Wesprzyj Wolne Lektury 1,5% podatku — to nic nie kosztuje! Wpisz KRS 00000 70056 i nazwę fundacji Wolne Lektury do deklaracji podatkowej. Masz czas tylko do końca kwietnia :)
Przypisy
Pierwsza litera: wszystkie | 0-9 | A | B | C | D | E | F | G | H | I | J | K | L | M | N | O | P | Q | R | S | T | U | V | W | X | Y | Z
Według typu: wszystkie | przypisy autorskie | przypisy redaktorów Wolnych Lektur | przypisy źródła | przypisy tłumacza | przypisy tradycyjne
Według kwalifikatora: wszystkie | anatomiczne | angielski, angielskie | arabski | architektura | astronomia | austriacki | białoruski | biologia, biologiczny | bez liczby pojedynczej | botanika | celtycki | chemiczny | czasownik | czeski | dawne | drukarstwo, drukowany | dziecięcy | ekonomiczny | filozoficzny | fizyka | francuski | frazeologia, frazeologiczny | geografia, geograficzny | geologia | grecki | gwara, gwarowe | handel, handlowy | hebrajski | hinduski | historia, historyczny | hiszpański | holenderski | ironicznie | islandzki | japoński | łacina, łacińskie | literacki, literatura | liczba mnoga | matematyka | medyczne | mineralogia | mitologia | mitologia germańska | mitologia grecka | mitologia rzymska | muzyczny | nieodmienny | niemiecki | norweski | obelżywie | poetyckie | pogardliwe | polski | polityczny | portugalski | pospolity | potocznie | prawo, prawnicze | przenośnie | przestarzałe | przymiotnik | przysłowiowy | psychologia, psychologiczny | regionalne | religijny, religioznawstwo | rodzaj męski | rodzaj nijaki | rosyjski | rodzaj żeński | rzadki | rzeczownik | rzymski | sportowy | środowiskowy | staropolskie | starożytny | szwedzki | teatralny | techniczny | turecki | ukraiński | węgierski | włoski | wojskowy | wulgarne | żartobliwie | zdrobnienie | żeglarskie | zoologia
Według języka: wszystkie | English | français | Deutsch | lietuvių | polski
Znaleziono 128725 przypisów.
głosków — dziś: głosików. [przypis edytorski]
głosownia (daw.) — wymowa. [przypis edytorski]
głosu jej — «Stąd nauka, że w [zdolnościach] prorockich Abraham był mniej przenikliwy od Sary», zob. Raszi do 21:12. [przypis edytorski]
głosy — dziś popr. forma N. lm: głosami. [przypis edytorski]
głosy (starop. forma) — głosami. [przypis edytorski]
Głosy wśród nocy — Głosy wśród nocy. Studia nad przesileniem romantycznym kultury europejskiej, dzieło Brzozowskiego z 1912 roku. [przypis edytorski]
głość (starop.) — odgryzać; tu forma 3 os. lm: głodzą. [przypis edytorski]
głość (starop.) — zjadać; tu: 3.os.lm: głodzą, tj. zjadają. [przypis edytorski]
głość (starop.) — zjadać; tu forma 3.os.lm: głodzą, tj. zjadają. [przypis edytorski]
głośnem — daw. forma N. i Msc. przymiotników r.n.; dziś tożsama z r.m.: głośnym. [przypis edytorski]
głośnemi — daw. forma N. i Msc. lm przymiotników r.ż. i r.n.; dziś tożsama z r.m.: głośnymi. [przypis edytorski]
głośnie (starop. forma) — głośno. [przypis edytorski]
głowa cukru — forma, jaką do pocz. XX w. nadawano cukrowi rafinowanemu na potrzeby handlu: stożkowata bryła z zaokrąglonym wierzchołkiem; głowę cukru rozłupywano i kruszono przy pomocy specjalnych narzędzi. [przypis edytorski]
głowa cukru — forma, jaką do pocz. XX w. nadawano cukrowi rafinowanemu na potrzeby handlu: stożkowata bryła z zaokrąglonym wierzchołkiem, o średnicy podstawy od kilkudziesięciu centymetrów do metra i zróżnicowanej wadze; taką głowę cukru należało następnie rozdrobnić (rozłupać na kawałki, utrzeć w moździerzu), aby móc używać cukru do celów spożywczych. [przypis edytorski]
