Przypisy

pełną garścią swoją — hebr. מְלוֹא קֻמְצוֹ (melo kumco): pełna ilość tego, co zmieści się pod trzema palcami zagiętymi do środka dłoni. Por. przypisy do Kpł 2:1 i 2:2. [przypis edytorski]

pełne niesnaski — kłótliwe, prowokujące spór. [przypis edytorski]

pełneli razy, skąpeli bydź mają (starop. forma) — konstrukcja z partykułą -li; znaczenie: czy pełne ciosy, czy skąpe być mają; tj. czy z całą mocą wyprowadzone, czy też lekkie. [przypis edytorski]

pełnem — daw. forma N. i Msc. przymiotników r.n.; dziś tożsama z r.m.: pełnym. [przypis edytorski]

pełni — tu: wypełnia, napełnia. [przypis edytorski]

pełnią się — tu: zapełniają się. [przypis edytorski]

pełniący — tu: wypełniający. [przypis edytorski]

pełniący — tu: wypełniający, zapełniający. [przypis edytorski]

pełnić się — napełniać się. [przypis edytorski]

pełnić — tu: napełniać. [przypis edytorski]

pełnik — roślina z rodziny jaskrowatych o żółtych, dużych, kulistych i pełnych kwiatach (stąd nazwa). [przypis edytorski]

pełnolecie — dziś: pełnoletność. [przypis edytorski]

pełnoletność — tu: dwadzieścia jeden lat. [przypis edytorski]

pełny, mniej jedną maliną (daw.) — prawie pełny, bez jednej maliny. [przypis edytorski]

pełnymi bałwany (daw. forma) — dziś N.lm: (…) bałwanami. [przypis edytorski]

pełń — skrócona forma od: pełnię. [przypis edytorski]

Pełtew a. Połtawa — rzeka na Ukrainie, przepływająca przez Lwów. [przypis edytorski]

Pełtwia — rzeka w Ukrainie, przy której znajduje się Lwów. [przypis edytorski]

pełzacze (biol.) — rodzina niewielkich, żerujących na drzewach ptaków z rzędu wróblowych. [przypis edytorski]

pełznąć (daw.) — blaknąć. [przypis edytorski]

pełznąć (daw.) — blaknąć, tu przen.: nie przynosić żadnego rezultatu. [przypis edytorski]

pełznąć (daw.) — płowieć. [przypis edytorski]

pemikan — suszone mięso; chude mięso upolowanych zwierząt (najczęściej bizonów, łosi lub jeleni) pokrojone w cienkie paski, rozdrobnione, wymieszane z bizonim łojem i kwaśnymi jagodami, po czym uformowane w wałki i zakonserwowane przez suszenie na słońcu; metoda takiego preparowania mięsa stosowana była powszechnie przez północnoamerykańskich Indian żyjących w rejonie Wielkich Jezior i Wielkich Równin. [przypis edytorski]

Pen Club — międzynarodowe zrzeszenie pisarzy stworzone w 1922 r. w Londynie przez Catherine Amy Dawson Scott. Polska filia została założona przez Stefana Żeromskiego. [przypis edytorski]

Penarrow — ob. Penarrow Point, wysunięty punkt jednego z półwyspów otaczających Carrick Roads, długą, żeglowną zatokę tworzącą ujście rzeki Fal w Kornwalii (płd.-zach. Anglia). [przypis edytorski]

penaty — bóstwa domowe; tu również: opiekuńcze bóstwa całego ludu, narodu. [przypis edytorski]

penaty — bóstwa opiekuńcze domu, domowych zapasów, rodziny; czasem też: całego państwa. [przypis edytorski]

penaty i lary (mit. rzym.) — bóstwa opiekuńcze domu. [przypis edytorski]

penaty i lary (mit. rzym.) — bóstwa opiekuńcze domu; tu żart.: dobytek. [przypis edytorski]

penaty (mit. rzym.) — bóstwa opiekujące się domem. [przypis edytorski]

penaty (mit. rzym.) — bóstwa opiekuńcze domu, domowych zapasów, rodziny; czasem też całego państwa; również: lary i penaty. [przypis edytorski]

penaty (mit. rzym.) — domowe bóstwa opiekuńcze; tu żart.: dobytek. [przypis edytorski]

penaty — tu: bogowie opiekuńczy całego miasta. [przypis edytorski]

pendant (fr.) — uzupełnienie, dodatek; korespondencja, relacja zwrotna. [przypis edytorski]

pendant (fr.) — uzupełnienie, dodatek. [przypis edytorski]

pendant — odpowiednik lub uzupełnienie czegoś. [przypis edytorski]

pendant — odpowiednik lub uzupełnienie czegoś, tworzące razem z nim harmonijną całość. [przypis edytorski]

