Przypisy

obłapiać się — obejmować, ściskać się. [przypis edytorski]

obłapić (starop.) — objąć. [przypis edytorski]

obłatwić — zrobić, dokonać, załatwić. [przypis edytorski]

obławnik — uczestnik obławy na zwierzę podczas polowania. [przypis edytorski]

obłądzić się (daw.) — mylić się. [przypis edytorski]

obłąkać się — zabłądzić. [przypis edytorski]

obłąkać — tu: spowodować, by się zgubili. [przypis edytorski]

obłąkanem — dziś: obłąkanym, dawna końcówka fleksyjna czasownika użyta dla zachowania rymu. [przypis edytorski]

obłąkany (daw.) — zabłąkany, zagubiony. [przypis edytorski]

obłąkany Gogola — bohater utworu Mikołaja Gogola (1809–1852) pt. Pamiętnik wariata. [przypis edytorski]

Obłąkany Karol — w tekście sztuki: Obłąkany. [przypis edytorski]

obłąkany — tu: dążący w niewłaściwym kierunku. [przypis edytorski]

obłąkany — tu: zagubiony. [przypis edytorski]

obłęd opilczy a. Zespół Otella, a. obłęd alkoholowy — ostra psychoza, występująca u alkoholików. [przypis edytorski]

obłędna wieszczka — tu: Sybilla z Kume. [przypis edytorski]

obłęk a. obłąk (daw.) — przedmiot półkolisty. [przypis edytorski]

obłęk — obwód. [przypis edytorski]

obłoczy — forma zmieniona dla rymu; winno być: obłóczy. [przypis edytorski]

obłoczyć a. obłóczyć — oblekać; naciągać, nakładać. [przypis edytorski]

Obłomow — tytułowy bohater powieści Iwana Gonczarowa (1812–1891) z 1859 roku. [przypis edytorski]

obłóczyć (daw., gw.) — powlekać. [przypis edytorski]

obłóżka — coś, czym jest obłożone coś innego; tu: obszycie. [przypis edytorski]

obłuda (daw.) — ułuda, przywidzenie; ułuda, ponieważ nautilus przypomina okręcik, ale w rzeczywistości nim nie jest. [przypis edytorski]

obłudny (daw.) — tu: pozorny, nierzeczywisty. [przypis edytorski]

obłudny (starop.) — tu: zwodnicze. [przypis edytorski]

obmierzić (daw.) — obrzydzić. [przypis edytorski]

obmierzić — obrzydzić. [przypis edytorski]

obmierzle — okropnie, obrzydliwie. [przypis edytorski]

obmierzły — budzący obrzydzenie. [przypis edytorski]

obmierzły — budzący wstręt lub niechęć. [przypis edytorski]

obmierzły — budzący wstręt. [przypis edytorski]

obmierzły (czyt.: obmier-zły) — wstrętny. [przypis edytorski]

obmierzły (daw.) — budzący wstręt. [przypis edytorski]

obmierzły — wstrętny. [przypis edytorski]

obmierzły — wzbudzający obrzydzenie. [przypis edytorski]

obmierznąć (daw.) — zacząć w kimś budzić wstręt. [przypis edytorski]

obmierznąć — zacząć budzić obrzydzenie. [przypis edytorski]

obmotywać — owijać. [przypis edytorski]

obmówiska (przestarz.) — dziś: obmowy. [przypis edytorski]

obmycie — ceremonia mająca na celu zmycie z siebie win. [przypis edytorski]

obmyślił (…) wieczerzą — dziś B.lp r.ż.: wieczerzę. [przypis edytorski]

obnażył się ze wszystkiego — tj. oddał wszystko, co miał. [przypis edytorski]

obnosiły go baby — obgadywały go (…). [przypis edytorski]

