Przypisy | WolneLektury.pl

sposób zły — składania zaprzysiężonych zeznań o intracie (deklaracyjny). [przypis redakcyjny]

Stanisław Staszic, Przestrogi dla Polski (źródło na Platformie Redakcyjnej)

sposponował — dziś popr.: spostponował. [przypis edytorski]

Gabriela Zapolska, Menażeria ludzka, Oślica (źródło na Platformie Redakcyjnej)

sposponowanie — dziś popr.: spostponowanie, obraza, poniżenie. [przypis edytorski]

Gabriela Zapolska, Korale Maciejowej (źródło na Platformie Redakcyjnej)

sposponowawszy — [właśc.] spostponowawszy; poniżywszy, obraziwszy. [przypis redakcyjny]

Jędrzej Kitowicz, Opis obyczajów i zwyczajów za panowania Augusta III (źródło na Platformie Redakcyjnej)

spostponować (daw.) — obrazić, zlekceważyć. [przypis edytorski]

Henryk Sienkiewicz, Ogniem i mieczem, Ogniem i mieczem, tom drugi (źródło na Platformie Redakcyjnej)

spostponować (daw.) — potraktować w sposób nacechowany pogardą. [przypis edytorski]

Owidiusz , Sztuka kochania (źródło na Platformie Redakcyjnej)

spostponować — potraktować z pogardą. [przypis edytorski]

Cezary Jellenta, Wielki zmierzch (źródło na Platformie Redakcyjnej)

spostponować (z łac.) — obrazić, poniżyć. [przypis edytorski]

Władysław Stanisław Reymont, Sprawiedliwie (źródło na Platformie Redakcyjnej)

spostponować (z łac.) — obrazić, zhańbić, upokorzyć. [przypis edytorski]

Henryk Sienkiewicz, Potop, Potop, tom drugi (źródło na Platformie Redakcyjnej)

spostponować (z łac.) — obrazić, zlekceważyć. [przypis edytorski]

Henryk Sienkiewicz, Potop, Potop, tom drugi (źródło na Platformie Redakcyjnej)

Henryk Sienkiewicz, Potop, Potop, tom trzeci (źródło na Platformie Redakcyjnej)

spostponować (z łac.) — obrazić, zlekceważyć. [przypis redakcyjny]

Henryk Sienkiewicz, Potop, Potop, tom pierwszy (źródło na Platformie Redakcyjnej)

spostponować (z łac. postpono, postponere) — obrazić, poniżyć. [przypis edytorski]

Henryk Sienkiewicz, Potop, Potop, tom drugi (źródło na Platformie Redakcyjnej)

spostponować (z łac.) — zlekceważyć. [przypis edytorski]

Henryk Sienkiewicz, Pan Wołodyjowski (źródło na Platformie Redakcyjnej)

spostrzegam Maupertuisa (…). Powstaje od stołu przyjaciela, który jest największym z królów — W wyd. 1751 czytamy: „(…) księcia, stanowiącego, że się tak wyrażę, przedmiot czci czy podziwu Europy”. [przypis tłumacza]

Julien Offray de La Mettrie, Człowiek-maszyna (źródło na Platformie Redakcyjnej)

Spostrzeganie jest to świadomość empiryczna… — ustęp od: „Spostrzeganie jest to (…)” do: „(…) wpływu na zmysł” jest dodatkiem drugiego wydania. [przypis tłumacza]

Immanuel Kant, Krytyka czystego rozumu (źródło na Platformie Redakcyjnej)

spostrzegłszy się z Mowglim w bambusowych zaroślach — zobaczywszy, że jest z Mowglim w bambusowych zaroślach. [przypis edytorski]

Rudyard Kipling, Druga księga dżungli (źródło na Platformie Redakcyjnej)