Pendasio, Federico (ok. 1525–1603) — profesor filozofii naturalnej w Padwie i Bolonii; jeden z najbardziej wpływowych popularyzatorów arystotelizmu i komentator prac Arystotelesa z zakresu fizyki oraz jego dzieła De Anima; te właśnie komentarze podejmowały trud pogodzenia z jednej strony wymagań bulli papieskiej Apostolici regiminis z 1513 r. (potępiającej postrzeganie duszy jako bytu śmiertelnego oraz ideę, że jeden duch ożywia wszystkie istoty ludzkie, a także nakazującej wszystkim profesorom filozofii uwzględnienie ustaleń teologii oraz prawa kanonicznego w tej kwestii), zaś z drugiej strony dążeń do innowacyjnych badań empirycznych nad ludzkim ciałem. Interpretacja Pendasiego dotycząca materialności intelektu zapoczątkowała badania nad ludzkim mózgiem, które doprowadziły wkrótce np. do odkryć związanych z budową nerwu optycznego dokonanych przez młodego anatoma Costanzo Varolio. [przypis edytorski]

pendent — pas zakładany przez ramię, służący do noszenia szabli. [przypis edytorski]

pendent — pas zakładany przez ramię służący do noszenia szabli. [przypis edytorski]

pendent (z łac.) — pas zakładany przez ramię służący do noszenia szabli. [przypis edytorski]

pendent (z łac.) — pas zakładany przez ramię, służący do noszenia szpady, szabli itp. [przypis edytorski]

pendenty (z fr.) — dosł.: to, co wiszące; pasy, na których zawiesza szable. [przypis edytorski]

Pends-toi, brave Crillon (fr.) — dosł.: powieś się, dzielny Crillon; słowa listu Henryka IV do jego przyjaciela kapitana Crillon, wykorzystane jako motto do Henriady Voltaire'a. [przypis edytorski]

Penejos — główna rzeka Tesalii, krainy w płn.-wsch. Grecji. [przypis edytorski]

Penejos — tu: bóstwo rzeczne. [przypis edytorski]

Penelej (mit. gr.) — właśc. Peneleos, wojownik achajski, wódz Beotów; należał do wyprawy Argonautów i był jednym z konkurentów Heleny, jednak nie zyskał jej względów; przybył na pomoc Agamemnonowi na czele floty beockiej złożonej z 12 okrętów; zginął pod Troją. [przypis edytorski]

Penelopa (mit. gr.) — opisana w Odysei żona Odyseusza, która czekała wiernie na męża przez 20 lat. [przypis edytorski]

Penelopa (mit. gr.) — opisana w Odysei żona Odyseusza, która czekała wiernie na męża przez 20 lat. [przypis edytorski]

Penelopa (mit. gr.) — opisana w Odysei żona Odyseusza, która czekała wiernie przez 20 lat na powrót męża spod Troi. [przypis edytorski]

Penelopa (mit. gr.) — opisana w Odysei żona Odyseusza, która przez 20 lat wiernie czekała na powrót męża z wojny trojańskiej. W tym czasie zwodziła ubiegających się o jej rękę zalotników, obiecując, że wyjdzie ponownie za mąż, gdy skończy tkać całun dla teścia, lecz każdej nocy pruła robioną w dzień tkaninę. [przypis edytorski]

Penelopa (mit. gr.) — opisana w Odysei żona Odyseusza, która przez 20 lat wiernie czekała na powrót męża z wojny trojańskiej. W tym czasie zwodziła ubiegających się o jej rękę zalotników, obiecując, że wyjdzie ponownie za mąż, gdy skończy tkać całun dla teścia, lecz każdej nocy pruła robioną w dzień tkaninę. [przypis edytorski]

Penelopa (mit. gr.) — wierna żona Odyseusza, czekająca na niego 20 lat. [przypis edytorski]

Penelopa (mit. gr.) — żona Odyseusza, matka Telemacha, wzór wiernej żony. [przypis edytorski]

Penelopa — opisywana w Odeysei Homera żona Odyseusza, znana z wierności. [przypis edytorski]

penelopa — rodzaj dużego ptaka grzebiącego, występującego w Ameryce Środkowej i Południowej. [przypis edytorski]

Penelopa — w mitologii greckiej żona Odyseusza, jednego z bohaterów wojny trojańskiej, która czekała wiele lat na powrót męża, tkając i prując szatę, by zwieść w ten sposób swoich zalotników (przyrzekła wybrać jednego z nich na męża, gdy ukończy pracę). [przypis edytorski]

Peniel — od hebr. פְּנֵי (pnei): ‘twarz, oblicze’ i אֵל (el): ‘Bóg’. [przypis edytorski]

Penina a. Peninna — jedna z żon Elkana. Urodziła dla Elkana dużo dzieci, ale to Annę, drugą swoją żonę kochał bardziej, mimo, że była bezpłodna (1Sm 1,2–5). [przypis edytorski]