Obock — miasto portowe w ob. Dżibuti, położone nad zatoką Tadżura w pobliżu miejsca, gdzie otwiera się ona na Zatokę Adeńską; po otwarciu Kanału Sueskiego stanowiło w XIX w. najważniejszy ośrodek posiadłości francuskich na drodze morskiej wiodącej z Europy do Indii. [przypis edytorski]

oboczesny (daw.) — jednoczesny. [przypis edytorski]

obocześnie (daw.) — jednocześnie. [przypis edytorski]

oboczyć (gw.) — zobaczyć. [przypis edytorski]

Obodryci a. Obodrzyce — grupa plemion słowiańskich należąca do Słowian połabskich. [przypis edytorski]

Obodryci a. Obodrzyce — plemię zachodniosłowiańskie stojące na czele Związku Obodrzyckiego, w skład którego wchodzili również Połabianie, Warnowie, Wagrowie, Drzewianie, Smolicy i Linianie. [przypis edytorski]

Obodryci — grupa plemion słowiańskich należąca do Słowian połabskich. [przypis edytorski]

Obodryci (łac. Abodriti) — także: Obodrzycy, Obodrzyce; grupa plemion Słowian połabskich zamieszkujących Pomorze Przednie i Szlezwik-Holsztyn,graniczących z Sasami i Wieletami; byli sojusznikami Karola Wielkiego i tworzyli oddziały pomocnicze wojsk cesarza Franków; z czasem, po wiekach zmagań z żywiołem niemieckim, zostali rozbici i wchłonięci (w 2. poł. XII w.), długo zachowując odrębność. [przypis edytorski]

oboe d'amore (wł.) — obój miłosny, drewniany instrument dęty o brzmieniu łagodniejszym od zwykłego oboju. [przypis edytorski]

oboich — dziś popr. forma: obu. [przypis edytorski]

oboja strona (daw) — obie strony. [przypis edytorski]

obojczyk (daw.) — ozdobny kołnierz. [przypis edytorski]

obojczyk — tu: część ubioru księży katolickich noszona na piersiach, służąca do przypinania kołnierzyka; niekiedy także: ta część razem z kołnierzykiem. [przypis edytorski]

oboje księstwo — Janusz I Mazowiecki i Anna Danuta. [przypis edytorski]

oboje księstwo — Ziemowit IV i Aleksandra Olgierdówna. [przypis edytorski]

oboje to przez się nieznośne — każda z tych rzeczy sama jest nieznośna. [przypis edytorski]

oboje — tu popr. forma B. l.mos.: obydwu, obu (popycha obydwu; jako że mowa o dwóch chłopcach). [przypis edytorski]

oboje — tu popr. forma M. l.mos.: obaj (jako że mowa o dwóch chłopcach). [przypis edytorski]

obojej niebeśpieczności (starop.) — daw. liczba podwójna; dziś: obu niebezpieczeństwom. [przypis edytorski]

obojej płci (daw.) — dziś: obojga płci. [przypis edytorski]

obojej płci — dziś: obojga płci. [przypis edytorski]

obojej strony (daw.) — dziś: obu stron. [przypis edytorski]

obojeście nader młodzi — forma skrócona; inaczej: oboje jesteście nader młodzi. [przypis edytorski]

obojeśmy czuli — inaczej: oboje czuliśmy (konstrukcja z ruchomą końcówką czasownika). [przypis edytorski]

obojeśmy niedoświadczeni — forma skrócona; inaczej: oboje jesteśmy niedoświadczeni. [przypis edytorski]

obojeśmy widzieli — konstrukcja z ruchomą końcówką czasownika: oboje widzieliśmy. [przypis edytorski]

obojga praw — prawa kościelnego (kanonicznego) i świeckiego. [przypis edytorski]

obojgu — dziś: obu (o dwóch mężczyznach). [przypis edytorski]

obojgu — tu popr. forma C. l.mos.: obu a. obydwu a. obydwom a. obydwóm (jako że mowa o dwóch chłopcach). [przypis edytorski]

obok posągu synów Kypselosa (…) w Olimpii — w oryginale: „obok wotum Kypselidów…”. Kypselosowi z Koryntu (zm. 627 p.n.e.) wg legendy przy narodzinach wyrocznia zapowiedziała obalenie rządów dynastii Bakchiadów, toteż postanowili zgładzić dziecko. Matka ukryła go w skrzyni, dzięki czemu ocalał, obalił Bakchiadów i sam objął władzę jako tyran Koryntu (w 657). Jego synowie, Kypselidzi, jako dar dziękczynny ofiarowali świątyni Hery w Olimpii skrzynię Kypselosa, bogato zdobioną kością słoniową i złotem (Pauzaniasz, Wędrówki po Helladzie V 17), być może razem z własnymi darami. [przypis edytorski]

