Wesprzyj Wolne Lektury 1,5% podatku — to nic nie kosztuje! Wpisz KRS 00000 70056 i nazwę fundacji Wolne Lektury do deklaracji podatkowej. Masz czas tylko do końca kwietnia :)
Przypisy
Pierwsza litera: wszystkie | 0-9 | A | B | C | D | E | F | G | H | I | J | K | L | M | N | O | P | Q | R | S | T | U | V | W | X | Y | Z
Według typu: wszystkie | przypisy autorskie | przypisy redaktorów Wolnych Lektur | przypisy źródła | przypisy tłumacza
Według kwalifikatora: wszystkie | anatomiczne | angielski, angielskie | architektura | astronomia | białoruski | biologia, biologiczny | botanika | chemiczny | czeski | dawne | filozoficzny | fizyka | francuski | frazeologia, frazeologiczny | grecki | gwara, gwarowe | hebrajski | historia, historyczny | hiszpański | holenderski | ironicznie | język, językowy, językoznawstwo | łacina, łacińskie | literacki, literatura | liczba mnoga | matematyka | medyczne | mitologia | mitologia grecka | mitologia rzymska | muzyczny | niemiecki | poetyckie | pogardliwe | portugalski | potocznie | przenośnie | przestarzałe | regionalne | religijny, religioznawstwo | rodzaj męski | rodzaj nijaki | rosyjski | rodzaj żeński | rzadki | rzeczownik | środowiskowy | staropolskie | turecki | ukraiński | węgierski | włoski | wojskowy | wulgarne | żartobliwie
Według języka: wszystkie | English | français | Deutsch | lietuvių | polski
Znaleziono 18193 przypisów.
pójdź (daw.) — chodź. [przypis edytorski]
pójdź — dziś: chodź. [przypis edytorski]
pójdź (gw.) — tu: chodź. [przypis edytorski]
pójdźma (forma gw.) — pójdźmy. [przypis edytorski]
pójdź sam (daw.) — chodź tu. [przypis edytorski]
pójdźwa (gw.) — pójdźmy, chodźmy. [przypis edytorski]
pójdźże (daw.) — konstrukcja z partykułą wzmacniającą -że. [przypis edytorski]
Pójdź zaprzysiąc mi wiarę; reszty czas dokona — Vient m'engager ta foi; le temps fera le reste. [przypis tłumacza]
pójdzie jak po mydle — żart. przekształcenie zwrotu „pójdzie jak po maśle”. [przypis edytorski]
pójdziem (daw.) — dziś: pójdziemy. [przypis edytorski]
Pójdziem, gdy zabrzmi złoty róg — pobrzmiewa tu nawiązanie do ważnego motywu z Wesela Wyspiańskiego. [przypis edytorski]
pójdziemli wszyscy (starop. forma) — konstrukcja z partykułą -li; znaczenie: jeśli pójdziemy wszyscy. [przypis edytorski]
pójdziemyż — czy pójdziemy. [przypis edytorski]
pójdziemyż — konstrukcja z partykułą -że (skróconą do -ż); znaczenie: czy pójdziemy. [przypis edytorski]
pójdziesz za drzwi, jak wdowa — wdowa, vidua, oznacza nie tylko żonę po śmierci męża, ale w ogóle żonę pozbawioną męża, a więc zarówno żonę rozwiedzioną, jak na razie z dala od męża pozostającą (np. Penelopa). Menechmus grozi tu żonie wypędzeniem jej z domu. [przypis tłumacza]
pójdziesz za sukienkę korzeniu… — owiną twoimi kartami ważone w sklepie przyprawy. [przypis edytorski]
pójdziewa (gw.) — pójdziemy. [przypis edytorski]
pójdziewa (gw.) — pójdziemy; tu: pójdźmy. [przypis edytorski]
pójrzeć — spojrzeć, popatrzyć. [przypis edytorski]
pójść na haki — forma średniowiecznej egzekucji. [przypis edytorski]
Pójść na marionetki — pójść na przedstawienie teatrzyku lalkowego. [przypis edytorski]
pójść po proszonym chlebie — zacząć żebrać. [przypis edytorski]
pójść w dutepasy — uciec. [przypis edytorski]
pójść w odwłokę — odwlec się, przeciągnąć. [przypis edytorski]
pójść w parobki — zostać parobkiem, sługą w czyimś gospodarstwie. [przypis edytorski]
pójść w rekruty — zostać przymusowo wcielonym do wojska. [przypis edytorski]
pójść w smak (daw.) — spodobać się. [przypis edytorski]
póka żyw — dopóki żyje. [przypis edytorski]
Póki czas nam słodko bieży (…) wrażenie wszelkiej rozkoszy wytrzyma — Treść tej mowy jest taka: nasza istota duchowa stanie się doskonalsza, kiedy z arcymiłością na nowo się zespolimy. Wtedy będziemy głębiej spoglądać i żywiej świecić. Ale i nasze ciała staną się zarazem doskonalszymi i jeszcze mocniej świecić będą, jak nasz blask teraźniejszy. I nasze oczy, wzmocnione w stosunku użycia niebieskich rozkoszy, będą mogły używać i znosić ten blask zbyteczny. [przypis redakcyjny]