…spostrzegłszy to, przeszkodziłem temu — Arystoteles i towarzysze zaczęli obwarowywać wąski skalisty półwysep Eetoneję, zamykający port tak, że tylko wąski dostęp był od morza otwarty. Tam były ogromne spichrze państwowe, zbudowane przez Peryklesa. Od strony lądu i morza był ten półwysep obwarowany, oligarchowie przystąpili do zamknięcia go murem od strony portu (wschodniej), tak by powstała zamknięta w sobie mała twierdza, panująca nad portem, dzięki której mogliby, kogo zechcą, wpuścić do przystani, a aprowizację Aten mieliby w swym ręku (spichrze). Teramenes dorozumiał się, że radykalni oligarchowie za cenę utrzymania się przy władzy zrezygnują nawet z niepodległości i wpuszczą do portu Spartan. Flota spartańska ruszyła w kierunku Eubei — wyglądało to, jakby ją oligarchowie wezwali do Pireusu. Teramenes rozpoczął silniejszą opozycję. Pracujący nad zbudowaniem muru hoplici zbuntowali się i aresztowali nawet swego stratega, radykalnego oligarchę Aleksyklesa. Teramenes, zagrożony przez radykałów, dopatrujących się w tym jego roboty, uniknął niebezpieczeństwa w ten sposób, że oświadczył, iż idzie na pomoc koledze. Złajał hoplitów, ale na ich pytanie, czy w dobrym celu buduje się tę twierdzę i czy nie lepiej byłoby ją zburzyć, odrzekł, iż podziela ich zdanie, że zburzyć byłoby lepiej. Mur więc zburzono, Aleksyklesa wypuszczono. Chwilowo doszło między hoplitami a rządem do zgody. Ale przejazd floty lacedemońskiej przez Zatokę Sarońską wzdłuż Salaminy i zajęcie przez Lacedemończyków Eubei położyły kres rządom Czterystu (zob. str. 278, uw. 3). [przypis tłumacza]

Ksenofont , Wybór pism (źródło na Platformie Redakcyjnej)

Spostrzeżono, na przykład, że pewien sławny poeta łączy (w swym portrecie) wyraz łotra z ogniem Prometeja — Zdanie opuszczone w wyd. 1751 r. zapewne przez wzgląd na Voltaire'a, bawiącego wówczas jednocześnie z autorem na dworze poczdamskim. Voltaire nie darował jednak nigdy de la Mettriemu tej zaczepki osobistej, zwłaszcza zaś złośliwego nawiasu: „w swym portrecie”. Kiedy ktoś doniósł de la Mettriemu, że żart jego doprowadził Voltaire'a do wściekłości, odrzekł autor, że cofa częściowo poprzednie słowa, ile że słuszna jest tylko połowa żartu (dotycząca „wyrazu łotra”). [przypis tłumacza]

Julien Offray de La Mettrie, Człowiek-maszyna (źródło na Platformie Redakcyjnej)

sposzyty — zszyty. [przypis edytorski]

Dante Alighieri, Boska Komedia, Boska komedia, Czyściec (źródło na Platformie Redakcyjnej)

sposzywać (starop.) — przerabiać; [poprzeszywać inaczej]. [przypis redakcyjny]

Mikołaj Rej, Żywot człowieka poczciwego (źródło na Platformie Redakcyjnej)

spośród czterech istniejących — tu: spośród czterech obecnych. [przypis edytorski]

Anatole France, Poglądy księdza Hieronima Coignarda (źródło na Platformie Redakcyjnej)

spośród dzieci przysiedleńców zamieszkałych przy was możecie kupować — Raszi wyjaśnia, że chodzi o tych, którzy przybyli z okolicznych krain, by poślubić kobiety kanaanejskie, status dzieci z takiego związku podąża za statusem ojca i nie należą one do ludów Kanaanu, spośród nich wolno było nabywać niewolników, zob. Raszi do 25:45 [1]. [przypis tradycyjny]

Księga Kapłańska. Leviticus. Wajikra (źródło na Platformie Redakcyjnej)

spośród krzewu — „Miejsce pełne cierni jest rytualnie czyste, jako że ani człowiek ani zwierzę nie może tam postawić nogi, dlatego [Bóg] objawił się [Mojżeszowi właśnie] tam”, zob. Tur do 3:4. [przypis tradycyjny]

Księga Wyjścia. Exodus. Szemot (źródło na Platformie Redakcyjnej)

spośród nich samych (…) wyniszcza się coraz to więcej — w domyśle: ludzi. [przypis edytorski]

Ksawery Pruszyński, Palestyna po raz trzeci (źródło na Platformie Redakcyjnej)

spotkać się — tu: w bezpośredniej walce. [przypis redakcyjny]

Ignacy Krasicki, Bajki i przypowieści, Jastrząb i sokół (źródło na Platformie Redakcyjnej)

spotkaliśmy państwo Matacz — dziś popr. z B.: spotkaliśmy państwa Matacz. [przypis edytorski]

Władysław Stanisław Reymont, Z pamiętnika (źródło na Platformie Redakcyjnej)

spotkał był — przykład użycia czasu zaprzeszłego, wyrażającego czynność wcześniejszą niż opisana czasem przeszłym; znaczenie: spotkał wcześniej, uprzednio. [przypis edytorski]