Obok rzeczki, obok mostku — rosyjska pieśń ludowa. [przypis edytorski]

obok — u Cylkowa: 'mimo'; uzasadnienie korekty: uwspółcześnienie. [przypis edytorski]

obok — u Cylkowa: podle. [przypis edytorski]

obok Zygmunta — obok kolumny Zygmunta, pomnika króla Zygmunta III Wazy na placu Zamkowym w Warszawie. [przypis edytorski]

obol — drobna moneta grecka. [przypis edytorski]

obol — drobna moneta w staroż. Grecji. [przypis edytorski]

obol — drobna staroż. moneta gr. W Egipcie obole z brązu funkcjonowały w czasach hellenistycznych i w pierwszych stuleciach panowania rzymskiego. W r. 295 cesarz Dioklecjan zlikwidował odrębność monetarną tej prowincji; w czasach Hypatii obole miały już tylko znaczenie historyczne. [przypis edytorski]

obol — drobna staroż. moneta gr.; w Egipcie obole z brązu funkcjonowały w czasach hellenistycznych i w pierwszych stuleciach panowania rzymskiego. [przypis edytorski]

obol — drobna staroż. moneta grecka; 6 oboli tworzyło drachmę, 100 drachm minę. [przypis edytorski]

obol — drobna staroż. moneta grecka. [przypis edytorski]

obol — moneta miedziana używana w staroż. Grecji. [przypis edytorski]

obol — staroż. drobna moneta grecka; wkładana w usta zmarłego jako opłata dla Charona, przewoźnika dusz. [przypis edytorski]

obol (staroż.) — drobna moneta grecka, wkładana w usta zmarłego jako opłata dla Charona, przewoźnika dusz. [przypis edytorski]

obol — staroż. drobna obiegowa moneta grecka; obolem Charona nazywano symboliczną, drobną miejscową monetę (niekoniecznie był to obol) wkładaną w usta zmarłego jako opłatę dla Charona, przewoźnika dusz. [przypis edytorski]

obol — staroż. drobna obiegowa moneta grecka. Zależnie od systemu monetarno-wagowego w różnych miastach-państwach obole miały różną wagę i wartość w srebrze. Obolem Charona nazywano symboliczną, drobną miejscową monetę (niekoniecznie był to obol) wkładaną w usta zmarłego jako opłatę dla Charona, przewoźnika dusz. [przypis edytorski]

obońka — płaska beczułka do przewożenia płynów. [przypis edytorski]

obora — dawniej także: dziedziniec. [przypis edytorski]

oborać — zaorać dookoła. [przypis edytorski]

Oborski, Aleksander — od stycznia 1813 pułkownik 3. pułku ułanów. [przypis edytorski]

obostrzony (daw.) — chciwy; wrogi. [przypis edytorski]

Obowiązek — sztuka Henriego Lavedana w Polsce znana pod tytułem: Obowiązek, czyli szpieg Francji. [przypis edytorski]

obowiązek — tu: praca. [przypis edytorski]

obowiązkiem każdego dopomóc — tu: każdy ma obowiązek mu pomóc. [przypis edytorski]

obowie (starop.) — obuwie. [przypis edytorski]

obódwu — dziś popr.: obydwu. [przypis edytorski]

obój — instrument dęty drewniany. [przypis edytorski]

obórek a szop (daw.) — konstrukcja z „a” w funkcji spójnika łącznego, dziś: obórek i szop. [przypis edytorski]