przysłówek | rodzaj męski | rodzaj nijaki | rodzaj żeński | regionalne | religijny, religioznawstwo | rosyjski | rzadki | rzeczownik | rzymski | staropolskie | starożytny | szwedzki | teatralny | techniczny | turecki | ukraiński | wojskowy | wulgarne | węgierski | włoski | zdrobnienie | zoologia | łacina, łacińskie | środowiskowy | żartobliwie

By language: all | English | français | Deutsch | lietuvių | polski


114258 footnotes found

Zaborów — wieś podwarszawska, ok. 25 km od warszawskiego Starego Miasta. [przypis redakcyjny]

zabova (lenk.) — linksmybės. [przypis edytorski]

zabova (sl.) — linksmybės, žaidynės. [przypis edytorski]

zabójce — dziś popr. forma M.lm: zabójcy. [przypis edytorski]

Zabójstwo nie jest grzechem. Jest ono nieraz koniecznym gwałtem wobec opornych i skostniałych form bytu, które przestały być zajmujące — aluzja do filozofii genezyjskiej Juliusza Słowackiego.

zabrać Bośnię i Hercegowinę — Bośnia; kraina w północno–zachodniej części Jugosławii na południe od rzeki Sawy (główne miasto Sarajewo). Hercegowina znajduje się między Bośnią a Czarnogórzem. Po zawarciu pokoju w San Stefano Austria zażądała okupacji Bośni i Hercegowiny, które należały wówczas do Turcji. [przypis redakcyjny]

zabrać — tu: zawrzeć. [przypis edytorski]

zabrali nam Alzację i spory kawał Lotaryngii — Alzacja: wschodnia część Francji między Wogezami a górnym Renem. Lotaryngia: — między Wogezami i Szampanią. Po klęsce Francji w wojnie 1870–1871 Alzacja i część Lotaryngii zostały przyłączone do Niemiec. [przypis redakcyjny]

zabraniają prawa platońskie podróżować przed czterdziestym albo pięćdziesiątym rokiem (…) — por. Platon, Prawa, XII.

zabrnęlim — forma skrócona od: zabrnęliśmy. [przypis edytorski]

zabronić trzeba — długo ten zwyczaj niegodziwy trwał jako w innym, tak mianowicie w naszym narodzie, mimo grożące klątwą kościelne i papieskie prawa, mimo dzikość nieludzkiego postępku mszczenia się lekkiej częstokroć krzywdy, mimo konstytucją anno 1588 de duellis wyraźnie zabraniającą i karę stanowiącą w te słowa: Uchwalamy, aby żaden szlachcic szlachcica na duellum nie wyzywał, a wyzwany aby się nie stawił… a ktory się przeciw temu postanowieniu ważył tego czynić, wtedy ma siedzieć pół roku w wieży i sześćdziesiąt grzywien dać, o co forum w ziemstwie. A co dziwniejsza, że ten hańbę czyniący chrześciańskiemu imieniowi zwyczaj i dotychczas trwa. Przeto nic sprawiedliwszego być nie mogłoby, jako zabronienie prawem i obostrzenie tej zuchwałych ludzi porywczości. [przypis edytorski]

zabronić — tu: obronić, nie dopuścić do czegoś. [przypis edytorski]

zabronił Ichtiofagom żywić się rybą — to nie może się odnosić do wszystkich Ichtiofagów, którzy zamieszkują wybrzeże długie na dziesięć tysięcy stadiów. W jaki sposób Aleksander zdołałby im dostarczyć żywności? Jak nakazałby im posłuch? Może tu być mowa jedynie o paru poszczególnych ludach. Nearch w książce Rerum Indicarum powiada, iż na końcu tego wybrzeża, od strony Persji, znalazł ludy mniej rybożerne. Sądziłbym, że rozkaz Aleksandra tyczył tej okolicy lub innej, jeszcze bliższej Persów. [przypis autorski]

zabronione im było handlować w Sycylii — w części podległej Kartagińczykom. [przypis autorski]

zabrukany — pobrudzony. [przypis edytorski]

zabrzeżysto — z wysokimi brzegami, stromo, spadzisto. [przypis redakcyjny]

zabrzękły — dziś popr.: zabrzęczały. [przypis edytorski]

zabycie (daw., z rus.) — zapomnienie. [przypis edytorski]

zabyć (daw., reg.) — zapomnieć. [przypis edytorski]

zabyć (reg.) — zapomnieć. [przypis edytorski]

zabył (gw., daw.) — zapomniał, przebaczył. [przypis autorski]

zabyty (daw.) — zapomniany. [przypis edytorski]

zabywać (daw., gw.) — zapominać. [przypis redakcyjny]

zabywać — zapominać. [przypis edytorski]

Zachariasz (bibl.) — kapłan żydowski, ojciec Jana Chrzciciela. [przypis edytorski]

zachcenie — zachcianka. [przypis edytorski]

Zachciało się Chmielowi Czaplińskiej czy też Czaplińskiemu Chmielnickiej — powstanie Chmielnickiego poprzedził konflikt pomiędzy nim a Czaplińskim o nieznaną z imienia kobietę, zwaną „Heleną kresową” (w nawiązaniu do Heleny Trojańskiej), która najpierw była kochanką Chmielnickiego, a potem żoną Czaplińskiego. [przypis redakcyjny]

zachciéwa — dziś popr.: zachciewa; tu daw. wymowa: zachciwa, wyraz zrymowany z osobliwa. [przypis edytorski]

zachęca ich (…) naciera — por.: „Commanding, aiding, animating all” w Larze Byrona (II, 15). Sytuacja jednak podobniejsza w Korsarzu, gdzie Konrad jest w podobnym zupełnie położeniu jak Wacław tutaj i Seid podobną gra rolę jak tutaj Han; zachęca ich — błąd; powinno być zachęca je (hufce). [przypis redakcyjny]

zachęt — dziś popr.: zachęta. [przypis edytorski]

