Aby móc stabilnie działać w 2026 roku, potrzebujemy Twojego wsparcia!
dowiedz się więcej
Przypisy
Pierwsza litera: wszystkie | 0-9 | A | B | C | D | E | F | G | H | I | J | K | L | M | N | O | P | Q | R | S | T | U | V | W | X | Y | Z
Według typu: wszystkie | przypisy autorskie | przypisy redaktorów Wolnych Lektur | przypisy źródła | przypisy tłumacza | przypisy tradycyjne
Według kwalifikatora: wszystkie | anatomiczne | angielski, angielskie | architektura | astronomia | białoruski | biologia, biologiczny | botanika | chemiczny | czeski | dawne | ekonomiczny | filozoficzny | fizyka | francuski | frazeologia, frazeologiczny | grecki | gwara, gwarowe | hebrajski | historia, historyczny | hiszpański | holenderski | ironicznie | język, językowy, językoznawstwo | łacina, łacińskie | literacki, literatura | liczba mnoga | matematyka | medyczne | mitologia | mitologia grecka | mitologia rzymska | muzyczny | niemiecki | obelżywie | poetyckie | pogardliwe | portugalski | potocznie | przenośnie | przestarzałe | regionalne | religijny, religioznawstwo | rodzaj męski | rodzaj nijaki | rosyjski | rodzaj żeński | rzadki | rzeczownik | środowiskowy | staropolskie | turecki | ukraiński | węgierski | włoski | wojskowy | wulgarne | żartobliwie
Według języka: wszystkie | English | français | Deutsch | lietuvių | polski
Znaleziono 19411 przypisów.
Pawła ś. pospólstwo w Listrze za Boga przyjąć i ofiary mu czynić chciało… — zob. Dz 14, 8–19. [przypis edytorski]
Pawłow, Iwan Pietrowicz (1849–1936) — rosyjski fizjolog, laureat Nagrody Nobla (1904). [przypis edytorski]
[Pawłowi] — wszystkie uzupełnienia za wydaniem krytycznym: Anonim tzw. Gall, Kronika polska, przełożył Roman Grodecki, przekład przejrzał, wstępem i przypisami opatrzył Marian Plezia, wydanie III uzupełnione, Ossolineum: Wrocław-Warszawa-Kraków 1968. [przypis edytorski]
Pawłowi, z Bożej łaski biskupowi polskiemu — o biskupie Pawle, jakkolwiek był ważną osobą dla kronikarza, gdyż został wspomniany zarówno w dedykacji do pierwszej, jak i drugiej księgi Kroniki Galla Anonima, nie wiadomo nawet na pewno, czy był biskupem poznańskim, czy kujawskim. [przypis edytorski]
Pawłowska przeniosła się do Radomyśla nad Sanem… — wspomniana Pawłowska Franciszka, panna, położyła szczególniejsze zasługi dla Radomyśla nad Sanem, gdzie założyła szkółkę dla dziewcząt i ze składek, które sama zbierała z podziwu godną wytrwałością i cierpliwością, przeprowadziła w r. 1865 budowę pięknego kościółka na wzgórzu zwanym „Zjawienie”, ku czci Matki Boskiej Bolesnej. Kościółkiem tym do końca życia opiekowała się, przystrajała go i utrzymywała w największym porządku. W r. 1863 oddawała usługi powstaniowi. Umarła w dzień M. B. Bolesnej i pochowana została na „Zjawieniu”. Mieszkańcy Radomyśla postawili jej pomnik bez żadnego napisu w myśl jej ostatnich życzeń. Poświęcono jej gorące wspomnienie w broszurce wydanej przez księży augustynów pt. Historia Radomyśla nad Sanem, Kraków 1871. [przypis autorski]
Pawn Broker (ang.) — właściciel lombardu. [przypis edytorski]
Pawołocz — wieś na Ukrainie. [przypis edytorski]
pawołoki (z ros.) — tkaniny, zasłony. [przypis edytorski]
Pax huic domui (łac.) — pokój temu domowi. [przypis edytorski]
pax (łac.) — pokój; pacem — B. lp: pokój. [przypis edytorski]
pax (łac.) — pokój. [przypis edytorski]
pax (łac.) — pokój; tu: proszę o pokój, pogódźmy się. [przypis edytorski]