Głowa Cukru — góra w Rio de Janeiro w Brazylii, położona nad zatoką Guanabara, wznosząca się na wys. 396 m n.p.m., mająca kształt, jaki do pocz. XX w. nadawano cukrowi rafinowanemu na potrzeby handlu: stożkowatej bryły z zaokrąglonym wierzchołkiem. [przypis edytorski]
Głowa Karola siedziała mu jeszcze mocno na karku — mowa o Karolu I Stuarcie (1600–1649), królu Anglii i Szkocji, który w wyniku wojny domowej został obalony przez poddanych i ścięty. [przypis edytorski]
głowa na mnie nie dla znaku — głowę mam nie od parady, tj. umiem myśleć. [przypis edytorski]
głowa — przen.: rzecz najgłówniejsza. [przypis edytorski]
głowa — tu: rozum, opinia, zdanie. [przypis edytorski]
głowa — u Cylkowa: 'wierzch'; Cylkow prawdopodobnie miał na myśli 'wierch', 'szczyt', 'wierzchołek', w oryginale jest słowo רֹאשׁ (rosz): ‘głowa’. [przypis edytorski]
głowa wygolona na wierzchu — mowa o tzw. tonsurze: kręgu wygolonym na głowie zakonnika, oznaczającym jego przynależność do stanu duchownego, stosowanym od roku 633 do 1972. [przypis edytorski]
głowa źle mi robiła — kalka z fr. la tête m'a fait mal; sens: bolała mnie głowa. [przypis edytorski]
Głowacki, Bartosz (ok. 1758–1794) — chłopski żołnierz powstania kościuszkowskiego, kosynier, awansowany do stopnia chorążego. [przypis edytorski]
Głowacki, Bartosz (ok. 1758–1794) — polski chłop, kosynier w czasie insurekcji kościuszkowskiej; w bitwie pod Racławicami (1794) zdobył działo rosyjskie, gasząc lont czapką, za co został mianowany chorążym, otrzymał także nazwisko Głowacki; stał się symbolem chłopskiego bohaterstwa w walce o niepodległość. [przypis edytorski]
głową nałożyć — zginąć. [przypis edytorski]
głowę schylić głęboko — popr. raczej: głowę schylić nisko. [przypis edytorski]
głowę swoję — dziś: głowę swoją. [przypis edytorski]
głowić się — zastanawiać się. [przypis edytorski]
Głowiński, Michał (ur. 1934) — historyk i teoretyk literatury, autor prozy wspomnieniowej. [przypis edytorski]
głownia — palące się bądź żarzące się polano. [przypis edytorski]
głownia — palący się bądź żarzący się kawałek drewna. [przypis edytorski]
głownia — palący się lub spalony kawałek drewna. [przypis edytorski]
głownia — płonące lub żarzące się polano. [przypis edytorski]
głownia — płonący lub żarzący się kawałek drewna. [przypis edytorski]
głownia — tlący się kawałek drewna. [przypis edytorski]
głownia — tu: rękojeść broni siecznej lub kłującej, np. miecza lub sztyletu; także: metalowa, ostra część takiej broni, klinga. [przypis edytorski]
głownia — żarzący się kawałek drewna. [przypis edytorski]
głownią ciężarna — Hekabe (Hekube), żona Priama, króla Troi, której śniło się przed narodzinami Parysa, że wyda na świat płonącą pochodnię. [przypis edytorski]
głownią — dziś forma B.lp r.ż.: głownię. [przypis edytorski]
głowo obrzezanych — starożytni Egipcjanie praktykowali obrzezanie, o czym wspomina grecki historyk Herodot i potwierdzają egipskie dzieła sztuki. [przypis edytorski]
głowonogi — gromada morskich mięczaków; posiadają tułów i głowę, z której odchodzi osiem a. dziesięć ramion, które są prawdopodobnie przekształconą nogą. [przypis edytorski]