Maurice Maeterlinck, Joyzella (źródło na Platformie Redakcyjnej)

spotkałem był — forma czasu zaprzeszłego dla czynności wielokrotnej, ponawianej; inaczej: spotkałem wcześniej (dawniej, uprzednio). [przypis edytorski]

Charles Dickens, Dawid Copperfield, Dawid Copperfield, tom pierwszy (źródło na Platformie Redakcyjnej)

Spotkało cię (…) nieszczęście — w piwnicach domu Grabowskich odkryto skład broni, wskutek czego ojciec Wandy, Jan, dostał się do Cytadeli, do dziesiątego pawilonu, gdzie trzymano go pół roku. [przypis redakcyjny]

Narcyza Żmichowska, Narcyssa i Wanda (źródło na Platformie Redakcyjnej)

spotkamy się (…) u Barbina — cytat z komedii Moliera Uczone białogłowy (akt III, scena V); Claude Barbin (ok. 1628–1698): paryski księgarz, wydawca m.in. Moliera i La Fontaine'a. [przypis edytorski]

Honoré de Balzac, Stracone złudzenia, Wielki człowiek z prowincji w Paryżu (źródło na Platformie Redakcyjnej)

Spotkanie naznaczone (…) przy wyjściu z Opery — patrz List LXXIV. [przypis tłumacza]

Pierre Choderlos de Laclos, Niebezpieczne związki, Niebezpieczne związki, tom pierwszy (źródło na Platformie Redakcyjnej)

spotknąć się — dziś: potknąć się. [przypis edytorski]

Juliusz Słowacki, Anhelli (źródło na Platformie Redakcyjnej)

spotniały — pokryty potem. [przypis edytorski]

Helena Janina Pajzderska, Wyżebrana godzina (źródło na Platformie Redakcyjnej)

spotrafić (gw.) — zdołać, dać radę. [przypis edytorski]

Andrzej Strug, Dzieje jednego pocisku (źródło na Platformie Redakcyjnej)

spotrzebować (daw.) — zużyć. [przypis edytorski]

Antonina Domańska, Hanusia Wierzynkówna (źródło na Platformie Redakcyjnej)

Bruno Jasieński, Palę Paryż (źródło na Platformie Redakcyjnej)

spotrzebować — zapewnić. [przypis edytorski]

Kazimierz Deczyński, Żywot chłopa polskiego na początku XIX stulecia (źródło na Platformie Redakcyjnej)

spotrzebowywać (daw.) — zużywać. [przypis edytorski]

Eliza Orzeszkowa, Kilka słów o kobietach (źródło na Platformie Redakcyjnej)

spotwarzanymi — Port-Royal. [przypis tłumacza]

Blaise Pascal, Myśli (źródło na Platformie Redakcyjnej)

spotyka się książki, gdzie jest mowa o duszy i o sercu — wycieczka przeciw głośnemu współczesnemu pedagogowi Charlesowi Rollin (1661–1741), który w swoim Traktacie o nauczaniu (Traité des études) posługuje się często wyrażeniem: „serce i dusza”. [przypis tłumacza]

François-Marie Arouet (Voltaire / Wolter), Zadig czyli Los (źródło na Platformie Redakcyjnej)

spotykały (…) Republikany — dziś popr.: spotkali republikanie. [przypis edytorski]

Juliusz Słowacki, Wspomnienie pani de St. Marcel z domu Chauveaux (źródło na Platformie Redakcyjnej)

spotykasz ładną kobietę galopującą w parku — Montagnola, 13 kwietnia 1819. [przypis autorski]

Marie Beyle (Stendhal), O miłości (źródło na Platformie Redakcyjnej)

spoważniony — uhonorowany. [przypis redakcyjny]

Ignacy Krasicki, Bajki nowe, Puchacze (źródło na Platformie Redakcyjnej)

Spowiadający zbójcę w jego jamie — Za czasów Dantego, zbójców wrzucano głową do świeżo wykopanego dołu i w tej postawie żywcem zasypywano ich ziemią. [przypis redakcyjny]

Dante Alighieri, Boska Komedia, Boska komedia, Piekło (źródło na Platformie Redakcyjnej)

Spowiadajcie się jedni przed drugimi — Jk 5, 16. [przypis edytorski]

Aleksander Dumas (ojciec), Trzej muszkieterowie, Trzej muszkieterowie, tom pierwszy (źródło na Platformie Redakcyjnej)

spowicie — okrycie, otulenie. [przypis redakcyjny]

Bolesław Leśmian, Napój cienisty, W nicość śniąca się droga (cykl), Pan Błyszczyński (źródło na Platformie Redakcyjnej)