pax (łac.) — pokój, tu: „Spokój!”. [przypis edytorski]
pax romana (łac.) — pokój rzymski; pokój narzucony podbitym ludom i utrzymywany zbrojnie. [przypis edytorski]
Pax — Stowarzyszenie „Pax”, świecka organizacja katolicka powstała w 1947 r., kierowana przez Bolesława Piaseckiego, przywódcę przedwojennego faszyzującego Ruchu Narodowo-Radykalnego Falanga i zrzeszająca działaczy z tego kręgu; organem „Paksu” był dziennik „Słowo Powszechne”, stowarzyszenie posiadało także własny Instytut Wydawniczy „Pax”. Organizacja była nastawiona na współpracę z powojennym rządem i dążyła do skupienia wokół siebie środowisk katolickich oraz przyjęcia funkcji wyłącznego ich reprezentanta w dialogu Kościoła z władzą PRL; popierała też wiele kontrowersyjnych działań władz (m.in. proces biskupa Kaczmarka, uwięzienie prymasa Stefana Wyszyńskiego, ruch „księży patriotów” itp.), czerpiąc w związku ze swoją postawą wiele wymiernych korzyści. Po 1991 r. na bazie struktur „Paksu” powstało Polskie Forum Chrześcijańsko-Demokratyczne, a w 1994 r. Stowarzyszenie „Civitas Christiana”. [przypis edytorski]
Pax tecum! Pax, pax! (łac.) — Pokój z tobą! Pokój, pokój! [przypis edytorski]
Pax tibi! (łac.) — Pokój tobie! [przypis edytorski]
„Pax” — utworzone w 1947 stowarzyszenie skupiające prawicowo-chrześcijańskie środowiska polityczne nastawione na współpracę z władzami komunistycznymi PRL. Na jego czele stanął Bolesław Piasecki. Z biegiem lat „Pax” rozluźnił swe więzi z władzami, nigdy jednak całkowicie się od nich nie uniezależnił. Prowadził m.in. bogatą działalność wydawniczą. [przypis edytorski]
pax vobis (łac.) — pokój wam. [przypis edytorski]
pax vobiscum (łac.) — pokój z tobą. [przypis edytorski]
Pax vobiscum! (łac.) — pokój z wami. [przypis edytorski]
pax vobiscum (łac.) — pokój z wami. [przypis edytorski]
Pax vobiscum! (łac.) — Pokój z wami! [przypis edytorski]
Pax vobiscum (łac.) — pokój z wami. [przypis edytorski]
Pax vobiscum (łac.) — pokój z wami. [przypis tłumacza]
pax vobiscum, nihil amplius (łac.) — pokój z wami, nic więcej. [przypis edytorski]
Paxabteilung (neol. z łac. pax: pokój, niem. Abteilung: oddział) — „bataliony pokoju”. [przypis edytorski]
pays d'élection a. election (fr.) — w absolutystycznej Francji dzielnice, podlegające jurysdykcji urzędników królewskich (wybranych), w których przedstawiciel rządu królewskiego (intendent) rozdzielał podatki z pomocą urzędników wybranych na szczeblu lokalnym. [przypis edytorski]
pays d'état (fr.) — w absolutystycznej Francji prowincja królestwa, która zachowała swoje stany prowincjonalne (duchowieństwo, szlachtę i stan trzeci); ich zasadniczą rolą było negocjowanie wysokości podatku z komisarzami lub intendentami królewskimi, a następnie rozdzielanie go na diecezje i parafie oraz kontrolowanie jego poboru. [przypis edytorski]
paysannes (fr.) — chłopki. [przypis edytorski]
pazdury — dziś popr.: pazury. [przypis edytorski]
paznogcia — dziś popr.: paznokcia. [przypis edytorski]
paznogcia (starop. forma) — dziś popr.: paznokcia. [przypis edytorski]
paznogcie — dziś popr.: paznokcie. [przypis edytorski]
paznokć — dziś popr. forma: paznokieć; tu forma skrócona dla zachowania rytmu jedenastozgłoskowca. [przypis edytorski]
paznoktami (starop. forma) — paznokciami. [przypis edytorski]
paznokty — dziś popr.: paznokciami. [przypis edytorski]