głowy — część legowiska, gdzie kładzie się głowę. [przypis edytorski]
głowy — część łóżka lub innego legowiska, gdzie kładzie się głowę. Tu: podłoga obok tej części. [przypis edytorski]
głowy — dziś popr. forma N. lm: głowami. [przypis edytorski]
głowy — dziś popr.: głowami. [przypis edytorski]
Głowy-m im zniżył — zniżyłem ich głowy. [przypis edytorski]
głowy sobie strojem — dziś: głowy sobie stroimy. [przypis edytorski]
głód — głód był tylko w tym kraju i była to jedna z prób, którym został poddany Abraham, zob. Raszi do 12:10. [przypis edytorski]
głód i w całej ziemi Micraim — «Ponieważ w całym kraju zgniło ziarno, za wyjątkiem zboża [w spichlerzach] Josefa», zob. Raszi do 41:55. [przypis edytorski]
głód — tu: pragnienie czegoś, dotkliwy brak czegoś. [przypis edytorski]
głód w getcie warszawskim — na terenie getta warszawskiego, zamkniętej dzielnicy, utworzonej jesienią 1940 r. przez nazistów dla odizolowania osób pochodzenia żydowskiego od reszty polskiego społeczeństwa i od dzielnicy niemieckiej stłoczono 460 tys. osób, przesiedlonych z innych części Warszawy oraz z miejscowości wcielonych do III Rzeszy. Średnio na jeden pokój przypadało ponad 9 osób. Dzielnicę szczelnie zamknięto, nikt nie mógł jej opuścić bez zgody okupacyjnych władz. Zapasy żywności i innych artykułów przywiezione przez przesiedleńców szybko się wyczerpały, a w getcie zaczął panować głód i choroby. Wynikało to z planowej polityki nazistów, którzy ograniczyli dzienną dawkę kalorii do 180 (czyli 10 proc. tego, czego potrzebuje dorosła osoba). Do getta nie wpuszczano lekarstw i szczepionek. Konieczny był w związku z tym nielegalny przemyt żywności. Organizacje żydowskie prowadziły w tych trudnych warunkach darmowe jadłodajnie, wydające dziesiątki tysięcy posiłków dziennie, a żydowscy lekarze próbowali ratować ofiary głodu na wszelkie sposoby.
Jednak przy braku dostępu do żywności i środków medycznych ponad 90 tys. więźniów getta zmarło z głodu i chorób jeszcze przed rozpoczęciem wielkiej deportacji jego mieszkańców zimą 1942.
[przypis edytorski]
głóg — dzika róża. [przypis edytorski]
głów unieść — dziś popr. z B lm: unieść głowy. [przypis edytorski]
Główka kapusty — w oryg: A cittern-head, tj. groteskowa główka, jaką rzeźbiono na końcu instrumentu muzycznego, rodzaju gitary; podobnie zdobiono szpilki do włosów, o których mowa poniżej. [przypis edytorski]
główne karanie (daw.) — kara śmierci. [przypis edytorski]
główne występki — przestępstwa zagrożone karą śmierci. [przypis edytorski]
głównia (daw. reg.) — głownia, płonący kawałek drzewa. [przypis edytorski]
głównia (daw., reg.) — głownia, płonący kawałek drzewa. [przypis edytorski]
głównia — dziś: głownia. [przypis edytorski]
głównia — dziś popr. pisownia: głownia, tj. płonący kawał drzewa. [przypis edytorski]
głównia — dziś popr. pisownia: głownia (tj. płonący kawałek drzewa). [przypis edytorski]
głównokomandujuszczy (z ros. главнокомандующий) — głównodowodzący. [przypis edytorski]
główny (daw.) — (o procesie sądowym) taki, który może się zakończy sprawą śmierci. [przypis edytorski]
Główny dogmat kalwinizmu, mianowicie wiarę w przeznaczenie — chodzi o koncepcję tzw. predestynacji, według której ostateczny los człowieka (jego zbawienie lub potępienie), podobnie jak wszystkie inne wydarzenia, jest z góry określony przez wolę Boga, który jest wszechwiedzący. [przypis edytorski]