Zachęta — galeria sztuki w Warszawie, narodowa instytucja kultury; jej gmach został zbudowany w roku 1900 staraniem Towarzystwa Zachęty Sztuk Pięknych. [przypis edytorski]

zachloroformować — otruć chloroformem, używanym jako rozpuszczalnik silnie trującym płynem o wzorze chemicznym CHCl3. [przypis edytorski]

zachłysta się — dziś: zachłystuje się. [przypis edytorski]

zachłyśniony — dziś popr.: zachłyśnięty. [przypis edytorski]

Zachodniego Nieba — tzn. Indii. [przypis tłumacza]

zachodowa (daw.) — przym. od rzecz. zachód. [przypis edytorski]

zachodowa — dziś popr.: zachodnia. [przypis edytorski]

zachodzić od spasi (daw.) — przeszkadzać w wyrządzeniu szkody. [przypis redakcyjny]

zachorzeć (daw.) — dziś: zachorować. [przypis edytorski]

zachorzeć (gw.) — zachorować. [przypis edytorski]

zachować możność odwrotu (…) Na wzór Partów — mieszkańcy staroż. państwa Partów (ok. 238 p.n.e.–226 n.e.), położonego w większości na terenie dzisiejszego Iranu, uwikłanego w liczne wojny z Rzymem; znani byli z używania taktyki polegającej na okrążaniu przeciwnika przez atakujących konnych łuczników oraz pozorowanej lub prawdziwej ucieczki połączonej z ciągłym ostrzałem z łuków. [przypis edytorski]

Zachowałem sobie siedem tysięcy — Rz 11, 5. [przypis tłumacza]

zachowanie (daw.) — szacunek, poważanie. [przypis edytorski]

zachowanie (daw.) — szacunek. [przypis edytorski]

zachód — staranie, wysiłek. [przypis edytorski]

zachód — trud, wysiłek. [przypis edytorski]

Zachód — [tu:] Stany Ameryki Płn., położone na zachód od Missisipi. [przypis redakcyjny]

zachód — tu: staranie, wysiłek. [przypis edytorski]

zachrzęszczały — dziś popr. zachrzęściły. [przypis edytorski]

zachrzypły — dziś: zachrypły. [przypis edytorski]

zachrzypnąć — dziś popr.: zachrypnąć. [przypis edytorski]

zachwat (z ros. захват) — przejęcie, przejęcie władzy, zdobycie. [przypis edytorski]

zachwiany słowy (daw.) — dziś popr.: zachwiany słowami a. zachwiany przez słowa. [przypis edytorski]

zachwiewać — dziś popr. tylko: chwiać. [przypis edytorski]

zachwycić (daw.) — pochwycić, przechwycić. [przypis edytorski]

zachwycić (daw.) — pochwycić. [przypis edytorski]

zachwycić — tu: pochwycić. [przypis edytorski]

zachwycić — tu: pochwycić, uchwycić. [przypis edytorski]

zachwycić — tu: przechwycić; zauważyć. [przypis edytorski]

zachwycić — tu: przejąć, zdobyć. [przypis edytorski]

zachwycić — tu: schwytać. [przypis edytorski]

zachwycić — tu: złapać, schwycić; zachwycił w oczy bystre — zobaczył, zauważył spostrzegawczymi oczami. [przypis edytorski]

zachychotać — dziś: zachichotać; oba malce zachychotały, dziś: obaj malcy zachichotali. [przypis edytorski]

zaciąć konie — popędzić konie, uderzając je biczem. [przypis edytorski]

zaciąć się (daw.) — uprzeć się. [przypis edytorski]

zaciąć się (daw.) — uprzeć się, zawziąć się. [przypis edytorski]

zaciąg (daw.) — [tu:] spór, nienawiść. [przypis redakcyjny]

zaciągać — tu: mówić z akcentem rosyjskim, z właściwą dla rosyjskiego melodią. [przypis edytorski]

zaciągał też (…) krewny mój — werbowanych ochotników opłacano z 1/4 (tj. kwarty) dochodów z dóbr królewskich (stąd oddziały te nazywano wojskiem kwarcianym w przeciwieństwie do pospolitego ruszenia, do którego był obowiązany każdy szlachcic zdolny do noszenia broni); zaciągi przeprowadzali dowódcy, wypłacając z góry część żołdu. [przypis edytorski]

zaciągi — werbunek ochotników. [przypis redakcyjny]

zaciągów — grup ludzi werbowanych do wojska (od: zaciągać do wojska). [przypis edytorski]

zaciec się — zapędzić się, zagalopować. [przypis redakcyjny]

zacieczony — pogrążony. [przypis edytorski]

zaciekać się (daw.) — zagłębiać się, prowadzić dociekania. [przypis edytorski]

zaciekłe — tu: te, co się zaciekły, za daleko od kosza posunęły. [przypis redakcyjny]

zaciemić — dziś: zaciemnić. [przypis edytorski]

zaciemnion — zamroczony. [przypis edytorski]

Close

* Loading