Pazurkowski — w innej wersji: Chamiec. [przypis edytorski]
Pazyfae (mit. gr.) — królowa Krety, która zakochała się w świętym byku, podarowanym Minosowi przez boga mórz i oceanów Posejdona i urodziła Minotaura. [przypis edytorski]
Pazyfae (mit. gr.) — żona Minosa, króla Krety, która w wyniku klątwy zakochała się w świętym byku i urodziła Minotaura, pół byka, pół człowieka. [przypis edytorski]
Pazyfae (mit. gr.) — żona Minosa, króla Krety, która zakochała się w świętym byku, podarowanym Minosowi przez boga Posejdona, i urodziła Minotaura, pół byka, pół człowieka. [przypis edytorski]
Pazyfae (mit. gr.) — żona Minosa, króla Krety, która zakochała się w świętym byku, podarowanym Minosowi przez boga Posejdona, i urodziła Minotaura, pół byka, pół człowieka. [przypis edytorski]
Pazyfae — patrz o niej przypisek w księdze XII Piekła. [przypis redakcyjny]
Pazyfae — żona króla kreteńskiego, Minosa, rozgorzała z dopuszczenia Posejdona nienaturalną miłością do buhaja. [przypis redakcyjny]
Pazyfae — żona Minosa. [przypis edytorski]
Pazyfy — Pazyfae — żona Minosa. [przypis edytorski]
pazzo (wł.) — szaleniec, półgłówek. [przypis redakcyjny]
paź — chłopiec pełniący dawniej służbę przy określonej osobie na dworze (króla, cesarza, księcia itp.); tu: przy osobie burmistrza miasta. [przypis edytorski]
paź — chłopiec pełniący dawniej służbę przy określonej osobie na dworze. [przypis edytorski]
paź — chłopiec z rodziny szlacheckiej, usługujący monarsze a. magnatowi. [przypis edytorski]
paź — chłopiec ze szlacheckiego rodu, pełniący służbę na dworze. [przypis edytorski]
paź — chłopiec ze szlacheckiego rodu służący na dworze. [przypis edytorski]
Paź królowej — motyl wielkiej piękności, spotykany w Polsce; tu, oczywiście, żartobliwa gra słów (por. wiersz poprzedni, na tle całego błyskotliwego dialogu). [przypis redakcyjny]
paździerz — częściej w lm: paździerze: zdrewniałe części łodyg lnu lub konopi, oddzielane od włókien łykowych przez międlenie i trzepanie; wiór. [przypis edytorski]
paździerze — oddzielone od włókien części suchych łodyg konopi lub lnu. [przypis edytorski]
paździerze — suche odpady po pozyskiwaniu włókien z lnu bądź konopii. [przypis edytorski]
paździerze — zdrewniałe części łodyg lnu lub konopi. [przypis edytorski]
paździory — poszycie. [przypis autorski]
paździory — zdrewniałe części łodyg lnu lub konopi. [przypis edytorski]
pażerny — dziś popr.: pazerny. [przypis edytorski]
pażyce — łąki. [przypis autorski]
pażyce, okola — łąki. [przypis autorski]
pażyrny (gwar.) — żarłoczny, chciwy. [przypis redakcyjny]
pączek z miodem — „Ciasto smażone w miodzie”, Raszi do 16:31. „Smak placka z miodem miała wtedy, gdy była jedzona bez dalszych przygotowań. Gdy jest napisane, że mielono ją na żarnach lub tłuczono w moździerzu (por. Lb 11:8), smak zmieniał się i [manna] smakowała jak placek z oliwą”, Chizkuni do 16:31. [przypis tradycyjny]
Páez, José Antonio (1790–1873) — wenezuelski generał i polityk; uczestnik walk o niepodległość Ameryki Łacińskiej: od 1816 jako przywódca llaneros, od 1819 w armii Simona Bolivara; od 1822 rządził Wenezuelą jako częścią składową Wielkiej Kolumbii, w 1830 proklamował niezależność tego kraju i objął władzę jako prezydent; obalony w 1863. [przypis edytorski]