póki jeszcze kamienny w polu słup nie stoję — dopóki jeszcze nie zamieniłem się w kamień; zob. też w. 25 o skamieniałej Niobe. [przypis redakcyjny]
Póki jeszcze trzymam miecz w prawicy, Możecie, dzieci, zdrowo spać! — dwa ostatnie wersy należy zaśpiewać dwukrotnie. [przypis edytorski]
pókim dobrą (daw.) — dziś z M.: pókim dobra. [przypis edytorski]
pókiś żyw a cały! — konstrukcja z ruchomą końcówką czasownika i „a” w funkcji spójnika łącznego, dziś: póki jesteś żyw i cały. [przypis edytorski]
Póki (…) spłodził. — Znów komiczny niestosunek między hartem duszy Alcesta, tym hartem, który w godnych jego okolicznościach zrobiłby zeń pewnie bohatera, a błahością przedmiotu. A sprawcą tego zdrobnienia charakteru są znów rączki Celimeny, gdyż wysiadując w jej salonie, Alcest narażony jest na spotykanie takich Orontów, Akastów i Klitandrów i doprowadzony do ostateczności jej kokieterią reaguje na te błahostki tak gwałtownie. Ale czy to jej wina? Ona jest u siebie i w swojej przyrodzonej sferze; tylko Alcest nie jest tam na miejscu… I znowuż czy to jego wina, że ironicznie prawo życia każe Alcestowi znajdować szczęście w spojrzeniu Celimeny? [przypis tłumacza]
Póki stali, Menelaj (…) poważnym — Iliada, III, 210–211. [przypis redakcyjny]
póki stołu stawa (daw.) — póki starczy stołu. [przypis edytorski]
Póki sztuka (…) symbolizm dla niej jest czymś więcej niż metodą: jest jej istotą — J. Żuławski, Szkice literackie, Warszawa 1913, s. 126–127. [przypis autorski]
pókiż (daw.) — jak długo, do jakiego czasu. [przypis edytorski]
pókiż (daw.) — tu: dokąd, pokąd. [przypis edytorski]
pókiż tego będzie — sens: jak długo jeszcze będzie trwać ta zabawa? [przypis edytorski]
pókiż — tu: jak długo. [przypis edytorski]
póki (…) zstawa — póki starcza; póki jest. [przypis edytorski]
półbabek — podstarzała kobieta [przypis edytorski]
półbławacie — materiał częściowo bławatny; bławat: daw. cenna tkanina jedwabna. [przypis edytorski]
półboże — dziś: półbóg. [przypis edytorski]
pół czwarta a. półczwarta (daw.) — trzy i pół. [przypis edytorski]
półczwarta (daw.) — trzy i pół. [przypis edytorski]
półczwarta (daw.) — trzy i pół; zwrot jeszcze niekiedy spotykany. [przypis edytorski]
półczwartej (daw.) — trzy i pół. [przypis edytorski]
półdrabek (daw., gw.) — belka w drabinie, podtrzymująca szczeble. [przypis edytorski]
półdrabek (gw.) — długa belka przy drabinie; mowa o podróży wozem drabiniastym. [przypis edytorski]
półdrabek (gw.) — długa belka przy drabinie; prawdopodobnie był to wóz drabiniasty. [przypis edytorski]
półdrabek (gw.) — długa belka przy drabinie. [przypis edytorski]
półdziewica — kobieta mająca kontakty seksualne z mężczyznami, ale zachowująca dziewictwo; określenie zaczerpnięte z powieści fr. pisarza Marcela Prévosta pt. Les Demi-vierges (Półdziewice, 1894). [przypis edytorski]
półdziewica — kobieta mająca kontakty seksualne z mężczyznami, ale zachowująca dziewictwo; określenie zaczerpnięte z powieści fr. pisarza Marcela Prévosta pt. Les Demi-vierges (Półdziewice, 1894). [przypis edytorski]
półdziewica — kobieta mająca kontakty seksualne z mężczyznami, ale zachowująca dziewictwo. [przypis edytorski]
półgarncowy kielich — kielich o pojemności pół garnca, tj. ok. 2 litry. [przypis edytorski]
półgarncowy — o pojemności pół garnca; garniec: daw. jednostka objętości, stosowana w Europie od średniowiecza; w Polsce przedrozbiorowej stanowił 1/32 korca, dzielił się na 4 kwarty i stanowił odpowiednik od 2 do niemal 4 litrów (zależnie od regionu kraju i okresu), zaś jako miara płynów garniec stanowił 1/72 beczki; w XIX w. garniec liczył 4 l. [przypis edytorski]
półgęsek (daw.) — połowa tylnej części gęsi bez nogi i bez kości, obszyta w gęsią skórę i uwędzona. [przypis edytorski]
półgęsek (daw.) — połowa tylnej części gęsi bez nogi i bez kości, obszyta w gęsią skórę i uwędzona. Rodzaj wędliny z gęsi. [przypis redakcyjny]
półgęsek — pół gęsi uwędzonej (bez kości) na surowo i podawanej jako wędlina. [przypis edytorski]