Bolesław Leśmian, Napój cienisty, Powieść o rozumnej dziewczynie (cykl), Sen (źródło na Platformie Redakcyjnej)

spowiedałem (daw.) — dziś popr.: spowiadałem. [przypis edytorski]

Wacław Potocki, O fraszkach (źródło na Platformie Redakcyjnej)

„Spowiedzią powszechną” (…) zwie Antoni Potocki twórczość Młodej Polski do roku 1900 — A. Potocki, Polska literatura współczesna, Warszawa 1911, II, s. 38. [przypis autorski]

Kazimierz Wyka, Modernizm polski (źródło na Platformie Redakcyjnej)

spowiedzie — dziś popr. M.lm: spowiedzi. [przypis edytorski]

Stefan Żeromski, Dzieje grzechu (źródło na Platformie Redakcyjnej)

Spowiedź dziecięcia wieku — powieść romantyczna Alfreda de Musseta (1810–1857), wyd. w 1826, napisana na podstawie przeżyć autora, mająca formę wyznań rozgoryczonego narratora rozliczającego się ze swoją miłosną przeszłością. [przypis edytorski]

François-René de Chateaubriand, Atala (źródło na Platformie Redakcyjnej)

Spowiedź — krótka rozprawa Lwa Tołstoja (1828–1910), napisana w latach 1879–1880. [przypis edytorski]

Iwan Bunin, Wieś (źródło na Platformie Redakcyjnej)

spowinąć — dokładnie owinąć. [przypis edytorski]

Maria Rodziewiczówna, Joan. VIII 1-12 (źródło na Platformie Redakcyjnej)

spowinięte — inaczej: otoczone. [przypis edytorski]

Jerzy Liebert, Druga ojczyzna (tomik), Do młodzieńca z obrazu Maas'a (źródło na Platformie Redakcyjnej)

spowinięty — dziś popr.: spowity. [przypis redakcyjny]

Edgar Allan Poe, Berenice (źródło na Platformie Redakcyjnej)

spowinowacisz (starop.) — ujmiesz, zobowiążesz. [przypis redakcyjny]

Mikołaj Rej, Żywot człowieka poczciwego (źródło na Platformie Redakcyjnej)

spowinowacony — tu: powiązany więzią podobną do rodzinnej. [przypis edytorski]

Juliusz Słowacki, Sen srebrny Salomei (źródło na Platformie Redakcyjnej)

spowinować się — hebr. rdzeń יָבַם (jawam) odnosi się do tzw. jibumu czyli małżeństwa lewirackiego (lewiratu): jeśli mężczyzna umierał bezdzietnie, jego brat miał obowiązek poślubić wdowę po nim, a dziecko spłodzone z tego związku było uważane za spadkobiercę zmarłego brata. Z tego obowiązku można zostać zwolnionym przeprowadzając ceremonię zwaną chalica. Podstawowe szczegóły tego prawa podane są w Ks. Powtórzonego Prawa 25:5-10. [przypis edytorski]

Genesis. Księga Rodzaju. Bereszit (źródło na Platformie Redakcyjnej)

spowodować defiladę wszystkich nazwisk — francuski obyczaj każe wyszczególnić na karcie z zawiadomieniem o śmierci wszystkie najdalsze nawet pokrewieństwa i powinowactwa, dając w ten sposób pole dla turnieju próżności. [przypis autorski]

Tadeusz Boy-Żeleński, Proust i jego świat (źródło na Platformie Redakcyjnej)

spowodywać (neol.) — forma ciągła czasownika „powodować”: powodować ciągle, raz za razem. [przypis edytorski]

Stanisław Brzozowski, Legenda Młodej Polski (źródło na Platformie Redakcyjnej)

spowolnieć — tu: spokornieć; zachowywać się „po (według) czyjejś woli”. [przypis edytorski]

Józef Ignacy Kraszewski, Stara baśń, Stara baśń, tom pierwszy (źródło na Platformie Redakcyjnej)

spowszednieć — stać się zwyczajnym, utracić czar nowości. [przypis edytorski]

Kornel Makuszyński, Awantura o Basię (źródło na Platformie Redakcyjnej)

spoza ogrodzenia — dziś raczej: zza ogrodzenia. [przypis edytorski]

Janusz Korczak, Ludzie są dobrzy (źródło na Platformie Redakcyjnej)

spozierać (daw., gw.) — patrzeć, spoglądać. [przypis edytorski]

Zygmunt Krasiński, Irydion (źródło na Platformie Redakcyjnej)

spozierać (daw., gw.) — spoglądać. [przypis edytorski]