Pągowski, Józef — rotmistrz kawalerii narodowej litewskiej; poseł na Sejm Czteroletni; w 1791 przyjął obywatelstwo miejskie Warszawy; mianowany w czasie powstania kościuszkowskiego pułkownikiem milicji mazowieckiej. [przypis edytorski]
pągwica (daw.) — agrafa. [przypis edytorski]
pąkla — skorupiak morski. [przypis edytorski]
páramo (hiszp.) — pustkowie. [przypis edytorski]
pąs nr 4 — zapewne: określenie odcienia czerwieni stosowane w przemyśle tekstylnym. [przypis edytorski]
pąs — tu: rumieniec. [przypis edytorski]
pąs (z fr. ponceau: intensywnie czerwony, w kolorze kwiatów maku polnego) — intensywny rumieniec na twarzy. [przypis edytorski]
pąsowa pręga — wyjaśni się dopiero w cz. IV, że to znak śmierci samobójczej. [przypis edytorski]
pąsowy — czerwony. [przypis edytorski]
pąsowy — jasnoczerwony. [przypis edytorski]
pąsowy — kolor jasnoczerwony. [przypis edytorski]
pąsowy (z fr. ponceau: intensywnie czerwony, w kolorze kwiatów maku polnego) — jasnoczerwony. [przypis edytorski]
pąsy — tu: rumieńce. [przypis edytorski]
pâte des prélats — rodzaj kremu. [przypis edytorski]
pâté de foie gras (fr.: pasztet z tłustej wątróbki) — wykwintny, delikatny pasztet przyrządzany z wątróbek specjalnie tuczonych kaczek i gęsi. Tradycyjne świąteczne danie kuchni francuskiej i jedna z najdroższych potraw tej kuchni. [przypis edytorski]
pątlik — siatka do podtrzymywania włosów. [przypis edytorski]
pątniczka — pielgrzymka. [przypis edytorski]
pątniczy (daw.) — pielgrzymi. [przypis edytorski]
pątniczy — pielgrzymi, pokutny. [przypis edytorski]
pątnik (daw.) — pielgrzym. [przypis edytorski]
pątnik (daw.) — wędrowiec. [przypis edytorski]
pątnik — pielgrzym. [przypis edytorski]
pątnikować (daw.) — pielgrzymować. [przypis edytorski]
pątowanie — pielgrzymka. [przypis autorski]
pchać do nosa cuchnący proszek pochodzący z Ameryki — tabakę, czyli sproszkowany tytoń, przeznaczony do zażywania przez nos; tabaka stała się popularna we Francji, odkąd w 1560 ambasador francuski w Hiszpanii przywiózł ją królowej Katarzynie Medycejskiej jako środek leczniczy na trapiące ją migreny. [przypis edytorski]
pchać sie — wypędzić się, wypchnąć się. [przypis redakcyjny]
pchać się do fraka — starać się o posadę państwową (w carskiej Rosji przepisowym strojem urzędników państwowych średniego i wyższego stopnia był frak). [przypis edytorski]
Pchła (gw.) — popchnęła. [przypis edytorski]
Pchłę zabił — Rys ten można by pomówić o komizm zbyt gruby, a jednak obłudnik Tartufe nie jest tu bez świątobliwych wzorów. Złota legenda opowiada o św. Makarym co następuje: Gdy raz św. Makary zabił pchłę, która go gryzła, wypłynęło z niej dużo krwi; powziął żal, iż pomścił własną krzywdę, i wytrwał pół roku całkowicie nagi w pustyni, kąsany bez litości przez muchy i inne zwierzęta. Można pojąć, iż ani obłuda Tartufa ani świętość św. Makarego zarówno nie były w duchu natury i filozofii Moliera. [przypis tłumacza]
pchnąc — dziś popr. forma: pchając. [przypis edytorski]
pchnął w Letę — tj. w śmierć. [przypis edytorski]
pchnąłem z alarmem na Eubeję — bezskuteczne, jak i poselstwo na Peloponez. [przypis tłumacza]
pchnąłżebyś — konstrukcja z partykułą -że; znaczenie: czy pchnąłbyś. [przypis edytorski]
PCK — Polski Czerwony Krzyż, najstarsza polska organizacja humanitarna będąca członkiem Międzynarodowego Ruchu Czerwonego Krzyża i Czerwonego Półksiężyca, założona w 1919 r. [przypis edytorski]
pczoła — dziś popr.: pszczoła. [przypis edytorski]