półgodzinie (daw. forma) — pół godziny. [przypis redakcyjny]
pół godziny czasu — pleonazm; dziś tylko pół godziny. [przypis edytorski]
półhak, arkabuz — broń palna. [przypis autorski]
półhak — strzelba. [przypis redakcyjny]
półimperiał — dawna moneta rosyjska wartości 5 rubli srebrnych. [przypis redakcyjny]
półimperiał — złota moneta carskiej Rosji, mająca wartość 5 rubli. [przypis edytorski]
Pół jarmarkuś swojej Maryś skupił — dziś: „Pół jarmarku swojej Marysi skupiłeś”; konstrukcja z ruchomą końcówką czasownika. [przypis edytorski]
półk — dziś popr. pisownia: pułk. [przypis edytorski]
półkirysie — półpancerz. [przypis edytorski]
półkopek (daw. a. gw.) — trzydzieści. [przypis edytorski]
półkopieniak (daw.) — krótsza odmiana kopieniaka, sięgająca nieco poniżej pasa; kopieniak: daw. okrycie wierzchnie bez rękawów. [przypis edytorski]
półkornecie (daw.) — mniej bogaty, nieco niższy rodzaj kornetu, kobiecego nakrycia głowy w postaci wysokiego czepca. [przypis edytorski]
półkoszek (daw.) — uplecione z wikliny dwie, duże połówki kosza włożone na wóz. [przypis edytorski]
półkoszek (daw.) — wiklinowa plecionka w kształcie podłużnego kosza bez jednej ścianki, wstawiana na tylną lub przednią połówkę wozu i wyścielająca jego ścianę szczytową, burty i dno; także wóz wyścielony takimi plecionkami. [przypis edytorski]
półkoszek — daw. wóz konny z wykładziną wyplataną z wikliny, w kształcie dwóch połówek kosza. [przypis edytorski]
półkoszek — uplecione z wikliny dwie, duże połówki kosza włożone na wóz. [przypis edytorski]
półkoszek — uplecione z wikliny dwie duże połówki kosza włożone na wóz. [przypis edytorski]
półkoszek — wóz pleciony z wikniny. [przypis edytorski]
półkoszki (daw.) — burty wozu, plecione z wikliny. [przypis edytorski]
półkoszki (daw.) — uplecione z wikliny burty wozu. [przypis edytorski]
półkoszki — [tak] zwą u nas chłopi plecione z wikliny pudło podłużne, z przodu otwarte, które zakłada się na wóz między drabiny. [przypis tłumacza]
półkoszyk a. półkoszek — wiklinowa plecionka w kształcie podłużnego kosza bez jednej ścianki, wstawiana na tylną lub przednią połówkę wozu i wyścielająca jego ścianę szczytową, burty i dno. [przypis edytorski]
Półkozic — herb Świdzińskich. [przypis autorski]
półk (starop. forma ort.) — dziś popr.: pułk. [przypis edytorski]
półk (starop. forma ort.) — pułk. [przypis edytorski]
półkule magdeburskie — doświadczenie fizyczne z 1654 r., które zademonstrował w Magdeburgu Otto von Guericke (niem. polityk i uczony, 1602–1686); był to efektowny dowód na istnienie powietrza i działanie ciśnienia. Po wypompowaniu powietrza spomiędzy dwóch doskonale dopasowanych półsfer próbowano je rozdzielić, do czego okazała się niezbędna siła kilkunastu koni. [przypis edytorski]
półkurcze — część kurka w strzelbach skałkowych, przytrzymująca krzesiwo, z którego iskra dobyta uderzeniem kurka zapalała proch na panewce i powodowała wystrzał. [przypis edytorski]
półkwarcie — ok. 0,5 litra a. półlitrowe naczynie. [przypis edytorski]
półkwartek — naczynie o pojemności pół kwarty, tj. ok. ½ l; kwarta: ¼ garnca, tj. ok. 1 l; garniec: daw. miara objętości cieczy, w XIX wieku równa ok. 4 litrom. [przypis edytorski]
półkwaterek (daw.) — naczynie o pojemności 1/8l. [przypis edytorski]
półkwaterek — naczynie (np. kufel) o pojemności pół kwarty; kwarta ang. wynosi 1,136 litra, a więc półkwaterek mieści ok. 0,57. [przypis edytorski]
półłęk — łagodny łuk, wygięcie. [przypis edytorski]
pół łokcia (starop.) — daw. miara długości; łokieć dzielił się na dwie stopy, zatem pół łokcia to stopa (ok. 28–30 cm). [przypis edytorski]
pół litry — dziś popr.: pół litra. [przypis edytorski]
pół- lub nocy, lub dnia — z północy lub z południa. [przypis redakcyjny]
półmiesiąc — półksiężyc. [przypis edytorski]
półmiesiąc — półksiężyc, symbol islamu. [przypis edytorski]
pół mile — dziś popr.: pół mili. [przypis edytorski]
półmiski spełna będą, przyjmie ji Żydek — po kosztownych ucztach sreberko idzie na zastaw do Żyda. [przypis redakcyjny]