główny — tu: najważniejszy. [przypis edytorski]
główszczyzna — suma wypłacana przez mordercę rodzinie ofiary. [przypis edytorski]
głucha pokrzywa (Lamium album) — obecnie: jasnota biała, roślina ogólnym wyglądem przypominająca pokrzywę. [przypis edytorski]
głucha — w oryg. niem. düstere und dumpfe, raczej: mroczna i dziwna. [przypis edytorski]
głuchem — dziś popr. forma N.lp: głuchym. [przypis edytorski]
głuchoniemota — brak umiejętności mówienia wynikający z utraty słuchu. [przypis edytorski]
głuchowie (starop.) — głuchoniemi. [przypis edytorski]
Głuchów — polska wieś położona w województwie łódzkim, w powiecie skierniewickim. [przypis edytorski]
głupcem był — tu: głupcem byłem. [przypis edytorski]
Głupi! o sobie dobrze mów! — słowa z monologu Ryszarda III Szekspira. [przypis edytorski]
Głupia, że za ojcem nie poszła — wg eposu ang. poety Lydgate'a Troy Book (Księga trojańska, 1420), kiedy ojciec Kresydy, kapłan Kalchas, na prośbę króla Priama udał się do wyroczni Apollina w Delfach, żeby dowiedzieć się o wynik wojny, Apollo zakazał mu powrotu do Troi i doradził przyłączenie się do Greków. [przypis edytorski]
głupie — dziś popr.: głupio. [przypis edytorski]
głupie (starop. forma) — dziś: głupio. [przypis edytorski]
głupim nie jestem — dziś M. zam. N.: głupi nie jestem. [przypis edytorski]
głupio — jako wariant do tego określenia tłumacz podał też: bezrozumnie. [przypis edytorski]
głupiś (daw.) — jesteś głupi. [przypis edytorski]
głupiś — dziś: jesteś głupi. [przypis edytorski]
głupość (gw.) — głupstwo, głupota. [przypis edytorski]
Głupota gorsza od złodziejstwa — w ros. oryg. tekście: „Prostota gorsza (…)”. [przypis edytorski]
głupstwo — tu: głupota. [przypis edytorski]
głuptak — średniej wielkości ptak morski gnieżdżący się kolonijnie na wybrzeżach. [przypis edytorski]
głusza — całkowita cisza. [przypis edytorski]
głuszce — duży ptak z rodziny kurowatych. [przypis edytorski]
głuszec — duży ptak z rodziny kurowatych. [przypis edytorski]
głuszyć — ogłuszać uderzeniem. [przypis edytorski]
głuszyć — zagłuszać, tłumić dźwięk. [przypis edytorski]
głużyć — gaworzyć; tu: plotkować. [przypis edytorski]
głużyć — gaworzyć, wydawać nieartykułowane dźwięki. [przypis edytorski]
gmach jej zawarty nie bierze wolności (starop.) — szyk przestawny, inaczej: nie odbiera jej wolności zamknięty gmach (tj. może swobodnie z niego wyjść). [przypis edytorski]
gmach — tu: komnata. [przypis edytorski]
gmach — tu: konstrukcja, budowla (tj. olbrzymi drewniany koń). [przypis edytorski]
Gmach zbudowałem, co przestoi wieki — nawiązanie do słów rzym. poety Horacego (Pieśń III, 30): „Stawiłem sobie pomnik trwalszy niż ze spiżu…” (tł. L. Rydel), oraz do faktu, że Piotr I nakazał zbudować miasto Sankt Petersburg, swoją nową stolicę; Na kościach zbudowany…: Petersburg zaplanowano na podmokłym gruncie, jego wybudowanie kosztowało życie tysięcy ściągniętych do przymusowej pracy robotników. [przypis edytorski]
gmerać się (pot.) — ruszać się wolno, nieporadnie. [przypis edytorski]
gmerk (hist.) — godło, stempel rzemieślniczy (w oryginle verderame: grynszpan, patyna). [przypis edytorski]
gmerzący — tu: wijący się, pełzający we wszystkie strony. [przypis edytorski]
gmin (daw.) — ludzie z niższej warstwy społecznej; tłum. [przypis edytorski]