Kornel Makuszyński, Szatan z siódmej klasy (źródło na Platformie Redakcyjnej)

spozierać (daw.) — patrzeć. [przypis edytorski]

Bolesław Leśmian, Łąka (tom), Ponad brzegami (cykl), Don Kichot (źródło na Platformie Redakcyjnej)

spozierać (daw.) — spoglądać, patrzeć. [przypis edytorski]

Stanisław Brzozowski, Widma moich współczesnych (źródło na Platformie Redakcyjnej)

spozierać (daw.) — spoglądać. [przypis edytorski]

Kornel Makuszyński, O dwóch takich, co ukradli księżyc (źródło na Platformie Redakcyjnej)

William Shakespeare (Szekspir), Dwaj panowie z Werony (źródło na Platformie Redakcyjnej)

Henryk Sienkiewicz, Krzyżacy, Krzyżacy, tom pierwszy (źródło na Platformie Redakcyjnej)

spozierać (gw.) — patrzeć. [przypis edytorski]

Michał Bałucki, Za chlebem (Góralu, czy ci nie żal...) (źródło na Platformie Redakcyjnej)

Franciszek Mirandola, Tropy, Zatruta studnia (źródło na Platformie Redakcyjnej)

spozierać (gw.) — spoglądać, patrzeć. [przypis edytorski]

Władysław Stanisław Reymont, Chłopi, Chłopi, Część czwarta - Lato (źródło na Platformie Redakcyjnej)

spozierać (gw.) — spoglądać. [przypis edytorski]

Władysław Stanisław Reymont, Chłopi, Chłopi, Część czwarta - Lato (źródło na Platformie Redakcyjnej)

spozierać — patrzeć. [przypis edytorski]

Friedrich Nietzsche, Tako rzecze Zaratustra (źródło na Platformie Redakcyjnej)

spozierać — spoglądać. [przypis edytorski]

Juliusz Słowacki, Sen srebrny Salomei (źródło na Platformie Redakcyjnej)

Kornel Ujejski, Maraton (źródło na Platformie Redakcyjnej)

spozierały — patrzyły, spoglądały. [przypis edytorski]

Artur Oppman, Legendy warszawskie, Syrena (źródło na Platformie Redakcyjnej)

spoznała — rozpoznała. [przypis edytorski]

Stefan Grabiński, W pomrokach wiary, Pomsta ziemi (źródło na Platformie Redakcyjnej)

spoźniony — dziś popr. pisownia: spóźniony. [przypis edytorski]

Józef Ignacy Kraszewski, Anafielas, Anafielas. Pieśń III. Witoldowe boje (źródło na Platformie Redakcyjnej)

spód wozu strzaskany przez smoka i był, i nie jest zarazem dla oka — Ponieważ władza stolicy apostolskiej w niczym uszczerbiona być nie może, widzenie wozu, który tu jest symbolem tejże świętej stolicy, ze spodem strzaskanym przez smoka, było tylko pozornym, w celu obudzenia przestrachu i bojaźni grzeszników. [przypis redakcyjny]

Dante Alighieri, Boska Komedia, Boska komedia, Czyściec (źródło na Platformie Redakcyjnej)

Spódnicę na twym zawiesimy grobie. — w późn. wyd. uzupełniono tłumaczenie, dodając po tym wersie: „Coś krzywo patrzysz i lica masz blade,/ W twych oczach widzę ołowianą szpadę”. [przypis edytorski]

William Shakespeare (Szekspir), Stracone zachody miłości (źródło na Platformie Redakcyjnej)

spójnia — tu: więź, związek. [przypis edytorski]

Robert Louis Stevenson, Pawilon wśród wydm (źródło na Platformie Redakcyjnej)

Spójrz i, jeżeli raczysz, to przeczytaj — tu Antoniusz pokazuje list Kleopatrze. [przypis tłumacza]

William Shakespeare (Szekspir), Antoniusz i Kleopatra (źródło na Platformie Redakcyjnej)

spójrzcie na wygląd człowieka zatopionego w jakichś studiach (…) jak gdyby pozbawiony życia, wyprowadzony sam z siebie jakowąś ekstazą — Ustęp ten, opisujący człowieka zatopionego w studiach, należy do klasycznych w lit. francuskiej. [przypis tłumacza]

François Rabelais, Gargantua i Pantagruel (źródło na Platformie Redakcyjnej)

spójrzeć — dziś popr. pisownia: spojrzeć. [przypis edytorski]

Józef Ignacy Kraszewski, Anafielas, Anafielas. Pieśń I. Witolorauda (źródło na Platformie Redakcyjnej)