Peninsular and Oriental Company, właśc. Peninsular and Oriental Steam Navigation Company — Towarzystwo Żeglugi Indyjskiej i Orientalnej, brytyjska spółka przewozowa założona w 1837, najstarsze i jedno z największych przedsiębiorstw transportu morskiego, operujące na M. Śródziemnym, na trasie do Indii, Dalekiego Wschodu i Australii. [przypis edytorski]

penitent — osoba przystępująca do spowiedzi. [przypis edytorski]

penitent — osoba spowiadająca się. [przypis edytorski]

penitent (z łac.) — osoba przystępująca do spowiedzi. [przypis edytorski]

penitentiary (ang.) — zakład karny. [przypis edytorski]

penitentka — kobieta spowiadająca się. [przypis edytorski]

penitentka — w Kościele katolickim osoba przystępująca do spowiedzi. [przypis edytorski]

peniuar — elegancka odmiana kobiecego stroju domowego. [przypis edytorski]

peniuar — elegancki, poranny kobiecy strój domowy. [przypis edytorski]

peniuar (fr. peignoir, od peigner: czesać) — luźny, obszerny strój kobiecy wykonany z cienkiego materiału, zdobny koronkami i falbankami; rodzaj koszuli nocnej; początkowo, w XVIII w., używany podczas toalety i zabiegów fryzjerskich. [przypis edytorski]

peniuar — luźny, obszerny strój kobiecy wykonany z cienkiego materiału, zdobny koronkami i falbankami; rodzaj koszuli nocnej. [przypis edytorski]

peniuar — nocne, bieliźniane okrycie kobiece. [przypis edytorski]

peniuar — poranny kobiecy strój domowy. [przypis edytorski]

peniuar — tu: pelerynka zarzucana na kark przy czesaniu włosów. [przypis edytorski]

Penn, William (1644–1718) — angielski kwakier, założyciel Pensylwanii. [przypis edytorski]

penny (ang.) — moneta o wartości jednego pensa. [przypis edytorski]

Penryn — miasteczko w Kornwalii, nad rzeką Penryn; do poł. XVII w. główny ośrodek miejski w okolicy; ob. na przedmieściu Falmouth. [przypis edytorski]

pens — drobna moneta angielska. [przypis edytorski]

pens — drobna moneta angielska, w tym okresie srebrna, ważąca ok. 0,7 grama. [przypis edytorski]

pens — drobna moneta brytyjska; dawniej brytyjski funt szterling był równy 20 szylingów, zaś szyling dzielił się na 12 pensów. [przypis edytorski]

pens — drobna moneta brytyjska. [przypis edytorski]

pens — drobna moneta w Anglii. [przypis edytorski]

pens — drobna moneta w Wielkiej Brytanii. [przypis edytorski]

pens — najdrobniejsza moneta w dawnym angielskim systemie monetarnym; 12 pensów to szyling, 20 szylingów to funt. [przypis edytorski]

pens — najdrobniejsza moneta w dawnym angielskim systemie monetarnym. Dwanaście pensów to szyling, sześć pensów to pół szylinga. [przypis edytorski]

penser (fr.) — myśleć; je pense (fr.) — myślę. [przypis edytorski]

pensez bien, comtesse (fr.) — proszę dobrze pomyśleć, hrabianko. [przypis edytorski]

pensiero dominante (wł.) — dominująca myśl. [przypis edytorski]

pensja (daw.) — niepubliczna szkoła dla dziewcząt, często funkcjonująca wraz z internatem. [przypis edytorski]

pensja panien sakramentek warszawskich — renomowana prywatna szkoła dla dziewcząt z rodzin szlacheckich, prowadzona w klasztorze zakonu sakramentek przy Rynku Nowego Miasta; zamknięta przez władze carskie w 1865. [przypis edytorski]

pensja — prywatna szkoła żeńska, zwykle z internatem. [przypis edytorski]

pensja — tu: emerytura. [przypis edytorski]

pensja — tu: renta. [przypis edytorski]

pensją — dziś popr. forma B. lp: pensję. [przypis edytorski]

pensją — dziś popr. forma B. lp: pensję; tj. rentę. [przypis edytorski]

pensje — pensjonarki, uczennice pensji dla dziewcząt; osoby niedoświadczone, niewinne. [przypis edytorski]

pensji — tu: prywatna szkoła, zwykle z internatem. [przypis edytorski]

pensjonariusz (daw.) — mieszkaniec pensjonatu. [przypis edytorski]

pensjonariusz — tu: mieszkaniec domu opieki. [przypis edytorski]

pensjonarka — uczennica pensji dla dziewcząt; osoba niedoświadczona, niewinna. [przypis edytorski]

pensjonarka — uczennica pensji, prywatnej szkoły dla dziewcząt. [przypis edytorski]